MİKRO DİRENİŞİN SİNEMADAKİ YÜZÜ: 3 IDİOTS ÜZERİNE SOSYOLOJİK BİR ANALİZ

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 1005 - 1020, 31.12.2025

Nadir Ateşoğlu

https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1746737

https://izlik.org/JA94MX96EE

Öz

Bu çalışmanın amacı 3 İdiot filmini Michel de Certeau ve James C. Scott’un mikro direniş teorileri çerçevesinde analiz ederek bireyin kendisine uygulanan herhangi bir otoriteye karşı asla tepkisiz kalmadığı ve sessiz kaldığında bile aslında aktif bir tutum gösterdiğini ortaya koymaktır. Bu amaçla 3 İdiot filminde geçen bazı sahneler üzerinden öğrenci ve akademisyenler arasındaki iktidar ilişkisinde sessiz taraf olan öğrencilerin aslında hiç de tepkisiz ve pasif birey olmadıklarını ve tepkilerini farklı biçimlerde dile getirdikleri ileri sürülecektir. Çalışma ile filmde eğitim sistemi içindeki otoritelere karşı öğrencilerin doğrudan çatışma yerine gündelik yaşam pratikleri içinde gerçekleştirdikleri direnme biçimleri, betimsel analiz yöntemi kullanılarak incelemiştir. Ele alınan filmde ana karakterler ve kilit sahneler üzerinden, öğrencilerin mevcut öğretim sistemine ve akademisyenlere gösterdikleri birtakım eylemler, direniş perspektifinden ele alınmıştır. Çalışmanın sonunda öğrencilerin onaylamadıkları öğretim sistemine uyum sağlamış görüntüsü verdikleri ve bu durumun hem sistemin içini boşalttığı ve hem de uzun vadede öğrencilere zarar verdiği değerlendirilmiştir. Bu teorik bir çalışma olduğundan etik kurul onayı gerektirmemektedir.

Anahtar Kelimeler

Gündelik direniş , 3 İdiot , Öğretim , De Certeau , J. Scott

THE FACE OF MICRO-RESISTANCE IN CINEMA: A SOCIOLOGICAL ANALYSIS ON 3 IDIOTS

https://izlik.org/JA94MX96EE

Öz

The purpose of this study is to analyze the film "3 Idiots" within the framework of Michel de Certeau and James C. Scott's micro-resistance theories to demonstrate that individuals never remain unresponsive to any authority imposed upon them, and even when they remain silent, they are actually demonstrating an active stance. To this end, through some scenes in "3 Idiots," it will be argued that the students, who are the silent parties in the power relationship between students and academics, are not actually unresponsive or passive individuals, but rather express their reactions in different ways. This study uses descriptive analysis to examine the forms of resistance students engage in against authorities within the educational system, not through direct conflict, but through their daily practices. Through the main characters and key scenes in the film, certain actions students demonstrate towards the current educational system and academics are examined from a resistance perspective. The study concludes by assessing that the students appear to have adapted to the educational system they disapprove of, a situation that both hollows out the system and harms students in the long run. Because this is a theoretical study, it does not require ethics committee approval.

Anahtar Kelimeler

Everyday resistance , 3 Idiots , Teaching , De Certeau , J. Scott

Kaynakça

• Akmeşe, E., & Akmeşe, Z. (2020). Mizahla estetize edilen egemen ideolojinin tezahürü: Muhsin Bey. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 3(3), 194-207.
• Alkan, S. (2019). Mekanın politikleşmesi ve mekan-iktidar ilişkileri. M. Karakaş (Ed.), Kent, mekan ve toplum: Mekan sosyolojisine giriş içinde (pp. 175-191). Tezkire Yayıncılık.
• Apple, W.M. (2012). Eğitim ve İktidar. (E. Bulut, Çev.), Kalkedon Yayınları.
• Ateşoğlu, N. (2022). Mikro Direnişler, Eleştirel Bir Pedagoji İncelemesi. Kriter yayınları.
• Ay, S. (2023). Panopticon perspective: Visual analysis of a film. The Kyoto Conference on Arts, Media & Culture 2023 Official Conference Proceedings, 669–674. https://doi.org/10.22492/issn.2436-0503.2023.59
• Aytuğ, E. (2023). Michel de Certeau’nun “taktikler ve stratejiler” kavramsallaştırması bağlamında Sabiha Çimen’in Hafız: Kur’an’ın muhafızları adlı belgesel fotoğraf çalışmasının değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32(3), 78-95. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil
• Balcı, Ş. (2022). Türk hapishane filmlerinde tahakküm ve direniş. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 10(22), 309-339.
• Berger, P. L., & Luckmann, T. (2018). Gerçekliğin Sosyal İnşası: Bir Bilgi Sosyolojisi İncelemesi (V. S. Öğütle, Çev.). Atıf Yayınları.
• Bikiç, N. Ç. (2021). Üç İdiot filminde bankacı eğitim modeli. Kültür Araştırmaları Dergisi, 8, 89–90.
• Bogdan, R. C., & Biklen, S. K. (1992). Qualitative research for education: An introduction to theory and methods. Allyn and Bacon.
• Carr, C.L. (1998). “Tomboy resistance and conformity: Agency in social psychological gender theory.” Gender&Society 12, 528-553.
• Çelik, N., & Güner, Ş. S. (2023). Cumhuriyetimizin 100. yılında kadın çalışmaları: "Ahh Belinda" filminin 2023 ve 1986 yılı versiyonları üzerinden sinemada kadının temsiline ilişkin eleştirel bir değerlendirme. In N. Çelik, D. Şahin, & A. Çağrıcı Zengin (Eds.), Eğitim Yayınevi.
• De Certeau, M. (2009). Gündelik Hayatın Keşfi I, Eylem, Uygulama, Üretim Sanatları. (L.A. Özcan, Çev.) Dost Kitabevi Yayınları.
• De Certeau, M. (1988). The Practice of Everyday Life, (Translated by S. Rendall) University of California Press.
• Demirel, E., & Sivacı, S. Y. (2025). Filmler aracılığıyla yaşam boyu öğrenme: Öğretmen adaylarının mesleki ve kişisel gelişimleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 74, 192–207. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1566410
• Demirkan, M. (2020). De Certeau perspektifinden mekân, taktik ve stratejiler: The Platform. Toplum ve Ütopya. https://www.toplumveutopya.com/de-certeau-perspektifinden-mekan-taktik-ve-stratejiler-the-platform-mustafa-demirkan/
• Durgun, S. (2012). Yer bilgisinden ulusal coğrafya'ya. In S. Gülden Ayman (Ed.), Mekân, kimlik, güç ve dış politika (pp. 13–38). Yalın Yayıncılık.
• Foucault, M. (2013). Güvenlik, Toprak, Nüfus. Collige De France Dersleri (1977-1978), (F. Taylan, Çev) İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Foucault, M. (2015). İktidarın Gözü. (I. Ergüden, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
• Foucault, M. (2016). Özne ve İktidar. (I. Ergüden, O. Akınbay, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
• Freire, P. (2019). Ezilenlerin Pedagojisi. (D. Hattatoğlu ve E. Özbek, Çev.) Ayrıntı Yayınları.
• Hauser, A. (1984). Sanatın Toplumsal Tarihi 2: Rokoko, Klasizim, Romantizm, Naturalizm, Empresyonizm ve Film Çağı. (Y. Gölönü, Çev.) Remzi Kitabevi.
• Harvey, D. (2022). Sermayenin mekânları (B. Kıcır, D. Koç, K. Tanrıyar & S. Yüksel, Çev.) Sel Yayıncılık.
• Hollander, JA., & Einwohner, RL. (2004). Conceptualizing resistance. Sociological Forum, 19, 533–554.
• Işık, O. (1994). Uygarlaşan Toplum/Mekân Kavrayışları: Mekânın Politikleşmesi, Politikanın Mekânsallaşması. Toplum ve Bilim, (64-65), 7-38.
• İnal, A. (1999). Derslikleri kamusal tartışmanın oluştugu bir mekan olarak yeniden düşünmek. Doğu Batı Dergisi, Akademi ve İktidar, 2, 7, Mayıs - Haziran -Temmuz, 127-144.
• Jones, N. (2013). The tactical improvisation of space in the contemporary Hollywood action sequence. New Cinemas, 11(1), 39-53. https://doi.org/10.1386/ncin.11.1.39_1
• Joshi, S. (2012). 3 idiots: A critique of Indian education system. Journal of Education and Practice, 3(15), 45–52.
• Koç, S. (2018). Üniversite öğrencilerinin kopya çekmeye yönelik eğilimleri ve planlanmış davranış teorisi bağlamında kopya çekme davranışına yönelik model sınaması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Doktora tezi.
• Kinsün, A. (2024). Comparative sociological analysis of the conventional and contemporary educational approach in the movie three idiots. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (BAİBÜEFD), *24*(2), 1122–1140. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1350206
• Lilja, M. & Vinthagen, S. (2018). Dispersed resistance: unpacking the spectrum and properties of glaring and everyday resistance. Journal of Political Power, 11, 2, 211-229.
• Özmakas, U. (2019). Gündelik direniş ve direnişin koordinatları, Alternatif Politika, 11, 3, 651-674.
• Öztürk, S. (2012). Mekân ve iktidar. Phoenix Yayınları.
• Prasad, A., & Prasad, P. (1998). “Everyday struggles at the workplace: The nature and implications of routine resistance in contemporary organizations.” Research in the Sociology of Organizations, 15, 225-257.
• Hirani, R. (Yönetmen). (2009). 3 Idiots [Film]. Vinod Chopra Films.
• Ranciere, J. (2019). Cahil Hoca, Zihinsel Özgürleşme Üzerine Beş Ders. (S. Kılıç, Çev.) Metis Yayınları.
• Rubin, J.W. (1996). “Defining resistance: Contested inter pretations of everyday acts.” Studies in Law, Politics, and Society, 15, 237-260.
• Scott, J. C. (1985). Weapons of the weak: Everyday forms of peasant resistance. Yale University Press.
• Scott, J.C. (2016). Toplum Gibi Görmek. (S. Torlak, Çev.) Zoom Kitap.
• Scott, J. C. (2018). Tahakküm ve direniş sanatları: Gizli senaryolar (A. Türker, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
• Schütz, A. (2018). Fenomonoloji ve Toplumsal İlişkiler. (S-A. Kesikoğlu-Akan, Çev.) Heretik Basın Yayın.
• Sharma, R., & Sharma, P. (2015). Pedagogical implications of Bollywood film 3 idiots. International Journal of Multidisciplinary Approach & Studies, 2(4), 120-135.
• Şentürk Kara, E., & Öztürk, B. (2024). Hayal endüstrisi Bollywood: Popüler Hint sineması. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Vinthagen, S., & Johansson, A. (2013). “‘Everyday Resistance’: Exploration of a Concept and its Theories”, Resistance Studies Magazine, 1, 1-46.
• Wickham, C. (1998). “Gossip and resistance among the medieval peasantry.” Past and Present 160, 3-24.
• Yanmaz, P. (2011). “Turizm Tanıtımında Sinemanın Rolü”. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi. 1(2), 112-139.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, N., Tüzel, E., & Yıldırım, V. Y. (2014). Aamir Khan filmlerinin eğitimsel açısından incelenmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 13(2), 239-251.