1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Orta Anadolu’dan Şehit Olan Askerler Üzerine Bir İnceleme

Öz

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde yaşadığı en ağır askeri ve toplumsal olaylardan biridir. Savaş, imparatorluğun tüm bölgesinde, derin etkiler bırakmıştır. Rusya’nın Balkanlardaki Slav halklarını koruma iddiasıyla başlattığı bu savaşta Osmanlı Devleti, hem Tuna hem de Doğu Anadolu cephelerinde iki büyük orduyla aynı anda mücadele etmek zorunda kalmıştır. Bu durum, diğer bölgelerde olduğu gibi Orta Anadolu’dan da geniş çaplı asker sevkiyatını gerektirmiştir. Ankara, Konya ve Sivas gibi şehirler bu seferberlikte ön plana çıkmış ve her iki cepheye de binlerce asker gönderilmiştir. Çalışma 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Orta Anadolu’dan şehit olan 211 askerin demografik ve askeri özelliklerini incelemektedir. Milli Savunma Bakanlığı Şehit Bilgi Kapısı verileri ve arşiv belgeleri esas alınarak, şehitlerin illere, ilçelere, rütbelere, muharebelere ve doğum tarihlerine göre dağılımları analiz edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı
• Orta Anadolu
• Şehitler
• Askeri Tarih
• Demografik Analiz

An Analysis of Soldiers Martyred from Central Anatolia during the Ottoman-Russian War of 1877–1878

Öz

The 1877-1878 Ottoman-Russian War was one of the most devastating military and social events experienced by the Ottoman Empire in its final years. The war had profound effects across the entire empire. Initiated by Russia under the pretext of protecting Slavic peoples in the Balkans, the Ottoman Empire was forced to fight two large armies simultaneously on both the Danube and Eastern Anatolia fronts. This situation required large-scale troop deployments from Central Anatolia, as it did from other regions. Cities such as Ankara, Konya, and Sivas came to the fore in this mobilization, sending thousands of soldiers to both fronts. This study examines the demographic and military characteristics of 211 soldiers from Central Anatolia who were killed in action during the 1877-1878 Ottoman-Russian War. Based on data from the Ministry of National Defense’s Martyrs’ Information Portal and archival documents, the distribution of the martyrs by province, district, rank, battle, and date of birth will be analyzed.

Anahtar Kelimeler

• 1877-1878 Ottoman-Russian War
• Central Anatolia
• Martyrs
• Military History
• Demographic Analysis

Kaynakça

1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Yıldız Mütenevvi Maruzat (Y. MTV), 1-8.
2. BOA, Yıldız Perakende Evrakı Askeri Maruzat, (Y. PRK. ASK), 1-42
3. BOA, Yıldız Perakende Evrak Umumi (Y. PRK. UM), 1-29.
4. BOA, Y. PRK. UM., 1-34.
5. Milli Savunma Bakanlığı Askeri Tarih Arşivi, Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı (ATASE), 110-9-1-3/1-0-13.
6. ATASE, 110-9-1-3/1-0-69.
7. ATASE, 110-9-1-3/1-0-134.
8. ATASE, 110-9-1-3/4-0-19.

9. ATASE, 110-9-1-3/4-0-27.
10. ATASE, 110-9-1-3/4-0-176.
11. ATASE, 110-9-1-3-/9-0-103.
12. ATASE, 110-9-1-3/19-0-98.
13. ATASE, 110-9-1-3/35-0-72.
14. ATASE, 110-9-1-3/37-0-74.
15. ATASE, 110-9-1-3/38-0-64.
16. ATASE, 110-9-1-3/52-0-97.
17. ATASE, 110-9-1-3/57-0-58.
18. ATASE, 110-9-1-3/60-0-27.
19. ATASE, 110-9-1-3/77-0-61.
20. ATASE, 110-9-1-3/77-0-78.
21. ATASE, 110-9-1-3/98-0-165.
22. ATASE, 110-9-1-3/98-0-167.
23. ATASE, 110-9-1-3/101-0-69.
24. ATASE, 110-9-1-3/110-0-118.
25. ATASE, 110-9-1-3/128-0-88.
26. ATASE, 110-9-1-3/130-0-241.
27. ATASE, 110-9-1-3/130-0-370.
28. ATASE, 110-9-1-3/130-0-550.
29. Armaoğlu, F. (1997). 19. Yüzyıl Siyasî Tarihi (1789-1914), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
30. Bayıl, Y. (2012). 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın İkmal ve İaşesi. Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ.
31. Çakın, N. ve Orhon, N. (1978). Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi Cilt: III 5’inci Kısım (1793-1908), Ankara: Genelkurmay Basımevi.
32. Çalhan, Ö. ve Keskin, A. (2004), 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı Zaman Dizini, Ankara: Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
33. Eltut, N. (2007). 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ve İki Ülke Açısından Sonuçları. 38. ICANAS (s. 119-130), Ankara 10 - 15 Eylül 2007.
34. Karakulak, M. (2025). 93 Harbi’nde Esir Türk İmgesi, Suç, Ceza ve Öteki, Gazi Akademik Bakış Dergisi, 18(36), 175-198.
35. Karal, E. Z. (2007). Osmanlı Tarihi C. VIII. Birinci Meşrutiyet ve İstibdat Devirleri 1876-1907 (6. Baskı), Ankara: TTK Yayınları.
36. Koç, A. (2020). 93 Harbi’nde Şehit Olan Sivaslı Askerler ve Sosyo-Ekonomik Durumları, Near East Historical Review, 10(2), 129-143.
37. Sükan, Ş. (1985). Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi Osmanlı Devri 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi Kafkas Cephesi Harekâtı C. II, Ankara: : Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları.
38. Taşdemir, A. (2020). Osmanlı Ordusunda Stratejik Yönetim Zaafiyeti Örneği: 93 Harbi’nde Balkan Savunmasının Çöküşü. Harp Tarihi Dergisi, (1), 1-40.
39. Ürkmez, N. (2020). Savaşın Öteki Yüzü: Romanya’daki 93 Harbi Esirleri. Belleten, 84(300), 789-824.
40. Yapıcı, H. (2017). 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşında Kafkas Cephesi’nde Tarafların Askeri Kuvvetleri”, Turkish Studies, 12(26), 283-297.
41. Yurdakul, E. S. (2019), 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşında (93 Harbi) Askeri Sağlık Hizmetleri, Ankara: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yayınları.
42. Aydın, M. (1994). Doksanüç Harbi. (C. 9, s. 498-499). İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi.
43. Hülagü, M. M. (2007). Plevne Muharebeleri. (C. 34, s. 304-305). İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi.
44. Uçarol, R. (1996). Gazi Ahmed Muhtar Paşa. (C. 13, s. 445-448). İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi.
45. https://www.msb.gov.tr/SehitBilgiKapisi/SehitListesi