Araştırma Makalesi

TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER

Cilt: 13 Sayı: 2 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER

Öz

Çevre ekonomisi üzerine yapılan çalışmalar ağırlıklı olarak çevresel bozulmaları odağına almaktadır. Literatürdeki çalışmalardan farklı olarak bu çalışma, çevresel kalitenin uzun ve kısa dönem belirleyicilerini tarımsal ve finansal göstergeleri odağına alarak araştırmaktadır. ARDL sınır testi yaklaşımından elde edilen bulgular, uzun dönemde tarımsal alan genişlemesinin, çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağladığını gösterirken; tarımsal katma değerdeki ve finansal gelişmişlik endeksindeki artışların ise çevresel kalite üzerinde baskı oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Yenilenebilir enerji tüketiminin çevresel kalite üzerindeki etkisi ise anlamsızdır. Ayrıca, yenilenebilir enerji tüketiminden çevresel kaliteye doğru nedensellik ilişkisi yokken, çevresel kaliteden yenilenebilir enerjiye doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Tarımsal katma değer ile çevre kalitesi arasında tespit edilen çift yönlü nedensellik, bu iki değişken arasında karşılıklı bir etkileşim ve geri besleme ilişkisi olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca, çevre kalitesinden finansal gelişmişliğe doğru olan tek yönlü nedensellik ilişkisi, yatırım kararlarının çevresel sürdürülebilirlik kriterlerini dikkate alarak şekillendirildiğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, çevresel sürdürülebilirliğin sağlanmasında tarımsal göstergelerin ve finansal gelişmenin çok yönlü ve dinamik etkileşimlerini ortaya koyarken, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için daha bütüncül politika yaklaşımlarının gerekliliğine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acaroğlu, H., & Güllü, M. (2022). Climate change caused by renewable and non-renewable energy consumption and economic growth: A time series ARDL analysis for Turkey. Renewable Energy, 193, 434–447.
  2. Acheampong, A. O. (2019). Modelling for insight: Does financial development improve environmental quality? Energy Economics, 83, 156–179.
  3. Agrawal, R., Agrawal, S., Samadhiya, A., Kumar, A., Luthra, S., & Jain, V. (2024). Adoption of green finance and green innovation for achieving circularity: An exploratory review and future directions. Geoscience Frontiers, 15(4), 101669.
  4. Ali, A., Xiangyu, G., & Radulescu, M. (2025). Investigating the impact of agricultural value added and agricultural components (rice production, inorganic fertilizers and livestock production) on the ecological footprint in emerging economies in Asia. Cogent Food and Agriculture, 11(1). https://doi.org/10.1080/23311932.2025.2522334
  5. Al-Mulali, U., Solarin, S. A., Sheau-Ting, L., & Ozturk, I. (2016). Does moving towards renewable energy cause water and land inefficiency? An empirical investigation. Energy Policy, 93, 303–314.
  6. Al-Mulali, U., Weng-Wai, C., Sheau-Ting, L., & Mohammed, A. H. (2015). Investigating the environmental Kuznets curve (EKC) hypothesis by utilizing the ecological footprint as an indicator of environmental degradation. Ecological Indicators, 48, 315–323.
  7. Aluko, O. A., & Obalade, A. A. (2020). Financial development and environmental quality in Sub-Saharan Africa: Is there a technology effect? Science of the Total Environment, 747, 141515.
  8. Ashraf, A., Nguyen, C. P., & Doytch, N. (2022). The impact of financial development on ecological footprints of nations. Journal of Environmental Management, 322. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2022.116062

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası Finans, Çevre Ekonomisi, Finansal Ekonomi, Ekoloji, Sürdürülebilirlik ve Enerji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

29 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

15 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Baykut, E. (2025). TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 735-752. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1753309
AMA
1.Baykut E. TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;13(2):735-752. doi:10.52122/nisantasisbd.1753309
Chicago
Baykut, Ender. 2025. “TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER”. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13 (2): 735-52. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1753309.
EndNote
Baykut E (01 Aralık 2025) TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13 2 735–752.
IEEE
[1]E. Baykut, “TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER”, Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 13, sy 2, ss. 735–752, Ara. 2025, doi: 10.52122/nisantasisbd.1753309.
ISNAD
Baykut, Ender. “TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER”. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13/2 (01 Aralık 2025): 735-752. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1753309.
JAMA
1.Baykut E. TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;13:735–752.
MLA
Baykut, Ender. “TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER”. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 13, sy 2, Aralık 2025, ss. 735-52, doi:10.52122/nisantasisbd.1753309.
Vancouver
1.Ender Baykut. TÜRKİYE’DE ÇEVRE KALİTESİ: FİNANS-TARIM-ENERJİ ÜÇGENİNDEN İÇGÖRÜLER. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Aralık 2025;13(2):735-52. doi:10.52122/nisantasisbd.1753309

Nişantaşı Üniversitesi kurumsal yayınıdır.