TÜRKIYE’DE FINANSAL RISK GÖSTERGELERI ILE HISSE SENEDI PIYASASI ARASINDAKI İLIŞKI: EKONOMETRIK BIR ANALIZ

Öz

Kredi Temerrüt Takası (CDS), bir ülkenin ya da kurumsal bir borçlunun yükümlülüklerini yerine getirememe riskini gösteren ve bu riske karşı koruma sağlayan türev finansal araçlardır. CDS, piyasa aktörlerinin ilgili ülke veya kurumsal borçlunun kredi riskine ilişkin algılarını yansıttığı için, uluslararası finansal piyasalar açısından önemli bir risk göstergesi olarak değerlendirilmektedir. CDS primindeki artışlar, piyasanın temerrüt olasılığına dair risk algısının yükseldiğine; düşüşler ise risk algısının azaldığına işaret etmektedir. Bu nedenle CDS primleri, özellikle kredi derecelendirme kuruluşları, portföy yöneticileri, uluslararası yatırımcılar ve politika yapıcılar tarafından yakından izlenmektedir. Makroekonomik istikrar, siyasi belirsizlikler, dış borçluluk düzeyi, ödemeler dengesi yapısı ve küresel finansal volatilite gibi faktörler CDS primlerinin dinamiklerini belirleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde finansal piyasaların risk göstergelerinden biri olan kredi temerrüt takası (CDS) ile hisse senedi piyasasını temsil eden BIST 100 endeksi arasındaki uzun dönemli dinamik ilişkiyi analiz etmeyi amaçlamaktadır. Söz konusu amaç doğrultusunda, 2012:12–2025:03 dönemine ait aylık veriler kullanılarak, doğrusal olmayan yapıları dikkate alan ve Bootstrap yaklaşımıyla güçlendirilmiş Kapetanios, Shin ve Snell (2006) eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, CDS primleri ile BIST 100 endeksi arasında doğrusal olmayan nitelikte anlamlı bir eşbütünleşme ilişkisinin varlığını ortaya koymaktadır. Bu durum, piyasalardaki risk algısının (CDS) BIST 100 endeksi üzerinde uzun vadede belirleyici bir rol oynadığını ve yatırımcı davranışlarının ekonomik belirsizliklere doğrusal olmayan şekilde tepki verdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Borsa İstanbul
• Kredi Temerrüt Takası
• Boostrap-KSS Eşbütünleşme Testi.

The Relationship Between Financial Risk Indicators and the Stock Market in Turkey: An Econometric Analysis

Öz

Credit Default Swaps (CDSs) are derivative instruments designed to hedge against the risk of default by sovereign or corporate borrowers. CDS premiums serve as crucial indicators of perceived credit risk in global financial markets, as they reflect market participants’ assessments of a borrower's likelihood of default. An increase in CDS premiums typically signals a heightened perception of risk, whereas a decrease suggests improved confidence in the borrower's creditworthiness. Given their informative nature, CDS premiums are closely monitored by various stakeholders, including credit rating agencies, institutional investors, policymakers, and portfolio managers. Their levels are influenced by multiple factors, such as macroeconomic stability, political developments, external debt levels, balance of payments dynamics, and fluctuations in global financial conditions. In this context, the present study investigates the long-term relationship between CDS and the BIST 100 index, which serves as a benchmark for the Turkish equity market. Utilizing monthly data spanning from December 2012 to March 2025, the analysis employs the nonlinear cointegration approach proposed by Kapetanios, Shin, and Snell (2006), supported by a bootstrap methodology to ensure robust inference. The empirical results indicate the presence of a statistically significant nonlinear cointegration relationship between CDS premiums and the BIST 100 index within the Turkish financial context. This indicates that market risk perception (CDS) plays a decisive role in the long-term performance of the BIST 100 index, and that investor behavior responds to economic uncertainties in a nonlinear manner.

Anahtar Kelimeler

• Borsa Istanbul 100
• Credit Default Swaps
• Boostrap-KSS Cointegration Test.

Kaynakça

1. Akın, T., & Işıklı, E. (2020). The relationship among sovereign credit risk premium, sovereign bonds and currency rates in fragile three countries. Journal of Business Economics and Finance, 9(3), 262–273.
2. Ballester, L., & González-Urteaga, A. (2020). Is there a connection between sovereign CDS spreads and the stock market? Evidence for European and US returns and volatilities. Mathematics, 8(10), 1667. https://doi.org/10.3390/math8101667
3. Başarır, Ç., & Keten, E. (2016). Kredi temerrüt takası primleri ile hisse senedi endeksleri ve döviz kuru ilişkisi: Türkiye örneği. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 53(614), 37–52.
4. Bozkurt, İ. (2015). Finansal istikrar ile CDS primleri arasındaki ilişkinin bulanık regresyon analizi ile tespiti: Türkiye örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 6(13), 64–89.*
5. Brandorf, J., & Holmberg, U. (2010). Determinants of sovereign credit default swap spreads for PIIGS (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Lund University.
6. Byström, H. (2006). Creditgrades and the iTraxx CDS index market. Financial Analysts Journal, 62(6), 65–76. Chan, K. C., Fung, H., & Zhang, G. (2009). On the relationship between Asian credit default swap and equity markets. Journal of Asian Business Studies, 4(1), 3–12.
7. Coudert, V., & Gex, M. (2010). Credit default swap and bond markets: Which leads the other? Financial Stability Review, 14, 161–167.
8. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072.

9. Enders, W., & Lee, J. (2012). The flexible Fourier form and the Dickey–Fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196–199.
10. Fontana, A., & Scheicher, M. (2016). An analysis of euro area sovereign CDS and their relation with government bonds. Journal of Banking & Finance, 62, 126–140.
11. Hancı, Y. (2014). CDS primleri ile BIST 100 endeks getirileri arasındaki ilişki: GARCH modeli ile bir uygulama. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 64(1), 27–44 . Heinz, F. F., & Sun, Y. (2014). Sovereign CDS spreads in Europe—The role of global risk aversion, economic fundamentals, liquidity, and spillovers (IMF Working Paper No. WP/14/17). International Monetary Fund.
12. Hepsağ, A. (2022). Ekonometrik zaman serileri analizlerinde güncel yöntemler (WinRATS uygulamalı). İstanbul: Der Yayınları.
13. Kapetanios, G., Shin, Y., & Snell, A. (2003). Testing for a unit root in the nonlinear STAR framework. Journal of Econometrics, 112(2), 359–379.
14. Kar, M., Bayat, T., & Kayhan, S. (2016). Impacts of credit default swaps on volatility of the exchange rate in Turkey: The case of Euro. International Journal of Financial Studies, 4(3), 14. https://doi.org/10.3390/ijfs4030014
15. Kılcı, M. (2017). Türkiye’de CDS primleri ile makroekonomik ve finansal değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 137–156.
16. Koy, A. (2014). Kredi temerrüt takası (CDS) primleri ile Eurotahvil faiz spreadleri arasındaki ilişki: Türkiye örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(4), 81–96.
17. Longstaff, F. A., Pan, J., Pedersen, L. H., & Singleton, K. J. (2011). How sovereign is sovereign credit risk? American Economic Journal: Macroeconomics, 3(2), 75–103.
18. Mora, N. (2006). Sovereign credit ratings: Guilty beyond reasonable doubt? Journal of Banking and Finance, 30(7), 2041–2062.
19. Norden, L., & Weber, M. (2009). The co-movement of credit default swap, bond and stock markets: An empirical analysis. European Financial Management, 15(3), 529–562.
20. Özçelik, Ö., & Göksu, S. (2020). CDS primleri ve enflasyon oranının, faiz oranlarına etkisi: Türkiye örneği. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 69–78.*
21. Pan, J., & Singleton, K. J. (2008). Default and recovery implicit in the term structure of sovereign CDS spreads. Journal of Finance, 63(5), 2345–2384.
22. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335–346. Plank, L. (2010). Determinants of sovereign credit default swap spreads: A panel data approach (Working Paper). University of Innsbruck.
23. Remolona, E. M., Scatigna, M., & Wu, E. (2008). The dynamic pricing of sovereign risk in emerging markets. Journal of Fixed Income, 17(4), 57–71.
24. Sand, R. Y. C. (2012). The impact of macroeconomic variables toward credit default swap spreads (Undergraduate Thesis). UIN Syarif Hidayatullah Jakarta.
25. Tampakoudis, I. A., Subeniotis, D. N., & Kroustalis, I. G. (2012). Greek sovereign credit market dynamics: Credit default swap and bond spreads’ linkages. International Journal of Trade and Global Markets, 5(3–4), 268–280.
26. Tang, D. Y., & Yan, H. (2010). Market conditions, default risk and credit spreads. Journal of Banking & Finance, 34(4), 743–753.
27. Tüysüz, Ş., & Gül, M. (2024). Investigating Türkiye’s financial nexus: A wavelet coherence analysis of sovereign CDS spreads, bond yields, stock index, and FX rates. Mathematical Modelling and Numerical Simulation with Applications, 4(4), 395–415.*
28. Zhou, H. (2004). An empirical comparison of credit default spreads between the bond market and credit default swap market (BIS Working Paper No. 160). Bank for International Settlements.