Gazî Akreyî’nin Hezr ve Evîn Divanındaki Şiirlerde Psikodilbilim Temel Tekniklerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, Gazî Akreyî’nin Hezr ve Evîn divanındaki şiirler üzerinden morfolojik dilbilimin temel tekniklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, şiirler yapısal dilbilim ilkeleri doğrultusunda analiz edilerek, tekniklerin dil ile düşünce arasındaki ilişkisi ve alıcı üzerindeki etkileri ortaya konmuştur. Çalışma, tekniklerin doğrudan mı yoksa dolaylı mı işlediğini belirlemeye odaklanmış ve bu bağlamda şairin şiirleri örneklem olarak kullanılmıştır. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde dil, şiirsel dil ve yapısal ilkeler ele alınmış; ikinci bölümde ise Hezr ve Evîn divanındaki şiirlerde bu tekniklerin uygulamalı incelemesine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Gazî Akreyî
• yapısal
• dilbilim
• morfoloji
• şiirsel dil

Explanation of the Basic Techniques of Psyhcolinguistics in Ghazi Akreyi Poems, Diwana (Hizr û Evin) as an Example

Öz

This research is related to the subject of practical criticism, in which examples of poems of Ghazi Akreyi's book (Hzr u Evin) are analyzed in the light of neurolinguistics and its principles, so that the extent and nature of the effect No. The poetic message should be determined on the recipient. Research attempts to determine the relationship between language and fields of thought according to the principles of neurolinguistics and through some techniques specific to these principles Defense should be defined in a general way, that this effect is within the framework of techniques (encouragement and optimism, service). The poems of the above-mentioned poet are the best examples for explaining the subject. The research entitled (Explanation of the Basic Techniques of Neurolinguistics in Ghazi Akreyi Poems, Diwana (Hzr u Evin) as an Example), includes the scope of research on Ghazi Akreyi Poems as data and materials. The research is presented according to the method (NLP). The main purpose of this research is to find out how these techniques exist in these poems and whether this technique is direct or indirect. The research consists of two parts. The first part is related to the language of poetry and the basic techniques of psycholinguistics. The second part is devoted to the practice and interpretation of the basic techniques of neurolinguistics in the poems of Ghazi Akreyi's book (Hzr u Evin).

Anahtar Kelimeler

• Technique
• Ghazi Akreyi
• Neurolinguistics
• Language
• Language of Poetry

شڕۆڤه‌كرنا ته‌كنیكێن بنه‌مایێن زمانڤانییا دەروونى د هۆزانێن غازى ئاكره‌ییدا - دیوانا (هزر و ئه‌ڤین) وه‌ك نموونه

Öz

ئه‌ڤ ڤه‌كۆلینه‌ گرێداى بابه‌تێ ڕه‌خنه‌ییا پڕاكتیكییه‌، كو تێدا نموونه‌یێن هۆزانێن دیوانا (هزر و ئه‌ڤین) یا (غازى ئاكره‌یى) ل به‌ر ڕۆشناییا زمانڤانییا دەروونى و بنه‌مایێن ئه‌وێ هاتینه‌ شڕۆڤه‌كرن، داكو ڕاده‌ و چه‌وانییا كارتێكرنا په‌یاما هۆزانڤانى ل سه‌ر وه‌رگرى بهێته‌ ده‌ستنیشانكرن. ڤه‌كۆلین بزاڤێ دكه‌ت لدویڤ بنه‌مایێن زمانڤانییا ده‌مارى و ب ڕێكا هنده‌ك ته‌كنیكێن تایبه‌ت ب ئه‌وان بنه‌مایان په‌یوه‌ندى د ناڤبه‌را زمان و بوارێن هزركرنێدا بهێته‌ ده‌ستنیشانكرن و كاریگه‌رییا ئه‌زێ په‌یوه‌ندییێ لده‌ڤ هۆزانڤان و وه‌رگرى ب ڕه‌نگه‌كێ گشتى بهێته‌ دیاركرن، كو ئه‌ڤ كاریگه‌رییه‌ د چوارچووڤێ ته‌كنیكێن (هاندان و گه‌شبینى، خزمه‌تكرنا جڤاكى و ... هتد) به‌رجه‌سته‌ دبیت، هۆزانێن هۆزانڤانێ ناڤهاتى باشترین نموونه‌ بۆ شڕۆڤه‌كرنا بابه‌تى. ڤه‌كۆلین ل ژێر ناڤونیشانێ (شڕۆڤه‌كرنا ته‌كنیكێن بنه‌مایێن زمانڤانییا دەروونى د هۆزانێن غازى ئاكره‌ییدا دیوانا (هزر و ئه‌ڤین) وه‌ك نموونه‌)، سنوورێ ڤه‌كۆلینى هۆزانێن غازى ئاكره‌یی وه‌كى داتا و كه‌ره‌سته‌یان بخۆڤه‌دگریت، ڤه‌كۆلین لدویڤ ڕێبازا (پڕۆگرامێ زمانڤانییا ده‌مارى - NLP) هاتییه‌ نیشاندان. ئارمانجا سه‌ره‌كییا ئه‌ڤێ ڤه‌كۆلینێ ئه‌وه‌كو بهێته‌ زانین كا شێوه‌ و چه‌وانییا هه‌بوونا ئه‌وان ته‌كنیكان د هۆزانێن ناڤبریدا چنه‌ و چه‌وانه‌ و ئه‌رێ ئه‌ڤ ته‌كنیكه‌ ب ڕه‌نگه‌كێ ڕاسته‌وخۆ یان نه‌ڕاسته‌وخۆیه‌؟ ڤه‌كۆلین ژ دوو پشكان پێكدهێت، پشكا ئێكێ گرێداى زمان و زمانێ هۆزانێ و ته‌كنیكێن بنه‌مایێن زمانڤانییا ده‌روونییه‌. پشكا دوویێ تایبه‌ته‌ ب پڕاكتیزه‌كرن و شڕۆڤه‌كرنا ته‌كنیكێن بنه‌مایێن زمانڤانییا دەروونى د هۆزانێن دیوانا (هزر و ئه‌ڤین) یا (غازى ئاكره‌یی) دا.

Anahtar Kelimeler

• ته‌كنیك
• غازى ئاكره‌یى
• زمانڤانییا ده‌مارى
• زمان
• زمانێ هۆزانێ

Kaynakça

1. Ahilsen, E. (2006). INtroduction to Neurolingusticis. AMisterdam/ Philadelphia, Johin Benjaminis Publishing companiy.
2. Akreyî, X. (1985). Dîwana (hzir û evîn). Migb'e dar alcahiv. Bixdad.
3. Alfiqî, A. (2001). Albrimce allxuye al'êbye û fin alatêal allamhdud, llkatb û alimhaçir al'almî altircme bîyr naşu, alimrac'e rmal alfiqî, alaxrac û algba'e mnar llnişr waltuzî'. Dmişq – Surye.
4. 'Elî, Ş. D. & ' 'Ebdulla, E. N.(2011). Zmanvanîya karekî. ç1, Dhok: Çapxaneya xanî, Dezgeha spîrêz
5. Fetah, R. (2013). Romansîzm le şî'rî hêmin û mhemed nûrî da. ç1. Hewlêr: Çapxaney mukiryanî, xaney mukiryanî bo çap û bllawkirdnewe.
6. Fetah, M. M. (2010). Lêkollînewe zmanewanîyekan. Hewlêr: Dezgay Bllawkirdnewey Mukiryanî.
7. Hellallî, H. X. K. E.. (2010). Rewtî nwêkirdnewey şî'rî kurdî le başûrî kurdistan – le sallanî (1980 - 1991)da. Ç1. Hewlêr: Çapxaney Hacî Haşm, Blawikrawey Ekadîmyay Kurdî.
8. Hesen, M. F. (2006). Zman bunyadêkî zînduwe wek amêr boy merrwane. g.ayinde, j(68).

9. Hmîd, S. B. (2016). Binyat û pêkhatey heqayetî kurdî leber roşnayî NiLP da. namey master, Hewlêr: Kolêjî zman, Zankoy Selahedîn.
10. Îbrahîm, M. 'E. (2012). Pêkhatey zmanî şî'rî le rwangey rexney edebî nwêwe. Hewlêr: Bllawkrawey Ekadîmyay Kurdî, Çapxaney Hacî Haşm.
11. Mehmûd, A. E. (2012). Bunyatî zman le şî'rî hawçerxî kurdî da. ç2. Hewlêr: le Bllawkrawekanî Ekadîmyay Kurdî. Çapxaney Hacî Haşm.
12. Rencder, S. (2014). Ezmûn wek axawtinêk lenaw jyan, Hewlêr: le Bllawkrawekanî Ekadîmyay Kurdî. Çapxaney Hacî Haşm.
13. Rîs'd, Î. M. (1983). 'ni altfaol û altişaom,dar alnihçe, fcale – mêr.
14. Se'dun, S. 'Î. (2015). Deqe şî'rîyekanî goran le rwangey derunnasîyewe. Ç1. Taran- Êran. Çapxaney Taran.
15. Se'îd, Î. Ş. (2010). Zmanewanî û gişt lqekanî ke lewewe seryan helldawe. g. Zmannasî, j. (8, 9, 10).
16. Se'îd, Î.Ş.& Ehmed,'E. R. (2017). Peywendî nêwan zman û bîr le çwarçêwey tyorî rêjeyî zmanî, g. Zankoya dhok, j(1), bergê(20)
17. Semis, H. 'E.. (2020). Peywendîy nêwan zman û edeb le dîdî dilldarda. g.zankoya Koye, j(2), bergî 3.
18. Xoşnaw, N. 'E.. (2013). Zmanî Standardî Kurdî. ç1. Hewlêr: Çapxaney Hêvî.