Türkiye'de Uygulanan Vergi Politikalarının Ekonomi Güvenliği Açısından Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 454 - 470, 30.12.2025

Filiz Ekinci , Ekrem Toparlak

https://doi.org/10.56574/nohusosbil.1749792

Öz

Ekonomi güvenliği, bir ülkenin ekonomik bağımsızlığını, istikrarını ve sürdürülebilirliğini tehdit eden unsurlara karşı koyabilme kapasitesi olarak tanımlanmakta; bu bağlamda siyasi, sosyal ve yapısal birçok etkenle doğrudan ilişkilendirilmektedir. Türkiye özelinde yürütülen bu çalışmada, ekonomi güvenliğini tehdit eden temel unsurlar; siyasi istikrarsızlık, terör faaliyetleri, anti-demokratik girişimler ve mali yapıdaki zafiyetler olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında özellikle siyasi istikrarsızlık dönemlerinde ortaya çıkan ekonomik krizlerin, yabancı yatırımcı güveninde azalmaya ve finansal dalgalanmalara neden olduğu vurgulanmaktadır. Bununla birlikte, terör olayları ve darbe girişimlerinin kamu harcamalarını artırarak vergi yükünü yükselttiği ve bu durumun hem mali dengeyi hem de kamu güvenliğini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Ekonomi güvenliğinin bir diğer önemli boyutunu oluşturan mali yapı ve vergi politikaları ise çalışmanın odak noktalarından birini oluşturmaktadır. Türkiye’de dolaylı vergilerin yüksek oranı, vergi adaleti ve gelir dağılımı açısından önemli sorunlar yaratırken; dolaysız vergilerin düşük payı, ekonomik güvenliği tehdit eden yapısal bir zafiyet olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, kaynak temelli sınıflandırmalarla incelenen gelir, harcama ve servet üzerinden alınan vergiler için uygulanan çeşitli güvenlik müesseseleri ve denetim mekanizmaları, vergi gelirlerinin sürdürülebilirliğini sağlamada kritik rol oynamaktadır. Sonuç olarak, ekonomi güvenliğinin sağlanabilmesi için yalnızca vergi politikalarının değil, aynı zamanda siyasal istikrarın, toplumsal dayanışmanın ve hukuki altyapının da eşgüdüm içerisinde güçlendirilmesi gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Vergi , Ekonomi Güvenliği , Vergi Politikaları , Türk Vergi Sistemi

Assessment of Tax Policies Implemented in Turkey in Terms of Economic Security

Öz

Economic security is defined as a country's ability to withstand threats to its economic independence, stability and sustainability, and it is closely linked to various political, social and structural factors. This study identifies political instability, terrorist activities, anti-democratic initiatives and weaknesses in the financial structure as the main factors that threaten economic security. The study emphasises that economic crises, particularly during periods of political instability, lead to a decline in foreign investor confidence and financial fluctuations. Furthermore, terrorist incidents and coup attempts have been found to increase public expenditure and raise taxes, which has a negative impact on both fiscal balance and public security. Fiscal structures and tax policies, which constitute another important dimension of economic security, are one of the focal points of the study. While Turkey's high proportion of indirect taxes creates significant problems in terms of tax justice and income distribution, its low proportion of direct taxes is considered a structural weakness that threatens economic security. In this context, various safeguards and audit mechanisms for taxes on income, expenditure and wealth, analysed by source-based classifications, play a critical role in ensuring the sustainability of tax revenues.In conclusion, it is recommended that economic security is ensured through the coordinated strengthening of not only tax policies, but also political stability, social solidarity and legal infrastructure.

Anahtar Kelimeler

Tax , Economic Security , Tax Policies , Turkish Tax System

Kaynakça

• Alp, İ. A. (2013). Terörün Ekonomik Etkileri. Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Dergisi, C:4(1), ss.1-19.
• Akalın, G. (2014). Türkiye’de Piyasa Ekonomisi ve Küresel Ekonomik Kriz, Ankara: Orion Kitap Evi.
• Akıncı, M. (2001). Ekonomik Kamu Düzeni ve Rekabet Kurumu. Rekabet Dergisi, Sayı:5, ss.2-16.
• Akkaya, Ş. (2005). Küreselleşme Sürecinde Vergi Yapıları ve Uluslararası Vergi Rekabeti. İstanbul: Filiz Kitap Evi.
• Aykın, H. (2012). Türkiye’nin Ekonomi Güvenliği Açısından Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Bruce, D. Fox, W. F. (2000). E-Commerce in The Context of Declining State Sales Tax Bases, National Tax Journal, Vol.53, No.4, pp.1373-1388.
• Çomaklı, Ş. Gödekli, M. (2011). Vergilemede Anayasal Prensipler. Erzurum: Savaş Yayın Evi.
• Dhonte, P. Kapur, I. (1997). Towards a Market Economy: Structures of Governance. IMF Working Paper, no:97/11, pp.1-16.
• Ekinci, F. (2004). Türev Ürünlerin Vergilendirilmesi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.
• Enerji Piyasaları Düzenleme Kurumu. (2016). Doğal Gaz Piyasası 2015 Yılı Sektör Raporu. Ankara: EPDK.
• Ferhatoğlu, E. (2006). Uluslararası Vergi Rekabeti ve Sürükleyici Güçleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:7(1), ss.79-96.
• GİB. (2025). Bütçe Gelirleri (1923-2024), http://www.gib.gov.tr, (Erişim Tarihi: 10.07.2025).
• Göker, Z. (2009). Küresel Kamusal Bir Mal: Finansal İstikra. Akdeniz Üniversitesi İ.İ.B.F Dergisi S:17, ss.7-22.
• Gözler, K. (2008). İdare Hukuku Dersleri. Bursa: Ekin Kitap Evi.
• Kağıtçıoğlu, M. (2016). Para Piyasası Kurumlarına Yönelik Ekonomik Kolluk Faaliyeti. İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
• Kahler, M. (2004). Economic Security in An Era of Globalization: Definition and Provision. The Pacific Review, Vol.17, No.4, pp.485-502.
• Karagöl, E.T. (2016). 15 Temmuz Darbe Girişimi ve Türkiye Ekonomisi. Adam Akademi, C:6(2), ss.37-50.
• Kepenek, Y. Yentürk, N. (2007). Türkiye Ekonomisi. İstanbul: Remzi Kitap Evi.
• Kessedjian, C.(2007). Public Order in European Law. Erasmus Law Review, Vol.1, No.1, pp.25-36.
• Mesjasz, C. (2008). Ekonomik Güvenlik. Uluslararası İlişkiler, C:5(18) ss.125-150.
• Nesadurai, H. E.S. (2005). Conceptualising Economic Security in an Era of Globalisation: What Does the East Asian Experience Reveal?. CSGR Working Paper No. 157/05, Institute of Defence and Strategic Studies (IDSS): Singapore, pp.1-26.
• Öncel, M. Kumrulu, A. Çağan, N. (2010). Vergi Hukuku. Ankara: Turhan kitap evi.
• Özkan, A. F. (2009). Ekonomik Kamu Düzeni ve Ekonomik Kolluk Faaliyeti. Ankara Barosu Dergisi, Sayı:4, ss.75-94.
• Özsağır, A. (2013). Askeri Darbe ve Müdahalelerin Ekonomik Performans Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C:12(4), 759-773.
• Rodrik, D. (2011). Akıllı Küreselleşme (Çev. Burcu Aksu), Ankara: Efil Yayın Evi.
• Stiglitz, J. E. (2002). Küreselleşme Büyük Hayal Kırıklığı (Çev. Arzu Taşçıoğlu ve Deniz Vural) Dördüncü Baskı, İstanbul: Plan B Yayıncılık.
• Streit, M. E. (1992). Economic Order, Private Law and Public Policy The Freiburg School of Law and Economics in Perspective. Journal of Insstitutional and Theoretical Economics (JITE) / Zeitschrift für die gesamte Staatswissenschaft. Vol.148, No.4, pp.675-704.
• Stuckler, D. Basu, S. Suhrcke, M. Coutts, A. KcKee, M. (2009). The Public Health Effect of Economic Crises and Alternative Policy Responses In Europe: An Empirical Analysis. The Lancet, Vol:374, Issue 9686, pp.315-323.
• Susam, N. (2009). Türkiye’de Uygulanan Maliye Politikaları 1923-2008. İstanbul: Derin Yayınları.
• Tan, T. (1972). Ekonomik Hukuk ve Ekonomik Kamu Hukuku. Amme İdaresi Dergisi, Sayı:5(1), ss.15-42.
• T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2025). Finansman İstatistikleri. https://www.hmb.gov.tr/kamu-finansmani-istatistikleri (Erişim Tarihi: 30.06.2025).
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2025). Stratejik Planlar. https://www.sbb.gov.tr/stratejik-planlar/ (Erişim Tarihi: 14.07.2025).
• TÜİK. (2025). Ekonomik Güven Endeksi ve Alt Endeksler. http://www.tuik.gov.tr (Erişim: 09.07.2025).
• Wilson, J. D. (1999). Theories Of Tax Competition. National Tax Journal, Vol.52, No.2, pp.269-305.
• World Bank. (2025). Informal Economy Database. https://www.worldbank.org/en/research/brief/informal-economy-database (Erişim Tarihi: 03.07.2025).
• Yılmaz, M. L. (2013). Güvenlik Kavramında Yeni Bir Boyut; Ekonomi Güvenliği Türkiye Ne Kadar Güvende?. Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara.
• Yılmaz, M. L. (2015). Terör ve Ekonomi Güvenliği. Stratejik Düşünce Dergisi, Sayı:72, ss.103-107.