Michel Foucault’da bir kendilik ve iktidar pratiği olarak cinsellik

Öz

Michel Foucault’nun cinsellik üzerine çalışmaları geleneksel ve modernist bakış açılarından farklıdır. Foucault’nun çalışmalarında cinsellik, sadece biyolojik anlamda türün devamını sağlayan ya da haz verici bir edim değil, aynı zamanda bir kendilik ve iktidar pratiği olarak karşımıza çıkmaktadır. Foucault, cinselliğin farklı dönemlerde çeşitli söylemler tarafından anlamlandırıldığına dikkat çekmiştir. Foucault, en temelde cinsellik ile kendilik pratikleri arasındaki bağlantıyı ve aynı zamanda cinsellik ile iktidar arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışır. Fouacult, bu anlamda, cinsellik, kendilik ve iktidar arasındaki bağlantıyı analiz etmek için Antik Yunan, Ortaçağ Hıristiyan ve Viktorya İngilteresi çağında cinsellik hakkındaki egemen söylem biçimlerini mercek altına alır. Bu bakımdan Foucault’nun iktidar hakkındaki yorumu, alışılmış geleneksel-modernist yorumların çok ötesindedir. Başka bir deyişle Foucault, iktidarı merkezileşmiş, hiyerarşik, negatif düzeyde işleyen bir tertibat olmaktan ziyade daha çok merkezi olmayan, hiyerarşik olmayan ve pozitif düzeyde işleyen bir tertibat olarak düşünür. Yanı sıra Foucault, cinselliğin de bir çeşit iktidar tertibatı olduğunu ileri sürer ve bu tertibatın işleyiş mantığını anlamaya çalışır. Bu makalenin temel amacı, öncelikle Michel Foucault’nun cinsellik konusundaki fikirlerinden hareketle cinsellikle ilgili söylem ve pratiklerin kendiliğin inşasındaki rolünü ve iktidar ile olan ilişkisini açıklığa kavuşturmaktır. Başka bir deyişle bu makalede, cinsel söylem ve pratiklerin insanı nasıl yeniden şekillendirdiğini, onu nasıl özneleştirdiğini ve dolayısıyla cinsellikle ilgili pratiklerin bir iktidar rejimi veya yönetsel bir aygıta nasıl dönüştüğünü anlamaya çalışmaktır.

Anahtar Kelimeler

• cinsellik
• iktidar
• özne
• aphrodisia
• benlik
• kendilik
• kendilik pratiği

Sexuality as a practice of self and power in Michel Foucault

Öz

Michel Foucault's work on sexuality differs from traditional and modernist perspectives. In Foucault's work, sexuality is not merely a biological act that ensures the continuation of the species or provides pleasure, but also a practice of self and power. Foucault points out that sexuality has been interpreted by various discourses in different periods. At its core, Foucault seeks to understand the connection between sexuality and practices of the self, as well as the relationship between sexuality and power. In this sense, to analyze the connection between sexuality, self, and power, Foucault examines the dominant forms of discourse about sexuality in Ancient Greece, the Medieval Christian era, and Victorian England. In this respect, Foucault's interpretation of power goes far beyond the usual traditional-modernist interpretations. In other words, Foucault considers power not as a centralized, hierarchical, negatively functioning mechanism, but rather as a decentralized, non-hierarchical, and positively functioning mechanism. Furthermore, Foucault argues that sexuality is also a kind of power apparatus and attempts to understand the logic of its functioning. The main purpose of this article is, firstly, to clarify the role of discourses and practices related to sexuality in the construction of the self and their relationship with power, based on Michel Foucault's ideas on sexuality. In other words, this article attempts to understand how sexual discourses and practices reshape the individual, how they subjectify them, and consequently how practices related to sexuality transform into a power regime or an administrative apparatus.Keywords: sexuality, power, subject, aphrodisia, self, selfhood, self-practice

Anahtar Kelimeler

• sexuality
• power
• subject
• aphrodisia
• self
• selfhood
• self-practice

Kaynakça

1. Akay, A. (1995). Michel Foucault: İktidar ve direnme odakları. İstanbul: Bağlam Yayınları.
2. Augustinus. (2010). İtiraflar (Ç. Dürüşken, Çev.). İstanbul: Kabalcı Yayınları.
3. Baudrillard, J. (2014). Baştan çıkarma üzerine (A. Sönmezay, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
4. Butler, J. (2014). ). Cinsiyet belası (B. Ertürk, Çev.), İstanbul: Metis Yayınları.
5. Corbin, J. C. V. (2017). Bedenin tarihi (O. Türkay, Çev.). İstanbul: Alfa Yayınları.
6. Foucault, M. (1993). Ders özetleri: 1970-1982 (S. Hilav, Çev. ). İstanbul: YKY Yayınları.
7. Foucault, M. (2014a). Özne ve iktidar: Seçme yazılar 2 (I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
8. Foucault, M. (2014b). Sonsuza giden dil: Seçme yazılar 6 (F. Keskin, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

9. Foucault, M. (2015). Biyopolitikanın doğuşu college de france ders Notları (1977-1978) (A. Taylan, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
10. Foucault, M. (2017a). Öznellik ve hakikat: College De France Ders Notları (1980-1981). (S. Yardımcı, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
11. Foucault, M. (2017b). Deliliğin tarihi akıl ve akıl bozukluğu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İstanbul: İmge Kitabevi Yayınları . Foucault, M. (2018a). Cinselliğin tarihi (H. Uğur Tanrıöver, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
12. Foucault, M. (2018b). Toplumu savunmak gerekir (Ş. Aktaş, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 7. Baskı.
13. Foucault, M. (2019a). Öznenin yorumbilgisi: College de France Dersleri (1981-1982) (F. Keskin, Çev.). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
14. Foucault, M. (2019b). Hapishanenin doğuşu (M.A. Kılıçbay, Çev.). İstanbul: İmge Yayınları.
15. Foucault, M., Gutman, H. &Hutton, P. H. (2019c). Kendini bilmek. (J.C. Yapıcıoğlu, Çev.). İstanbul: Profil Yayınevi.
16. Foucault, M. (2021). Rezil insanların yaşamı (E. Koyuncu, Çev.). İstanbul: Norgunk Yayıncılık.
17. Foucault, M. (2022). Kabahat işlemek-doğruyu söylemek: İtirafın adalet kurumundaki işleyişi (Louvaın Üniversitesi dersleri-1981) (A. Deniz Temiz, Çev.). İstanbul: Ketebe Yayınevi.
18. Foucault, M. (2023). İktidarın gözü: Seçme yazılar 4 (I. Ergüden, Çev.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Gutting, G. (2010). Foucault (H. Gür, Çev.). Ankara: Dost Yayınları.
19. Hülür, H. (2008). İktidar/bilgi sarmalı: Michel Foucault’da disiplinsel doğruluk ve özne. Ekev Akademi Dergisi, 12(35), s. 149-164.
20. Köse, H. (2011). Tüketim toplumunda bir sosyal beden kurgusu olarak kadın. Selçuk İletişim Dergisi, 6(4), 76-89.
21. Mills, S. (2023). Söylem ve iktidar: Foucault’yu anlamak (J. Cem Yapıcıoğlu, Çev.). İstanbul: Fol Kitap.
22. Oksala, J. (2022). Foucault’yu nasıl okumalıyız? (B. Şaman, Çev.). Runik Kitap.
23. Revel, J. (2005). Foucault: Güncelliğin bir ontolojisi (K. Atakay, Çev.). İstanbul: Otonom Yayınları.
24. Tamm, M. (2016). Sex and truth: Foucault’s history of sexuality as history of truth, Cultural History, 5(2), s. 153–168.
25. Tomei, G. (2016). From Sigmund Freud to Michel Foucault: A study on sexuality, Prevention & Research, 5(2), s. 66-69.
26. Urhan, V. (2013). Michel Foucault ve düşünce sistemleri tarihi. İstanbul: Say Yayınları.