GÜNÜMÜZÜN İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ: YAPAY ZEKÂ ÇAĞINDA ÇOCUK OLMAK

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 826 - 841, 31.12.2025

Ahmet Bektaş

https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1753483

Öz

Bu çalışmanın amacı günümüzdeki iletişim teknolojileri ve dijital ortamdaki bu teknolojilerin yapay zekâ uygulamalarıyla birleştiğinde çocuklarda ne gibi durumlara yol açacağını tartışmaya yönelik nitel bir araştırmadır. Çalışmamız günümüzdeki iletişim araçlarını tartışmaktadır. İletişim insanlar arsında anlaşmayı sağlayan en önemli vasıtadır. Bireyler iletişim sayesinde birbirlerini anlamakta ve anlamlandırmaktadır. Günümüzde iletişim sosyal medya araçları ve dijital platformlar üzerinden gerçekleşmektedir. Böylesi bir ortamda yetişen çocuk birçok durumla karşılaşmaktadır. Dijital teknolojinin ilerlemesi ve günümüzde yapay zekâ uygulamalarının işlevselliğinin artması yeni iletişim teknolojilerinin çoğalmasına neden olmuştur. Yapay zekâ her alanda olduğu gibi çocuğun dijital ortamlarda da belirli riskler ve faydalarla karşı karşıya kalmasına neden olmuştur. Böylesi kompleks bir çağda yaşayan çocuk belirli durumlarda yetersiz kalmaktadır. Bundan ötürü yapay zekâ okuryazarlığı önemli bir hal almaktadır. Yapay zekâ okuryazarlığı konusu günümüz toplumsal yapısında her zaman önemli bir konu olmuştur. Dijital ortamda yetişen çocuklar için yapay zekâ okuryazarlığının önemi açısından aile ve eğitimcilere büyük sorumluluklar düşmektedir. Bu iki önemli kurum olan aile ve eğitim birlikte hareket ederek çocukların gelişiminde önemli bir konumda bulunmakta ve kısacası yapay zekâ çağında bu iki kurum çocuğun sosyal ve bilişsel gelişimine katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İletişim , Kitle İletişim , Dijitalleşme , Yapay Zekâ ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı

COMMUNICATION TECHNOLOGIES TODAY BEING A CHILD IN THE AGE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE

Öz

The aim of this study is a qualitative research to discuss the current communication technologies and what kind of cases these technologies in the digital environment will lead to in children when combined with artificial intelligence applications. Our study discusses today's communication tools. Communication is the most important means of understanding between people. Individuals understand and make sense of each other through communication. Today, communication takes place through social media tools and digital platforms. Children growing up in such an environment face many situations. The advancement of digital technology and the increase in the functionality of artificial intelligence applications today have led to the proliferation of new communication technologies. Artificial intelligence has caused the child to face certain risks and benefits in digital environments as in every field. The child living in such a complex age is inadequate in certain situations. Therefore, artificial intelligence literacy becomes important. Artificial intelligence literacy has always been an important issue in today's social structure. Families and educators have great responsibilities in terms of the importance of artificial intelligence literacy for children growing up in the digital environment. These two important institutions, family and education, act together and have an important position in the development of children, and in short, these two institutions contribute to the social and cognitive development of the child in the age of artificial intelligence.

Anahtar Kelimeler

Communication , Mass Communication , Digitalisation , Artificial Intelligence and Artificial Intelligence Literacy

Kaynakça

• REFERENCE Akbıyık, C. ve Karadüz, A. (2014). Beşinci Sınıf Öğrencilerinin Televizyon Reklâmlarına Yönelik Alımlamalarının Eleştirel Düşünme Düzeylerine Göre Karşılaştırılması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 159-190.
• Avşar, Z. (2013). Medya Okuryazarlığı. İletişim ve Diplomasi Dergisi, (2), 5-17.
• Aydoğdu, Ş. (2024). Yapay Zekâ Okuryazarlığı. (Ş. Gökçearslan ve H. Y. Durak Ed.). Yapay Zekâ Okuryazarlığı İçinde (311-328). Ankara: Nobel Akademi.
• Aysel, A. (1982). Toplumsallaşma ve Kitlesel İletişim. Ankara: Üniversitesi Basın-Yayın Yüksek Okulu.
• Begde, Z. (2025). Yapay Zekâ ve Çocuk. (Ö. G. Kahraman Ed.). Dijital Çağda Çocuk ve Ebeveyn Olmak İçinde (245-261). Ankara: Nobel Akademi.
• Berber, L. ve Atabey, A. (2021). Yapay Zekâ Sistemlerinin Çocuk Haklarına Etkilerinin Değerlendirilme Yöntemi: Çocuk Hakları Etki Analizi. Adalet Dergisi, 148(66), 55-85.
• Brennen, S. ve Kreiss, D. (2016). Dijitalization. K. B. Jensen, E. W. Rothenbuhler, J. D. Pooley, & R. T. Craig, In The International Encyclopedia of Communication Theory and Philosophy (1-11), John Wiley and Sons Inc.
• Duran, O.H. ve Özkul, M. (2015). Modern İletişimin Arayüzü: Sanal İletişim Sosyal Paylaşım Sitelerinin Toplumsal İlişki Kurma Biçimlerine Etkisi (Facebook Örneği). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (21), 213-246.
• Erdoğan, H.A. (2009). Günümüzde Kitle İletişim Araçlarının Görünen ve Görünmeyen Yüzü: Türkiye Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Erdoğan, İ. ve Alemdar K. (2002). Öteki Kuram. Ankara: Erk.
• Evren, F. B. (2024). X (Twitter) Türkiye Evreninin Dikkat Ekonomisi ve Ekonomi Politik Eleştirisi, Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (e-gifder), 12(2), 764-792.
• Fıske, J. (2013). İletişim Çalışmalarına Giriş. (S. İrvan Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat.
• Giddens, A. (2008). Sosyoloji. (C Güzel Çev.). İstanbul: Kırmızı.
• Gönenç, A. Y. (2007). Türkiye’de Dergiciliğin Tarihsel Gelişimi. İletişim Fakültesi Dergisi, (29), 63-78.
• Gül, G. (2007). Okuryazarlık Sürecinde Aile Katılımının Rolü. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 8(1), 17-32.
• İşcan, H. ve Dursun K. A. (2024). Yapay Zekâ: Alt Dalları ve Uygulama Alanları. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(4), 201-234.
• Su, J., Ng, D.T.K. ve Chu, S.K.W. (2023). Artificial Intelligence (AI) Literacy in Early Childhood Education: The Challenges and Opportunities. Computers and Education: Artificial Intelligence, (4), 1-14.
• June Druga, S., Williams, R., Park, H. W. ve Breazeal, C. (2018). How smart are the smart toys? Children and parents’ agent interaction and intelligence attribution. In Proceedings of the 17th ACM conference on interaction design and children (pp. 231–240). Trondheim, Norway: IDC.
• Kewalramani, S., Palaiologou, I., Dardanou, M., Allen, K.-A. ve Phillipson, S. (2021). Using robotic toys in early childhood education to support children’s social and emotional competencies. Australasian Journal of Early Childhood, 46(4), 355-369.
• Kong, S. C., Man-Yin Cheung, W. ve Zhang, G. (2021). Evaluation of an artificial intelligence literacy course for university students with diverse study backgrounds. Computers and Education: Artificial Intelligence, (2), 1-12.
• KüçükAli, R. (2018). Aile İçi İletişim. (R. Küçükali Ed.). Çocuk ve Aile içinde (87-110). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Küçükali, R. ve Çoşkun, H. C. (2021). Eğitimde Dijitalleşme ve Yapay Zekânın Okul Yöneticiliğindeki Yeri. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 4(2), 124-135.
• KüçükAli, R. ve Kadan, G. (2018). Kitle İletişim Araçları ve Çocuk. (R. Küçükali Ed.). Çocuk ve Aile içinde (111-136). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Küzeci, E. ve Kotil, Z. Ö. (2025). Yapay Zekâ Teknolojilerine Etik Yaklaşım. (F. Bilir Ed.). Yapay Zekâ Teknolojilerinde Akademik Bakış içinde (61-108). Ankara: Adalet Yayınevi.
• Lee, J., Jo, J. ve Lee, J.O. et al. (2024). Incorporating Humanoid Artificial Intelligence (AI) Robots into Early Childhood Education. Early Childhood Educ J, 1-9.
• Long . D. ve Magerko, B. (2020). What is AI Literacy? Competencies and Design Considerations, Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (1-16), Honolulu, HI, USA.
• Merisalo, M. (2016). Electronic Capital Economic and Social Geographies of Digitalization. Department of Geosciences and Geography. Helsinki.
• Nacaroğlu, D. (2023). Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Radyo ve Radyo Yayıncılığının Etkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(100), 151-174.
• Oskay, M (2011). İletişimin ABC’Sİ. İstanbul: Der.
• Öz, İ., Bahadır, M. (2023). Twitter Ya Da X: Gündem, Değişim ve Etkileşim. (S Gülsoy Ed.). Sosyal Medya Mecralarında Sosyoloji içinde (65-83). İstanbul: Kriter Yayınevi.
• Selçuk, A.B. (2024). Dijital Çağda Sağlıklı Çocuk Yetiştirmek. İstanbul: Kronik Kitap.
• Solmaz, B., Tekin, G., Herzem, Z. ve Demir, M. vd. (2013). İnternet ve Sosyal Medya Kullanımı Üzerine Bir Uygulama. Selçuk İletişim Dergisi, 7(4), 23-32.
• Solmaz, Mustafa. (2020). Medya İletişim ve Toplumsal Etkileşim. (Ü. Şentürk Ed.). Sosyoloji Kavramlar-Kurumlar-Kuramlar içinde (525-564). Çanakkale: Paradigma Yayınları.
• Tufan Y. N. (2016). Hakla İlişkiler Aracı Olarak Instagram: Sosyal Medya Kullanan 50 Şirket Üzerine Bir Araştırma. Selçuk İletişim Dergisi, 9(2), 92-115.
• Tuncer, A. S. (2013). Sosyal Medya. (F. Zeynep Özata Ed.). Sosyal Medyanın Gelişimi içinde (2-26). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
• Uğurhan, Y. Z. C. (2021). Instagram’da Reklam Değeri ve İnanç Açısından Satın Alma Davranışının İncelenmesi. Selçuk İletişim Dergisi, 14(4), 1793-1819.
• Unicef. (2018). Children and AI Where are the opportunities and risks? https://www.unicef.org/innovation/sites/unicef.org.innovation/files/2018-11/Children%20%2B%20AI%20Framework_%20Long%20Version.pdf
• UNICEF. (2024). How Artificial intelligence is reshaping early childhood development. https://www.unicef.org/reports/how-artificial-intelligence-reshaping-early-childhood-development (Erişim Tarihi: 29/06/2025).
• Wang, B., Rau, P. L. P. ve Yuan, T. (2022). Measuring user competence in using artificial intelligence: validity and reliability of artificial intelligence literacy scale. Behaviour & Information Technology, 42(9), 1324–1337.
• Williams, R., Park, H.W. ve Breazeal, C. (2019a). A is for Artificial Intelligence: The Impact of Artificial Intelligence Activities on Young Children's Perceptions of Robots. Proceedings of the 2019 CHI conference on human factors in computing systems (1-11). New York, USA.
• Williams, R., Park, H. W., Oh, L. ve Breazeal, C. (2019b). PopBots: Designing an Artificial Intelligence Curriculum for Early Childhood Education. Proceedings of the AAAI Conference on Artificial Intelligence, 33(01), 9729-9736.
• Yang, W. (2022). Artificial Intelligence education for young children: Why, what, and how in curriculum design and implementation. Computers and Education: Artificial Intelligence, (3), 1-7.
• Yağmurlu, D. A. (2013). Kamu Yönetiminde Halkla İlişkiler ve Sosyal Medya. Selçuk İletişim Dergisi, 7(1), 5-15.
• Żarna, K. (2024). The Internet. Tom VII: Globalizacjai współzależność. Publisher: Wydawnicwo Uniwersytetu Ignatianum, 237-253.