Burdur Vilayeti’nde 1934 Belediye Seçimleri

Öz

Bu çalışma, 1934 yılı Burdur Vilayeti belediye seçimlerini erken Cumhuriyet döneminin siyasal ve toplumsal dönüşüm süreci çerçevesinde incelemektedir. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan belediyecilik geleneğinin tarihsel temelleri, 1855’te kurulan Şehremaneti ve 1871 Vilayet Nizamnamesi ile kurumsallaşmış; Cumhuriyet’in ilanından sonra 1930 tarihli 1580 sayılı Belediye Kanunu ile çağdaş bir yapıya dönüşmüştür. Tek parti döneminin siyasal sürecinde gerçekleştirilen 1934 belediye seçimleri, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ikinci yerel seçimleri olup, Cumhuriyet Halk Fırkası’nın (CHF) tek parti olarak katıldığı, ancak meclis adayları arasında rekabete dayalı bir seçim şeklinde gerçekleşmiştir. Burdur Vilayeti özelinde yapılan seçimlerde, ise 12.599 kayıtlı seçmenden 6.846’sı oy kullanmış; katılım oranı %54 olarak gerçekleşmiştir. Bu seçmenlerin %61,39’unu erkekler, %38,61’ini kadınlar oluşturmuştur. İlçelere göre katılım oranları farklılık göstermiş; Burdur merkezde kadınların katılım oranı %52,35 ile erkekleri aşarken. Bucak ve Tefenni ilçelerinde kadın katılımı %40’ın üzerinde gerçekleşmiştir. Bu durum, erken Cumhuriyet dönemi reformlarının toplumsal tabanda farklı oranlarda benimsenmesendiği tespit edilmiştir Kadınların siyasi yaşama katılımında gözlenen ilerlemenin yerel düzeyde toplumsal, kültürel, ve hukuki faktörlere bağlı olarak gelişmiştir. Bu durumun da kadınların kamusal yaşama entegrasyonunu kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede 1934 yılı Burdur belediye seçimleri Cumhuriyet’in modernleşme politikalarının yerel düzeydeki yansımalarını ve kadınların siyasal hayata dâhil olma sürecinin bölgesel dinamiklerle nasıl şekillendiğini anlamak açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. seçimler sonucunda Burdur Gazi Mektebi Başöğretmeni Rıza bey (Erdem) belediye başkanlığına seçilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• 1934 Belediye Seçimleri
• Burdur Vilayeti
• Cumhuriyet Halk Fırkası
• Erken Cumhuriyet Dönemi
• Yerel Yönetim

The Municipal Elections of 1934 in Burdur Province

Öz

This study examines the 1934 Burdur Province municipal elections within the framework of the political and social transformation process of the early Republican era. The historical foundations of the tradition of municipal administration stretching from the Ottoman Empire to the Republic were institutionalised with the establishment of the Municipal Council in 1855 and the 1871 Province Regulation; after the proclamation of the Republic, it was transformed into a modern structure with the Municipal Law No. 1580 of 1930. The 1934 municipal elections, held during the political process of the single-party era, were the second local elections in the history of the Republic of Turkey. They were contested by the Republican People's Party (CHP) as the sole party but took the form of an election based on competition among parliamentary candidates. In the elections held specifically in Burdur Province, 6,846 out of 12,599 registered voters cast their ballots, resulting in a turnout rate of 54%. Of these voters, 61.39% were men and 38.61% were women. Participation rates varied by district; in central Burdur, the participation rate of women exceeded that of men at 52.35%. In the districts of Bucak and Tefenni, female participation exceeded 40%. This situation revealed that the reforms of the early Republican period were adopted at different rates across the social base. The progress observed in women's participation in political life developed at the local level, depending on social, cultural, and legal factors. It was concluded that this situation facilitated women's integration into public life. In this context, the 1934 Burdur municipal elections constitute an important example for understanding the local reflections of the Republic's modernisation policies and how the process of women's inclusion in political life was shaped by regional dynamics. As a result of the elections, Rıza Bey (Erdem), head teacher of the Burdur Gazi School, was elected mayor.

Anahtar Kelimeler

• 1934 Municipal Elections
• Burdur Province
• Republican People
• Early Republican Era
• Local Government

Kaynakça

1. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 30-10-0-0/82-538-1.
2. BCA, 30-11-1-0/ 91-41-2. BCA, 490-1-0-0/286-1146-2. BCA, 490-1-0-0/2-9-7.
3. Akşam, İzmir Postası, Milliyet, Vakit, Yeni Asır
4. “934 Senesi Belediye İntihabı Sonunda Seçilen Yeni Belediye Reisleri”, (1934). İdare Dergisi, Yıl. 7(81), Birinci Kanun 1934, s. 2071-2073.
5. Aydoğan, E. ve Mahmutoğlu, T. B. (2013) “Mustafa Kemal Atatürk Döneminde Yapılan Seçimler ve Karakteristik Özellikleri”. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (10), 113-142.
6. Ayın Tarihi, (1934). Matbuat Umum Müdürlüğü, Sayı 11.
7. Bilici, A. N. (2021). Cumhuriyet Döneminde Burdur Merkez Kazasının İdari, Ekonomik ve Sosyal Durumu (1923-1960), Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
8. Bozkurt, İ. (2023). Adana (Seyhan) Basınında Şehrin Siyasi Hayatı (1934-1960), Doktora Tezi, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzincan.

9. Çakır, R. (2012). Yerinden Yönetim ve Siyaset, (8. basım), İstanbul: Cem Yayınevi. Erdem, R. (1946). Burdur İline Ait Genel Bilgiler.
10. Gündüzöz, İ. (2012). “Türk Belediyeciliğinin Milli Kökleri”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 12(2), 113-130. Konya Vilayet Salnamesi (1291).
11. Mahmutoğlu, T. B. (2017). Chp’nin Belediye ve Genel Seçim Çalışmaları ve Propagandaları (1923-1957), Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
12. Oktay, T. (2020). “1920-2020 Döneminde Türkiye’de Belediyelerin Gelişimi”, Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 5(2), 171-223.
13. Ortaylı, İ. (2008). Türkiye Teşkilât ve İdare Tarihi, (3. baskı), Ankara: Cedit Neşriyat.
14. Ortaylı, İ. (2024). Tanzimat Devrinde Osmanlı Mahallî İdareleri 1840-1880, (5. baskı), Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
15. Sezgin, M. (2008). Türkiye’de Belediyeleşme Süreci (1854-1997), Konya: Tablet Yayınları.
16. Sümer, F. (2014). Eski Türklerde Şehircilik, (3. baskı) Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
17. Turan, A. E. (2008). Türkiye’de Yerel Seçimler, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
18. Tümerkan, S. (1946). Türkiye’de Belediyeler (Tarihi Gelişim ve Bugünkü Durum), İstanbul: İçişleri Bakanlığı Yayınları.
19. Üste, R. B. (2006). Tek Partili Dönemde Yerel Seçimler 1930-1934-1938-1942, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.
20. Yetkin, O. (2025). Türkiye’de Belediye Personel Sistemi: Sorunlar ve Çözüm Önerileri, Gaziantep: Özgür Yayınları. İnternet Kaynakları
21. https://www.academia.edu/17138955/R%C4%B1za_ERDEM (Erişim Tarihi: 03.11.2025).
22. Osman Koçibay, https://www.academia.edu/17138955/R%C4%B1za_ERDEM (Erişim Tarihi: 03.11.2025).