Dioksinler; Kaynakları, Gıdalara Geçiş Yolları ve İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri
Öz
Dioksin ve benzeri bileşikler birçok klorlu kimyasalın üretimi esnasında
ara ve yan ürün olarak çıkan çevresel toksik kirleticilerdir. Bilinen en toksik
dioksin 2,3,7,8-tetraklorodibenzo-p-dioksin
(TCDD) olup, Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) tarafından kanserojen
madde (grup 1) olarak sınıflandırılmıştır. Dioksinler kimyasal yapısı kararlı bileşikler oldukları için doğada özellikle
toprak, hava ve çökeltilerde onlarca yıl kalıcı olabilirler. Lipofilik özelliğe sahip olduklarından
suda az çözünürler ve insan vücuduna özellikle besin zinciri yolu ile
taşınırlar. Toksisiteleri ve kalıcılılıkları nedeniyle insan ve hayvan sağlığı için
ciddi tehdit unsurudurlar. Bu sebeplerden dolayı dioksin ve benzeri
bileşiklerin oluşumlarının önlenmesi, çevre ve gıda kontaminasyonlarının engellenmesi
canlılar ile çevre için büyük önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] Fernandez-Gonzalez, R., Yebra-Pimentel., I. Martinez-Carballo., E., and Simal-Gandara, J., (2015). A Critical Review about Human Exposure to Polychlorinated Dibenzo-p-dioxins (PCDDs), Polychlorinated Dibenzofurans (PCDFs) and Polychlorinated Biphenyls (PCBs) through Foods. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 55(11):1590-1617.
- [2] Kulkarni, P.S., Crespo, J.G., and Afonso, C.A., (2008). Dioxins Sources and Current Remediation Technologies—A Review. Environment International, 34(1):139-153.
- [3] White, S.S. and Birnbaum, L.S., (2009). An Overview of the Effects of Dioxins and Dioxin-like Compounds on Vertebrates, as Documented in Human and Ecological Epidemiology, Journal of Environmental Science and Health, Part C, 27:197-211.
- [4] Schecter, A., Birnbaum, L., Ryan, J.J., and Constable, J.D., (2006). Dioxins: An Overview, Environmental. Research., 101:419-428.
- [5] Park, H., Ikonomou, M.G., Kim, H., Choi, J., and Chang, Y., (2009). Dioxin and Dioxin-Like PCB Profiles in The Serum of Industrial and Municipal Waste Incinerator Workers in Korea. Environment International, 35:580–587.
- [6] Landers, J.P. and Bunce, N.J., (1991). The Ah Receptor and Mechanism of Dioxin Toxicity. Biochemical Journal, 276:273-287.
- [7] Leung, H.W., Poland, A., Paustenbach, D.J., Murray, F.J., and Andersen, M.E., (1990). Pharmacokinetics of [125I]-2-iodo-3,7,8-trichlorodibenzo-p-dioxin in Mice: Analysis with a Physiological Modeling Approach. Toxicology and Applied Pharmacology, 103:411-419.
- [8] Diliberto, J.J. Kedderis, L.B., and Birnbaum, L.S., (1990). Absorption of 2,3,7,8 tetrabromodibenzodioxin (TBDD) in Male Rats. Toxicologist, 10:54.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
26 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
17 Ağustos 2019
Kabul Tarihi
7 Ekim 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 14 Sayı: 4