Tecrûbeyên Mamosteyên Dersên Kurdî yên Hilbijêrkî

Yıl 2025, Sayı: 24, 179 - 202, 31.12.2025

Erol Ergün , Nurettin Beltekin

https://doi.org/10.55253/2025.nubihar.1817295

Öz

Armancaa vê lêkolînayê, analîz kirina dersên Kurmancî yên bijartî yên li navçeyên Artuklu û Qoserê Mêrdînê ji hêla mamosteyan ve çawa tecrûbê kirin. Lêkolîn di bingehê ya lêkolîna qalîtatîf de hate saz kirin û bi şêwaza case study hatiye pêk anîn. Beşdarên lêkolînê 21 kes in yên ku beşdarî xebata perwerdeya Kurdî dikin û di nav wan de mamoste, rêvebir û wan ku materyalên hînkirinê amadekirin heye. Daneyên lêkolînê bi forman gotûbêjên nîv-avakirî û pêşketina çavdêriya sinfê hatine berhev kirin. Daneyên berhevkirî bi riya analîza naverokê hate şîrove kirin. Encaman nîşan didin ku kêmasîya materyalên hînkirinê, dijwariyên mamosteyan di bikaranîna rêbaz û teknîkên hînkirinê de, sinoran di cebirandinê ya bernameya dersê de û hewceya piştgiriyê ya rêxistinî zelal in. Herwesa hate dîtin ku çalakiyên perwerde û amadekirina materyalên ku di nav rêvebiriyên civakî yên serbixwe de tên kirin, bi rêbazên afirîner û nûjenî re yên ku bi hêzên dewletî ve tên kirin zêdetir ne. Di encamê de, ev xebat rewşa rojane ya perwerdeya Kurdî li Tirkiyê nîşan dide û ji bo lêkolînan û pêşxistina siyaseta perwerdeya Kurdî di pêşerojê de çavkanîyeke girîng pêşkêş dike.

Anahtar Kelimeler

Mamosteye Kurdi , dersa bijarte ya Kurdi , tecrube , pirsgirek , şareseri

Experiences of Elective Kurdish Language Courses Teachers

Öz

The aim of this study is to comprehensively analyze how elective Kurdish language courses conducted in the Artuklu and Kızıltepe districts of Mardin are experienced by teachers. The research was designed as a case study within the qualitative research approach. The participants consist of 21 individuals, including teachers, administrators, and material developers who contribute to Kurdish language education. Data were collected through semi-structured interviews and classroom observations, and analyzed using content analysis. The findings reveal limitations in instructional materials, challenges teachers face in applying teaching methods and techniques, constraints in the implementation of the curriculum, and the need for institutional support. Additionally, it was determined that pedagogical and material development activities conducted by independent civil institutions are more flexible, creative, and innovative compared to state-supported practices. In conclusion, this study provides an up-to-date overview of Kurdish language teaching practices in Turkey and serves as an important reference for future research and policy development efforts in this field.

Anahtar Kelimeler

Kurdish Languages Teachers , elective Kurdish cource , experiences , problems , solutions

Seçmeli Kürtçe Dersi Öğretmenlerinin Deneyimleri

Öz

Bu araştırmanın amacı, Mardin’in Artuklu ve Kızıltepe ilçelerinde yürütülen seçmeli Kürtçe derslerinin öğretmenler tarafından nasıl deneyimlendiğini kapsamlı biçimde analiz etmektir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı temelinde durum çalışması deseniyle tasarlanmıştır. Katılımcılar, Kürtçe öğretimine katkı sunan toplam 21 kişi olup öğretmenler, yöneticiler ve materyal geliştiricilerden oluşmaktadır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ve sınıf içi gözlem teknikleri kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğretim materyallerinin yetersizliği, öğretmenlerin yöntem ve teknik kullanımında karşılaştıkları güçlükler, ders programlarının uygulanmasında yaşanan sınırlılıklar ve kurumsal destek ihtiyacının belirgin olduğunu göstermiştir. Ayrıca bağımsız sivil kurumlarda gerçekleştirilen pedagoji ve materyal geliştirme faaliyetlerinin, devlet destekli uygulamalara kıyasla daha esnek, yaratıcı ve yenilikçi olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, Türkiye’de Kürtçe öğretim sürecinin güncel durumunu ortaya koymakta ve gelecekte yapılacak araştırmalar ve politika geliştirme çalışmaları için önemli bir referans sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kürtçe Dil Öğretmenleri , Seçmeli Kürtçe Dersi , Deneyimler , Sorunlar , Çözümler

Kaynakça

• Akgönül, S. (2015). Uluslararası Standartlar Işığında Türkiye’de Azınlık Meselesi. Alternatif Politika, 7(2), 210–229.
• Bilmez, B., Çağatay, İ., & Arslan, S. (2022). Öğretmenlerin, Aktivistlerin ve Medyanın Gözünden MEB Okullarında Yaşayan Diller ve Lehçeler Seçmeli Dersi. HyeTert. https://hyetert.org/2022/03/10/ogretmenlerin-aktivistlerin-ve-medyanin-gozunden-meb-okullarinda-yasayan-diller-ve-lehceler-secmeli-dersi/
• Çapar, M. C., & Ceylan, M. (2022). Durum Çalışması ve Olgubilim Desenlerinin Karşılaştırılması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 295–312.
• Eğitim Reformu Girişimi. (2013). Eğitim İzleme Raporu. İstanbul: Sabancı Üniversitesi.
• Ergin, A. D. (2010). Azınlık Dillerinin Kullanımı Konusunda Türkiye Nerede Duruyor? Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 59(1), 1–34.
• Gedik, D. (2022). Cumhuriyet’ten Günümüze Türkçe Dil Politikaları ve Dil Planlamaları (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
• Gür, B. S., Özoğlu, M., Coşkun, İ., & Görmez, M. (2012). 2012’de Eğitim. Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı Yayınları.
• İnal, K. (2012a). Kürt Sorununun Önemli Bir Boyutu Olarak Dil: AKP Döneminde Kürtçenin Kamusallaşması. Eğitim-Bilim-Toplum Dergisi, 10(37), 76–112.
• Karagöz, N. (2016). Seçmeli Kürtçe Dersine Karşı Veli Tutumları (Yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.
• Kaya, I., & Aydın, H. (2013). Türkiye’de Anadilde Eğitim Sorunu: Zorluklar, Deneyimler ve İki Dilli Eğitim Modeli Önerileri. İstanbul: Ukam.
• Kurt, Ş., & Beltekin, N. (2020). Türkiye’de Kürtçe öğretmeni: Yetiş(tir)me ve Kürtçe öğretim Deneyimine İlişkin Bir Çözümleme. Şarkiyat, 12(3), 819–839.
• Memduhoğlu, H. B., & Mazlum, M. M. (2013). Seçmeli Ders Uygulamasının Sosyal ve Pedagojik Temelleri ve Yansımaları. Kesintili On İki Yıllık Zorunlu Eğitim Modelinde Seçmeli Dersler Sempozyumu, 51.
• Merey, Z. (2013). Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Seçmeli Dersler ve Çocuk Hakları. Kesintili On İki Yıllık Zorunlu Eğitim Modelinde Seçmeli Dersler Sempozyumu, 29.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2012). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Yaşayan Diller ve Lehçeler Dersi (Kürtçe) Öğretim Programı. Ankara: MEB Yayınları.
• Pilatin, Ü. (2013). Kürtçe Seçmeli Ders Uygulaması. Kesintili On İki Yıllık Zorunlu Eğitim Modelinde Seçmeli Dersler Sempozyumu, 47.
• Salihpaşaoğlu, Y. (2007). Türkiye’nin Dil Politikaları ve TRT 6. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(1), 1033–1048.
• Weber, E. (2017). Köylülerden Fransızlara: Fransa Kırsalının Modernleşmesi, 1870–1914 (Çev. Ç. Sümer). Heretik Yayıncılık.
• Yayla, A., & Kozikoğlu, İ. (2013). Seçmeli Derslerin İşlevselliği ve Öğretmen Görüşleri. Kesintili On İki Yıllık Zorunlu Eğitim Modelinde Seçmeli Dersler Sempozyumu, 17.
• Yayla, A., & Tat, O. (2013). Öğretmen Perspektifinden Seçmeli Ders Uygulaması: Problemler ve çözüm önerileri. Kesintili On İki Yıllık Zorunlu Eğitim Modelinde Seçmeli Dersler Sempozyumu, 62.