Gürsoy Akça'da toplum, kültür ve değişim

Küreselleşme, Soğuk Savaş’ın ve Doğu Bloku’nun yıkılmasıyla tüm dünyayı etkilemiştir. Sermaye, mal ve hizmetler ile insan kaynağı küreselleşmenin etkisiyle küresel boyutta akışkanlık elde etmiştir. Toplumlar ve bireyler arasında çok boyutlu etkileşimler yaşanmıştır. Ulus-devletler de küreselleşmeden etkilenmiştir. Ulus-devletler toplumsal, siyasi, ekonomik işlevler başta olmak üzere pek çok alanda dönüşüm yaşamıştır. Homojen kimlik yapısını savunan ulus-devletler, küreselleşme neticesinde ülke içindeki farklılıkların açığa çıkmaya başlamasıyla krizler yaşamıştır. Bu durum çokkültürcülük merkezli küreselleşmeci söylemlerin doğmasına neden olmuştur. Çokkültürlü yapısı olan Osmanlı, Sanayi Devrimi’nden sonra güçlenen Batı’nın etkisinde olan küreselleşme sürecinde modernleşme çabası içine girmiştir. Osmanlı’da görüldüğü gibi Cumhuriyet döneminde de modernleşmeye karşı çıkan gelenekselciler ile çağdaşlaşmayı savunanlar arasında görüş ayrılıkları yaşanmıştır. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e demokrasi, merkezi otorite, askeri alanlarda yenileme ve toplum ile devlet arasındaki ilişkiyi düzenleme gayreti içine girilmiştir. Askeri ve ekonomik açıdan geriye düşmüş Osmanlı’da devleti güçlendirmek için toplumsal ve kültürel yapı dönüştürülmek istenmiştir. Bu doğrultuda Osmanlı ve Cumhuriyet’te Batılılaşarak çağdaşlaşma yolunda reformlar yapılmıştır. İdari, askeri ve toplumsal yaşamda yenilikler gerçekleştirilmiştir. Osmanlı’nın son döneminde Türkçülük söylemi ağırlık kazanmıştır. Cumhuriyet döneminde Atatürk’ün öncülük ettiği Türk milliyetçiliği ağırlık kazanmıştır. Cumhuriyet döneminde İmparatorluğun yıkıntıları arasında modern bağımsız bir ulus-devlet inşa edilmek hedeflenmiş ve bu doğrultuda yeniliklere devam edilmiştir. Çağdaş uygarlık seviyesine çıkmak için bağımsız ve modern, aynı zamanda özgür bireylerin olması önem taşımaktadır. Küreselleşme ve ulus-devlet, çokkültürcülük, milliyetçilik ile Osmanlı toplum yapısında değişim ve modernleşme Sosyolog Gürsoy Akça’nın akademik yaşamında yürütmüş olduğu çalışmalarda önemli yer tutan konulardandır. Bu makalede Gürsoy Akça’nın küreselleşme ve ulus-devletler, demokrasi, çokkültürlülük, Osmanlı toplum yapısında değişim ve modernleşme hakkındaki görüşleri incelenmiştir.