Kırsal Kalkınma Politikası Aracı Olarak IPARD Destekleri: Niğde İli Örneği

Öz

Kırsal kalkınma politikalarının temel finansman araçlarından biri olan IPARD Programı, tarımsal işletmelerin Avrupa Birliği standartlarına uyumunu ve bölgesel gelişmişlik farklarının azaltılmasını hedeflemektedir. Bu çalışmada, IPARD III Programı kapsamında Niğde ilinde destek almaya hak kazanan yatırımların sektörel dağılımı, finansal yapısı ve yerel kalkınma dinamikleriyle uyumu analiz edilmiştir. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından 04.03.2026 tarihinde yayımlanan veriler betimleyici istatistik yöntemiyle değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, ilde 204,5 milyon TL bütçeli 10 proje destek almaya hak kazanmıştır. Bulgular, finansal hacmin büyük ölçüde sermaye şirketlerince yürütülmesi planlanan "Soğuk Hava Deposu" ve "Süt İşleme" tesislerinde kümelendiğini ve tarımsal sanayide sermaye yoğun bir derinleşme yaşandığını göstermektedir. "Kırsal Turizm" ve "Yerel Eylem Grubu" projeleri ekonomik çeşitlendirme adına olumlu adımlar olmakla birlikte; şahıs işletmesi statüsündeki tek projenin feshedilmesi, küçük girişimcilerin yapısal finansman kısıtlarına işaret etmektedir. Çalışma, kapsayıcı bölgesel kalkınma için kooperatifleşmenin teşvik edilmesini, yerel finansman mekanizmalarının geliştirilmesini ve katma değeri yüksek teknolojik üretim modellerine geçilmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kırsal kalkınma
• IPARD programı
• Bölgesel ekonomi
• Kalkınma ekonomisi
• Tarımsal destek politikaları
• Sürdürülebilir kalkınma
• IPARD destekleri

IPARD Supports as a Rural Development Policy Tool: The Case of Niğde Province

Öz

The IPARD Program, serving as one of the fundamental financing instruments of rural development policies, aims to adapt agricultural enterprises to European Union standards and reduce regional development disparities. In this study, the sectoral distribution, financial structure, and compatibility with local development dynamics of the investments entitled to receive support in Niğde province under the IPARD III Program were analyzed. The data published by the Agriculture and Rural Development Support Institution (TKDK) on March 4, 2026, were evaluated using descriptive statistics. According to the analysis results, 10 projects with a total budget of 204.5 million TL were entitled to support in the province. The findings indicate that the financial volume is largely concentrated in "Cold Storage" and "Milk Processing" facilities planned to be operated by capital companies, demonstrating a capital-intensive deepening in the agricultural industry. Although "Rural Tourism" and "Local Action Group" projects represent positive steps towards economic diversification, the termination of the only sole proprietorship project points to the structural financial constraints faced by small-scale entrepreneurs. The study recommends promoting cooperativism, developing local financing mechanisms, and transitioning to high value-added technological production models for an inclusive regional development.

Anahtar Kelimeler

• Rural development
• IPARD programme
• Development economics
• Regional economics
• Agricultural support policies
• Sustainable development

Kaynakça

1. Arısoy, H. ve Ünsal, O. A. (2025). Türkiye’de Uygulanan Kırsal Kalkınma Projelerinin İncelenmesi. 4th International Conference on Recent Academic Studies, 250-256.
2. Aslan, S., Demirhan, Y. ve Ertaş, M. (2016). Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Bileşeni (IPARD I) ve Mardin İline Etkileri. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 7(1), 232-254. https://izlik.org/JA55YS84WR
3. Ata, A. Y., & Dallı, T. (2024). Kırsal kalkınma üzerine bir literatür araştırması. Journal of Economics and Research, 5(1), 1-19. https://doi.org/10.53280/jer.1456210
4. Bahtiyar, K. (2014). Kırsal Kalkınma Uygulamaları Üzerine bir Değerlendirme: TKDK (Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu) Örneği. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14(28), 306-324. https://doi.org/10.30976/susead.302212
5. Baytar, İ. (2022). Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumunun (TKDK) Verdiği Destekler ve Bu Desteklerin Kırsal Kalkınmaya Etkisi: Muş İli Örneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (56), 169-184. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1098421
6. Can, M. ve Esengün, K. (2007). Avrupa Birliği Kırsal Kalkınma Programlarının Türkiye’nin Kırsal Kalkınması Açısından İncelenmesi: SAPARD ve IPARD Örneği. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 24(2), 43-56. https://izlik.org/JA55CK89ZH
7. Çelikkaya, S., & Sezgin, A., (2014). Kamu Harcamalarının Kalkınmaya Olan Etkileri: Türkiye Örneği. Journal of Mehmet Akif Ersoy University Economics and Administrative Sciences Faculty , Vol.1, No.2, 40-59. https://izlik.org/JA82CC58UW
8. Gezginç, Ö. ve Günlü, A. (2025). Van İli IPARD Desteklerinin Hayvancılık Sektörü Açısından Değerlendirilmesi. Van Veterinary Journal, 36(1), 23-29. https://doi.org/10.36483/vanvetj.1586061

9. Ghafari, S. ve Bahadır, B. (2023). Kırsal Kesimde Hanehalkı Gıda Güvencesizliği ve Başa Çıkma Stratejilerinin İncelenmesi: Niğde İli Örneği. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 9(2), 206-222. https://doi.org/10.61513/tead.1389201
10. Gluscevic, S., Maksimovic, S., Pejanovic, R. ve Simeunovic, T. (2017). Possibility of Rural Sector Development in Serbia Using IPARD Program. Economics of Agriculture, 64(2), 753-767. https://doi.org/10.5937/ekoPolj1702753G
11. Gülçubuk, B., Köksal, Ö., Ataseven, Y., Gül, U. ve Kan, M. (2016). Kırsal Kalkınma Desteklerinin Ulusal Düzeyde Etkileri: Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) Projelerinin İncelenmesi. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 2(1), 1-9. https://izlik.org/JA56LM69PL
12. Gülçubuk, B., Köksal, Ö., Ataseven, Y., Gül, U. ve Kan, M. (2017). Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Tarafından Desteklenen Projelerin İstihdam Yaratma Açısından Değerlendirilmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(1), 189-200. https://doi.org/10.13002/jafag1126
13. İskenderoğlu, Ö., & Gülseren, M. C. (2017). Bölgesel kalkınmada etkili faktörlerin yoğunlaşma katsayısı ile incelenmesi: niğde ili örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 7(2), 18-34. https://izlik.org/JA57SU97EA
14. Kara, M. (2022). Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı Fonlarının Türkiye Kırsalının Kalkındırılmasındaki Rolü: Çanakkale İli Örneği. Yönetim Bilimleri Dergisi, 20(44), 357-383. https://doi.org/10.35408/comuybd.973357
15. Mangır, D. Ş. (2025). Avrupa Birliği IPARD Programı ile Desteklenen Kadın Girişimcilerin Toplumsal Yaşama Katkıları ve Kadın-Erkek Eşitliğinin Sürdürülebilirliği: Konya İli ve İlçeleri Örneği. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademik Araştırmalar Dergisi, 9(1), 25-49. https://doi.org/10.58201/utsobilder.1677598
16. OECD (2016), OECD Regional Outlook 2016: Productive Regions for Inclusive Societies, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/9789264260245-en.
17. Olgun, F. A. ve Sevilmiş, G. (2017). AB Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Programı (IPARD) ve Türkiye Açısından Değerlendirilmesi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 23(1), 25-36. https://doi.org/10.24181/tarekoder.317836
18. Özkul, G. ve Bozkurt, A. A. (2019). Kırsal Kalkınmada TKDK’nın Rolü: IPARD I Programına İlişkin Isparta İlinde Bir İnceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 10(25), 536-554. https://doi.org/10.21076/vizyoner.616959
19. Tamtürk, E. (2020). Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Muş İl Koordinatörlüğü’nün Yöre Ekonomisine Katkısı. II. Uluslararası Muş Sempozyumu, 280-293. https://www.researchgate.net/publication/389920619_Tarim_ve_Kirsal_Kalkinmayi_Destekleme_Kurumu_Mus_Il_Koordinatorlugu'nun_Yore_Ekonomisine_Katkisi
20. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu. (2026). IPARD III İmzalanan Sözleşmeler Listesi. https://www.tkdk.gov.tr/Content/File/ProjeIslemleri/ImzalananSozlesmeler/IPARD3/IPARD%20III%20-%20%c4%b0mzalanan%20S%c3%b6zle%c5%9fmeler%20Listesi.pdf (15.03.2026).
21. Tarım ve Orman Bakanlığı, Katılım Öncesi Yardım Aracı Kırsal Kalkınma Programı (IPARD III) (2021-2027), Ankara. https://ipard.tarimorman.gov.tr/Content/IPARDIII_TR.pdf
22. Tekin, A. (2015). Küreselleşen Dünyada Bölgesel Kalkınma Dinamikleri, Kamu Politikaları Ve Bölgesel Kalkınma Ajansları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29. https://izlik.org/JA55AZ55GZ
23. Türk Dil Kurumu. (2025). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr
24. Uslu, Ömer S. ve Kaya, A. R. (2015). Kırsal Turizm Alanında Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) Destekleri: Kahramanmaraş Örneği. International Journal of Social and Economic Sciences, 5(2), 17–24. https://ijses.org/index.php/ijses/article/view/170