Xebatên Weqfa Mezopotamyayê di Çarçoveya Plankirina Zimanî de

Öz

Ziman amûreke gelekî giring e ji bo têkilîya di navbera mirovan de. Ev giringî jî pêdivî bi hin xebatên zimanî dibîne. Ev xebat bi piranî di çarçoveya plankirina zimanî de pêk tê. Plankirina zimanî dibe ku ji bo gelek armancên cuda pêk were û ev xebat jî bi xebatên madî, statu û wergirtinê pêk tê. Mijara vê lêkolînê xebatên Weqfa Mezopotamyayê yên plankirina zimanî ne. Ji bo ku em vê xebatê bikin me sûd ji xebatên lîteraturê wergirt û me hevdîtin bi rêveber û koordînatorê Weqfê re kir. Bi vê lêkolînê me hewl da ku xebatên weqfê di çarçoveya plankirina zimanî de bidin nasîn û binirxînin. Weqfa Mezopotamyayê di plankirina madî, statu û wergirtinê de û bi taybetî jî di xebatên madî de gelek xebat kirine. Van xebatan rê li ber plankririna kurdî vekirîye. Em bi vê lêkolînê gihiştin wê encamê ku Weqif bi awayekî rêkûpêk di dav karên plankirina zimanî de ye. Herçiqas birêkûpêk be jî, di hin biryaran de li gor xebatên berîya xwe tevnegerîyane û pisporên cuda yên ji xeynî zimannasan di komxebatan de cih negirtîye. Ev jî bûye sebeba ku plankirina statu û wergirtinê hinekî qels bimîne.

Anahtar Kelimeler

• Plansazîya zimanî
• madî
• statu
• wergirtin
• Weqfa Mezopotamyayê

Studies of The Mesopotamia Foundation in The Context of Language Planning

Öz

This work is mostly done in the context of language planning. Language planning can be done for many different purposes. One of the goals is the standardization of languages. Language planning for the purpose of standardization consists of major activities such as corpus planning, status planning and acquisition planning. Language planning activities may be done by individuals or by institutions. The subject of this research is the Mesopotamia Foundation's language planning activities. This work consists of an introduction and three parts. In the first part, the theoretical background of language planning is given. In the second part, the background of Kurmanji Kurdish planning is given briefly, and in the third part, the work and activities of the Mesopotamia Foundation in the context of language planning are introduced and evaluated. In order to do this work, we benefited from literature and interviews were held with the founder, manager, volunteer and coordinator of the Mesopotamia Foundation.

Anahtar Kelimeler

• Plansazîya zimanî
• madî
• statu
• Weqfa Mezopotamyayê
• wergirtin

Xebatên Weqfa Mezopotamyayê di Çarçoveya Plankirina Zimanî de

Öz

Ev xebat bi piranî di çarçoveya plankirina zimanî de pêk tê. Plankirina zimanî dibe ku ji bo gelek armancên cuda pêk were. Yek ji wan armancan jî standardizasyona zimanan e. Plankirina zimanî ya ji bo armanca standardîzasyonê ji xebatên sereke yên mîna plankirina korpûs, plankirina statu û plankirina wergirtinê pêk tê. Xebatên plankirina zimanî dibe ku ji alîyê kesan yan jî ji alîyê sazîyan ve bên kirin. Mijara vê lêkolînê jî xebatên Weqfa Mezopotamyayê yên plankirina zimanî ne. Ev xebat ji destpêk û sê beşan pêk tê. Di beşa yekem de paşxaneya teorîk ya plansazîya zimanî hatîye dayîn. Di beşa duyem de paşxaneya plansazîya kurdîya kurmancî bi kurtasî hatîye dayîn û di beşa sêyem de jî kar û xebatên Weqfa Mezopotamyayê di çarçoveya plansazîya zimanî de hatîye nasandin û nirxandin. Ji bo ku em vê xebatê bikin me sûd ji xebatên lîteraturê wergirt û me hevdîtin bi avakar, dilxwaz rêveber û koordînatorê Weqfa Mezopotamyayê re kir.

Anahtar Kelimeler

• Plansazîya zimanî
• madî
• statu
• wergirtin
• Weqfa Mezopotamyayê

Kaynakça

1. Akın, S. (2018). Plansaziya Zimanî li Dîyasporayê: Plansaziya Korpûs û ya Prestîjê ji bo Kurdî. The Journal of Mesopotamian Studies. 3 (2). 185-201.
2. Boulden, L. (2007). Standardbûna Zimên di Kovara Zend de. Stenbol: Zend Bilim Kültür Eğitim Basın Yayın Ltd. Şti. Cobarrubias, J. (1983). Ethical Issues in Status Planning. Di hundirê Progress in Language Planing. Berlin: MOUTON Publishers.
3. Cooper, R. L. (1989). Language Planning and Social Change. Cambridge: Cambridge University Press. Ferguson, C.A. (1996). Socio-Linguistic Perspectives: Papers on Language in Society. Ferguson Charles A. (Edited Thom Huebner). Oxford University Press.
4. Ferguson, C. A. and John J. Gumperz. (1960). Introduction. In Charles A. Ferguson and John J. Gumperz (Eds.). Linguistic Diversity in South Asia: studies in regional, social and functional variation. Bloomington: Indiana Univer- sity Research Center in Anthropology. Folklore and Linguistics.
5. Fishman, J. A. (2004). Ethnicity and supra-ethnicity in corpus planning: The hidden status agenda in corpus planning. Nations and Nationalism.
6. Fishman, J. A. (2006). Language Policy and Language Shif di hundirê An Introduction to Language Policy: Theory and Method de. Oxford: Blackwell Publishing.
7. Hornberger, N. (1988). Bilingual education and language maintenance: A Southern Peruvian Quechua case. Dordrecht: Foris.
8. Hornberger, N. H. (2006). Frameworks and Models in Language Policy and Planning. di hundirê An Introduction to Language Policy: Theory and Method de. Oxford: Blackwell Publishing.

9. Kaplan, R. & Baldauf, R. (1997). Language Planning: From practice to theory. Clevedon: Multilingual Matters.
10. Keller, G. D. (1983). What Can Language Planners Learn from the Hispanic Experience with Corpus Planning in the United States? Di hundirê Progress in Language Planning. Berlin: Mouton Publishers.
11. Kloss, Heinz. (1969). Research Possibilities on Group Bilingualism: A Report. Quebec: International Center for Research on Bilingualism.
12. Kurt, Ş. (2020). Türkiye’de Kürtçe Öğretim Deneyiminin İncelenmesi (1968- 2018). Teza Doktorayê ya Çapnebûyî. Diyarbekîr: Zanîngeha Dicleyê Enstîtûya Zanistên Civakî. Beşa Ziman û Çanda Kurdî.
13. Kurt, Ş. (2021). Kürtçe İçin İlk Dil Planlaması Örnekleri: Rojî Kurd ve Hetawî Kurd Dergilerinde Dil ve Eğitim Tartışmaları. Kebikeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi. 52(52). r. 261- 278.
14. Leezenberg, M (2020). “Vernacularization as Governmentalization: the Development of Kurdish in Mandate Iraq” in Arabic and Alternatives. rr. 50-76.
15. Onen, R. (2021). “Perwerdeya Zimanî di Aktivîzma Zimanî da: Tecrûbeya TZP Kurdî” dnd. Akademîya Îsmail Beşîkcî ya Payîza 2020an- Perwerde û Hînkirina Kurdî: Model-Tecrûbe- Pêşnîyaz. (Ed.) Şehmus Kurt. Istanbul: Weşanên Weqfa Îsmaîl Beşîkcî. rr.27-44.
16. Orak Reşitoğlu, S. (2022). Mînaka Standardkirina Kurdiya Kurmancî: Kovarên Hawar û Ronahîyê. Teza Doktorayê ya Neçapkirî: Diyarbakır: Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
17. Ricento, T. (2006a). Theoretical Perspectives in Language Policy: An Overview. di hundirê An Introduction to Language Policy: Theory and Method de. Oxford: Blackwell Publishing.
18. Ricento, T. (2006b). Language Policy: Theory and Practice – An Introduction. di hundirê An Introduction to Language Policy: Theory and Method de. Oxford: Blackwell Publishing.
19. Romaine, S. (2013). The Bilingual and Multilingual Community in The Handbook of Bilingualism and Multilingualism (Edited by Tej K. Bhatia and William C. Ritchie).
20. Schiffman, H. (1996). Linguistic Culture and Language Policy. London: Routledge.
21. Schiffman, H. (2006). “Language Policy and Linguistic Culture” Ricento, Thomas. (Ed.). An Introduction to Language Policy (111-125). Oxford: Blackwell Publishing. Yonat, M. (2023). Duzimanî û Hîs Analîzek li ser Duzimanîya Kurdî-Tirkî. Mukaddime Dergisi. 14(Hejmara Taybet 1), rr. 28-47.