Seyyid Muhammed Nûru’l-Arabî’nin Mısrî Niyazi Divanı Şerhinde Temas Ettiği Âyetlerin Tespiti ve İşârî Yorumları Üzerine

İslam tasavvufunun kökleri Kur’ân’a ve sünnete dayandığı için mutasavvıflar bu iki temel kaynağa çok büyük önem vermişlerdir. Bundan dolayı tasavvuf çevrelerinde kaleme alınan eserler doğrudan veya dolaylı olarak mutlaka Kur’ân ile bir şekilde ilişkilendirilmiştir. Bu eserlerden biri de Niyâzî-i Mısrî’ye aittir. Dîvân-ı ilahiyyât olarak bilinen bu eser tasavvuf çevrelerinde çok büyük yankı uyandırmış ve sonraki dönemlerde yetişen mutasavvıflar üzerinde büyük bir etki meydana getirmiştir. Bunlardan biri de üçüncü devre Melamiliğinin kurucusu kabul edilen Seyyid Muhammed Nûru’l-Arabî’dir. Sohbetlerini genellikle Kur’ân ve hadis merkezli gerçekleştiren Nûru’l-Arabî, Mısrî divanının öneminin farkında olduğu için eseri şerh etme yoluna gitmiştir. Bu makale onun ilgili eseri şerh ederken temas ettiği âyetleri ve bunlara yapmış olduğu işârî yorumları araştırma konusu yapmıştır. Bu çalışma ile Nûru’l-Arabî’nin âyetlere hangi işârî manaları verdiği ve bunları hangi tasavvufi meselelerle ilişkilendirdiği açıklığa kavuşmuştur. Nûru’l-Arabî divan şerhinde seksenden fazla yerde altmış kadar âyete temas etmiş ve yeri geldikçe bunların işârî manalarını vermiştir. Muhammed Nûru’l-Arabî divandaki beyitleri genellikle tasavvufî bir bakış açısıyla açıklamış, merâtıb, makâmât, zikir, mürşid-i kâmil, sohbet, tevhîd, fena ve beka gibi hususlarla ilişkilendirmiştir.