العلاقات بين الحزب الديمقراطي الكردستاني والحزب الشيوعي العراقي وحزب البعث العربي الاشتراكي العراقي 1971-1975 دراسة تاريخية

Öz

تُعَدُّ العلاقات جانبًا أساسيًا من النشاط السياسي، خاصة بالنسبة للأحزاب السياسية التي تسعى للتأثير في العملية السياسية والوصول إلى السلطة. من الناحية المثالية، يجب أن تستند هذه العلاقات إلى مبادئ المشاركة والمناقشة، دون تحيز لأي طرف معين. تناولت هذه الدراسة العلاقة السياسية التي نشأت بعد اتفاقية 11 آذار 1970، والتي شكّلت تحالفًا بين الحزب الديمقراطي الكردستاني، والحزب الشيوعي العراقي، وحزب البعث العربي الاشتراكي الحاكم. على الرغم من هذا التحالف، استغل حزب البعث هذه العلاقة لخدمة مصالحه الخاصة، مما أدى إلى نشوب صراع بين الحزب الديمقراطي الكردستاني والحزب الشيوعي العراقي. يحمل البحث عنوان ((العلاقات بين الحزب الديمقراطي الكردستاني والحزب الشيوعي العراقي وحزب البعث العربي الاشتراكي العراقي 1971-1975 دراسة تاريخية)) ويتناول أسئلة محورية: هل كان هذا التحالف قادرًا على تشكيل تحالف ثلاثي حقيقي بين الأحزاب الثلاثة أم كان في الأساس ترتيبًا ثنائيًا؟ إلى أي مدى تم الحفاظ على الانسجام بين هذه الأحزاب؟ وهل وصلت علاقاتهم إلى حد الصراع المفتوح؟

Anahtar Kelimeler

• الحزب
• الديمقراطي
• الكردستاني
• الشيوعي
• البعث
• العراقي
• الجبهة الوطنية.

Relations Between the Kurdistan Democratic Party, the Iraqi Communist Party, and the Iraqi Arab Socialist Ba’ath Party 1971-1973 A Historical Study

Öz

Communication is a fundamental aspect of political activity, particularly for political parties striving to influence the political process and attain power. Ideally, such relationships should be based on principles of participation and discussion, without favoritism toward any particular side. This study examines the political relationship that emerged following the March 11, 1970 agreement, which marked a coalition between the Kurdistan Democratic Party , the Iraqi Communist Party and the ruling Arab Socialist Ba’ath Party. Despite this coalition, the Ba’ath Party leveraged the relationship to serve its own interests, fostering conflict between the Kurdistan Democratic Party , the Iraqi Communist Party. The research titled “Relations between the Kurdistan Democratic Party, the Iraqi Communist Party, and the Iraqi Arab Socialist Ba’ath Party, 1971-1973: A Historical Study” addresses critical questions: Was this coalition capable of forming a true tripartite alliance among the three parties, or was it primarily a bilateral arrangement? To what extent was harmony maintained among these parties? Did their relations deteriorate to the point of open conflict?

Anahtar Kelimeler

• Party
• Democratic
• Kurdistan
• Communist
• Arab Socialist Ba’ath
• Iraqi
• National Front

په‌یوه‌ندیێن پارتی دیموكراتی كوردستان و پارتا كۆمۆنیستا عیراقی و پارتا به‌عسا عه‌ره‌بییا ئیشتراكی یا عیراقی 1971 – 1973خواندنەکا مێژوویێ

Öz

په‌یوه‌ندیكرن ئێك ژ كارێن گرنگه‌ دژیانا پارتێن سیاسیدا ئه‌وا به‌رده‌وام ژبۆ به‌رژه‌وه‌ندییا پرۆسێسا سیاسی و گه‌هشتنا ده‌ستهه‌لاتداریێ كار دكه‌ن، ب تایبه‌ت ئه‌و په‌یوه‌ندییا ل سه‌ر بنه‌مایێ پره‌نسیبێ پشكداریكرنێ بێهته‌ دانان و گفتوگۆ د ئه‌ڤێ پشكداریكرنێدا بێهنه‌ كرن نه‌بتنێ لایه‌نه‌ك مفادار بیت و لایێ دیتر بێهته قوربانیكرن، ل سه‌ر ئه‌ڤێ په‌یوه‌ندیێ به‌ره‌ بێهنه‌ دامه‌زراندن، د ئه‌ڤێ مژارێدا دماوه‌یێ پشتی به‌یاننامه‌یا 11ی ئادارا 1970 جوره‌ په‌یوه‌ندییه‌ك دناڤبه‌را پارتی دیموكراتی كوردستان و پارتا كۆمۆنیستا عیراقی و پارتا به‌عسا عه‌ره‌بییا ئیشتراكی یا ده‌ستهه‌لاتداردا په‌یدا دبیت، به‌لێ ئه‌ڤ په‌یوه‌ندییه‌ لدویڤ به‌رژه‌وه‌ندییا پارتا به‌عسدا ئه‌وا ل سه‌ر بنه‌مایێ دروستكرنا ناكۆكیێ دناڤبه‌را پارتی دیموكراتی كوردستان و پارتا كۆمونیستا عیراقی دهێته‌ پێكهێنان‌. ئه‌ڤ چه‌نده‌ د ڤه‌كۆلینا لژێر ناڤۆنیشانێ (په‌یوه‌ندیێن پارتی دیموكراتی كوردستان و پارتا كۆمۆنیستا عیراقی و پارتا به‌عسا عه‌ره‌بییا ئیشتراكی یا عیراقی1971 – 1973 ڤه‌كۆلینه‌كا مێژوویی) دا دێ هێت‌ ڕوونكرن، ئه‌وا هەولددەت به‌رسڤێ ل سه‌ر ئه‌ڤان پرسیاران : ئه‌رێ ئه‌ڤێ په‌یوه‌ندیێ شیا بوو به‌ره‌یه‌كێ سێ لایه‌نی دناڤبه‌را هه‌ر سێ پارتاندا پێك بێهینت؟ یان بتنێ دناڤبه‌را دوو ئالییاندا به‌ره‌ دهێته‌ پێكهینان؟ هه‌تا چ ڕاده‌ پاراستن ل سه‌ر په‌یوه‌ندیێن خوه‌ش دناڤبه‌را ئه‌ڤان پارتاندا هاتبووكرن؟ ئه‌رێ تێكچوونا په‌یوه‌ندییان گه‌هشتبوو ڕاده‌یێ شه‌ركرنێ؟ بدەت.

Anahtar Kelimeler

• پارت
• دیموكراتی
• كوردستان
• كۆمۆنیست
• به‌عس
• عیراقی
• به‌ره‌یێ نیشتیمانی

Kürdistan Demokrat Partisi, Irak Komünist Partisi ve Irak Arap Sosyalist Baas Partisi Arasındaki İlişkiler 1971-1973 -Tarihi Bir Çalışma

Öz

İletişim, özellikle siyasi süreci etkilemeye ve iktidara ulaşmaya çalışan siyasi partiler için politik faaliyetin temel bir yönüdür. İdeal olarak, bu tür ilişkiler herhangi bir tarafa kayırmacılık yapmadan katılım ve tartışma ilkelerine dayanmalıdır. Bu çalışma, Kürdistan Demokrat Partisi, Irak Komünist Partisi ve iktidardaki Arap Sosyalist Baas Partisi arasında bir koalisyonu işaret eden 11 Mart 1970 anlaşmasının ardından ortaya çıkan siyasi ilişkiyi inceliyor. Bu koalisyona rağmen, Baas Partisi kendi çıkarlarına hizmet edecek şekilde bu ilişkiyi kullanmış ve Kürdistan Demokrat Partisi ile Irak Komünist Partisi arasında çatışmayı körüklemiştir. “Kürdistan Demokrat Partisi, Irak Komünist Partisi ve Irak Arap Sosyalist Baas Partisi Arasındaki İlişkiler, 1971-1973: Tarihsel Bir Çalışma” başlıklı araştırma, kritik soruları ele alıyor: Bu koalisyon, üç parti arasında gerçek bir üçlü ittifak kurabilecek kapasitedeydi, yoksa öncelikle ikili bir düzen miydi? Bu partiler arasında uyum ne ölçüde sağlandı? İlişkileri açık bir çatışma noktasına kadar mı bozuldu?

Anahtar Kelimeler

• Parti
• Demokratik
• Kürdistan
• Komünist
• Arap Sosyalist Baas
• Irak
• Ulusal Cephe

Kaynakça

1. Abdullah, F. E. (2008). Barodoxa siyasî ya Kurdistan–Îraq 11ê Adara 1970 – 11ê Adara 1974 (Lêkolînek dîrokî–siyasî), Hewlêr.
2. Abdullah, N. E. (2021). “Pirsa Kurdî di têkiliyên Îraq–Sovyet de (1968–1975)”, di: Başûrê Kurdistan û Bexda: Tecrûbeya Kurdî di sedsala Dewleta Îraq 1921–2021 de. Zaxo: Koma Lêkolîneran.
3. Abdulqadir, Ş. (2018). Tûra serokatiyê ji bo hevalan: Bîranînên nû li ser komkujîya Qala Xuld ku di Tîrmeha 1979 de pêk hat, Lubnan.
4. Aqrawî, Ş. (2007). Salên dijwarî li Kurdistanê: Girîngtirîn bûyerên siyasî û leşkerî li Kurdistan û Îraq (1958–1980). Çapa 2. Hewlêr.
5. Azîz Şerîf, I. (2010). Bîranînên Ezîz Şerîf, bê cihê çapê.
6. Barzanî, E. (2011). Tevgera azadî û têkoşîna hêzên herêmî û navneteweyî (1958–1975). Cenevre.
7. Barzanî, M. (2004). Barzanî û Tevgera Rizgariyê ya Kurd (Şoreşa Eylûl 1961–1975), Cilda 3, Beşa 1 û 2. Hewlêr.
8. Batatu, H. (2006). Îraq: Komunîst, Baasî û Efsarên Azad, Pirtûka 3, Werger: Efîf Rezzaz. Tehran.

9. Bingio, O. (2014). Kurd: Avakirina dewletek di nav dewletekê de, Werger: Ebdulrezzaq Abdullah Botanî. Beyrût.
10. Franzén, J. (2011). From ally to foe: The Iraqi Communist Party and the Kurdish question, 1958–1975. British Journal of Middle Eastern Studies, 38(2).
11. Bittî, F. (1976). Ensîklopediya rojnamegeriya Îraqî. Bexda.
12. Demman, N. Y. (2014). Elqoş: Qesra Nînewa ya Qelew. Kalîforniya.
13. Dizeyî, M. (2002). Bûyerên ku min jiyan kirin (1961–1975). Cild 2. Hewlêr.
14. Et-Taxî (التآخی): Hejmara 1485 (13 Mijdar 1973)؛ 1486 (14 Mijdar 1973)؛ 1493 (22 Mijdar 1973).
15. Es-Sevra (الثورة): Hejmara 537 (2 Hezîran 1970)؛ 538 (3 Hezîran 1970)؛ 987 (16 Mijdar 1971)؛ 1300 (16 Mijdar 1972)؛ 1509 (18 Tîrmeh 1973)؛ 1571 (28 Îlon 1973).
16. El-Cumhûriye (الجمهوریة): Hejmara 986 (3 Şibat 1971)؛ 1229 (16 Cotmeh 1971)؛ 1237 (25 Mijdar 1971)؛ 1761 (18 Tîrmeh 1973)؛ 1824 (29 Îlon 1973).
17. Habîb, K. (2005). Çend rûpel ji têkoşîna tevgera azadî ya neteweyî ya gelê Kurd li Kurdistana Îraqê. Hewlêr.
18. Hensel, H. M. (1979). Soviet policy toward the Kurdish question, 1970-75. The Soviet and Post-Soviet Review, 6(1).
19. Hezharî, Ş. (2021). Tevgera neteweyî ya Başûrê Kurdistan (1961–1982) li gorî belgeyên nepenî yên Wezareta Derve ya Brîtanyayê. Werger: Pasar Şêrko. Çapa 2. Dihok.
20. Hêderî, M. H. & Sincawî, H. - Qasim, K. (2014). Ferhenga navên nemir, Cilda 1. Hewlêr.
21. Hozan Silêman Mirxan. (2017). “Helwesta Yekîtiya Sovyetê li hember pirsa Kurdî (1970–1974) li gorî rojnameya Et-Taxî”, Govara Zanîngeha Zaxo. Cild 4, Hejmara 3, Adar.
22. Ismaîl, T. Y. (2020). Hilkişîn û daketina Partiya Komunîst a Îraqê, Werger: Emmar Kazim Mihemed. Bexda.
23. Neccar, H. S. (2022). Şoreşa Eylûl di rojname û weşanên Îraqî de (1961–1975): Lêkolînek dîrokî. Hewlêr.
24. Salim, H. S. (2019). Rewşa siyasî ya Kurdên Îraqê di serdema Serok Ehmed Hesen el-Bekr de (1968–1979), Teza masterê (neweşandî), Fakulteya Wêjeyê, Zanîngeha Basra.
25. Sebahî, E. (2006). Deh salên dîroka Partiya Komunîst a Îraqê, Cild 3, Bexda.
26. Sebaawî. (2010). Govara Zanîngeha Kerkûkê, Hejmara 1, Cild 5.
27. Şerîf, E. (2010). Bîranînên Ezîz Şerîf, bê cihê çapê.
28. Qeysî, S. A. (2014). Partiya Komunîst a Îraqê di serdema Bekr de (1968–1979), Pêşkêş: Usame Ebdurrehman Ed-Dûrî. London.
29. Tariq eş-Şaab (طریق الشعب): Hejmara 47 (11 Mijdar 1973)؛ 48 (12 Mijdar 1973)؛ 49 (13 Mijdar 1973)؛ 102 (16 Çile 1974).
30. Xirisan, S. (1993). Rûpelên ji dîroka tevgera komunîst a Îraqê. Beyrût.
31. Xirisan, S. (2001). Rêbazên siyasî li Kurdistana Îraqê: Xwendineke dosyeyên tevger û partiyên Kurdî (1946–2001). Beyrût.
32. Yûsif, M. Y. (2020). Partiya Gel a Demokrat a Kurdistanê (1981–1992). Hewlêr.