Fatma Tombak. Apukurya (Apokries) - Tatavla Karnavalı Rum Kimliği Üzerinden Bir Dayanışma Pratiği mi? Kimlik-Mekân-Din-Karnaval. (Konya: Çizgi Kitabevi, 2025)

Öz

Apukurya, Bizans döneminden itibaren İstanbul’daki Rum toplumunun Paskalya öncesi perhiz sürecinden önce kutladığı geleneksel bir karnaval dönemini ifade eder. Karnavallar, belirli gün ve zamanlarda gerçekleştirilen, genellikle günlük rutinlerin dışına çıkılarak yapılan kutlamalardır. Osmanlı Devleti döneminde Tatavla semti, bu kutlamaların merkezi hâline gelmiştir. 19. yüzyıl ve 20. yüzyılın başlarında Tatavla Karnavalı, artık İstanbul’un eğlence hayatının ayrılmaz bir parçasıdır. Basın haberleri ve seyyah anlatıları, bu karnavalı İstanbul’un en özgün kültürel etkinliklerinden biri olarak tanımlar. Karnaval, hem mahalle ölçeğinde hem de kent düzeyinde önemli bir kamusal etkinlik olarak varlık göstermiştir. Apukurya’nın çok katmanlı yapısı, onu kimlik, mekân, din ve karnaval kuramları çerçevesinde incelenmeye değer bir kültürel pratik hâline getirmiştir. Bu özelliğiyle karnaval farklı etnik kimlik ve dini topluluklardan gelen insanların bir arada olmasını sağlamıştır. Toplumsal iletişimin yoğun bir şekilde kurulduğu bu atmosferde toplumların eğlence pratiklerini sergileyen önemli bir örnek olma özelliği göstermiştir. Tatavla Karnavalı, Müslüman bir ülkede Müslüman olmayan bir grup tarafından Rum azınlıkların bir araya gelmesine ortam hazırlamıştır. Karnaval literatüründe özgün bir örnek olan Apukurya Karnavalı Dr. Fatma Tombak tarafından detaylandırılarak ele alınmıştır. Akademisyen olan ve tarih alanında çok sayıda akademik çalışması bulunan Dr. Fatma Tombak’ın Apukurya (Apokries) / Tatavla Karnavalı Rum Kimliği Üzerinden Bir Dayanışma Pratiği mi? Kimlik-Mekân-Din-Karnaval başlıklı eseri Çizgi Kitabevi tarafından Ekim 2025’te yayımlanmıştır. Bu çalışmada Apukurya (Apokries)/Tatavla Karnavalı adlı kitap kritik edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Karnaval,
• Rum,
• Tatavla,
• Kurtuluş,
• Apukurya

Fatma Tombak. Apukurya (Apokries) - Tatavla Karnavalı Rum Kimliği Üzerinden Bir Dayanışma Pratiği mi? Kimlik-Mekân-Din-Karnaval. (Konya: Çizgi Kitabevi, 2025)

Öz

Apukurya refers to a traditional carnival period celebrated by the Greek community in Istanbul before the pre-Easter fasting period, dating back to the Byzantine era. Carnivals are celebrations held on specific days and times, typically involving activities that deviate from daily routines. During the Ottoman Empire, the Tatavla district became the centre of these celebrations. In the 19th century and early 20th century, the Tatavla Carnival became an integral part of Istanbul's entertainment scene. Press reports and travellers' accounts describe this carnival as one of Istanbul's most unique cultural events. The carnival was a significant public event both at the neighbourhood level and citywide. The multi-layered structure of Apukurya makes it a cultural practice worthy of examination within the frameworks of identity, space, religion, and carnival theory. With this feature, the carnival brought together people from different ethnic identities and religious communities. In this atmosphere of intense social communication, it has served as an important example showcasing the entertainment practices of communities. The Tatavla Carnival has provided a setting for Greek minorities to come together, organised by a non-Muslim group in a Muslim country. The Apokries Carnival, a unique example in carnival literature, has been examined in detail by Dr Fatma Tombak. Dr Fatma Tombak, an academic with numerous scholarly works in the field of history, published her book Apukurya (Apokries)/Tatavla Carnival: A Practice of Solidarity through Greek Identity? Identity-Place-Religion-Carnival, published by Çizgi Kitabevi in October 2025. This work critically examines the book titled Apukurya (Apokries)/Tatavla Carnival.

Anahtar Kelimeler

• Carnival,
• Greek,
• Tatavla,
• Kurtuluş,
• Apukurya,

Kaynakça

1. Payır, S. (2020). Umumda mahremiyet: Geç Osmanlı İstanbul’unda Tatavla Karnavalı. Toplumsal Tarih Dergisi, 321, 32-38.
2. Tombak, F. (2025). Apukurya (Apokries) / Tatavla karnavalı Rum kimliği üzerinden bir dayanışma pratiği mi? Kimlik-mekân-din-karnaval. Konya: Çizgi Kitabevi.
3. Türker, N. (2015). Vatanım yok, memleketim var İstanbul Rumları: Mekân-Bellek-Ritüel. İstanbul: İletişim Yayınları.