-

Abstract

The main purpose of the research study is to investigate the relationship between teachers’ lifelong learning tendencies and their perceptions of professional self-efficacy. The study has a relational screening model. It was conducted with 362 teachers teaching at secondary and primary schools in Yüksekova, Hakkari. The data was collected by using two scales: “Lifelong Learning Tendencies Scale” developed by Diker Coşkun (2009), and “Teacher Self-efficacy Perception Scale” developed by Çapa, Çakıroğlu, and Sarıkaya (2005). When the data analysed, it was found out that teachers’ lifelong learning tendencies scored ( X =4.86) and that teachers’ self-efficacy perception scored ( X =6.83), which is considered to be a good level. As a result, it was found out that there is a positive, low-level significant correlation between teachers’ lifelong learning tendencies and their perceptions of professional self-efficacy(r=0.28). Anahtar Kelimeler: Education, Teacher, Lifelong Learning, Efficiency, Self-Effica 1. GİRİŞ (INTRODUCTION) Sosyal, kültürel, siyasi, ekonomik gibi birçok alanda bireylerin yaşamını etkileyen gelişim ve değişimlerin yaşandığı dönem bilgi çağı; bu çağın gereklerini yerine getirebilen toplumlar da bilgi toplumu olarak adlandırılmaktadır. Günümüzde bilginin nicelik ve nitelik olarak hızlı artış göstermesi toplumsal yapıların değişmesine ve yeniden şekillenmesine neden olmaktadır. Bu değişimlerden etkilenen yapılardan biri de eğitimdir. Eğitim, bireyin yaşadığı toplumda yeteneğini, tutumlarını, değerlerini, kendine ve topluma olumlu yönde etki edecek tüm davranış biçimlerini geliştirdiği süreçler toplamıdır (Tezcan, 1985:4). Bulurman'a (2002) göre eğitim, genel olarak bireyde görülmesi beklenen değişikliklerin bireyin hal, hareket ve tavırlarına yansıması ve bu yolla yetişen bireylerin toplumsal yapı açısından şekillendirilerek topluma kazandırılmasıdır. Günümüz eğitim kurumlarında kazanılan bilgi ve becerilerin geçerlik süresi azalmıştır. Geçmiş zamanlarda belirli bir mesleği seçen bireylerin yaşamları boyunca aynı işi aynı bilgi ile sürdürdükleri görülmektedir. Ancak günümüzde bu durumun mümkün olmadığı kabul gören bir görüştür. Bu bağlamda bireyler, yaşamları süresince yeni bilgi ve beceriler kazanmaya ihtiyaç duymaktadır. Bu ihtiyaca bağlı olarak günümüz bilgi çağında eğitim kurumları bireylerin yaşamları süresince karşılaşacakları değişimlere uyum sağlayabilecekleri yapılandırılmalıdır (Demiralay ve Karadeniz, 2009:90). Bu durum, bireylerin öğrenmelerini ifade eden "Yaşam Boyu Öğrenme" kavramını doğurmuştur (Diker Coşkun ve Demirel, 2012:108)

Keywords

• -

ÖĞRETMENLERİN YAŞAM BOYU ÖĞRENME EĞİLİMLERİNİN MESLEKİ ÖZ YETERLİK ALGILARI İLE İLİŞKİSİ

Öz

Bu araştırma öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleri ile mesleki öz yeterlik algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde olup Hakkari ili Yüksekova ilçe merkezi ilkokul ve ortaokullarında görev yapan 362 öğretmen ile yürütülmüştür. Araştırmada veriler Diker Coşkun (2009) tarafından geliştirilen "Yaşam Boyu Öğrenme Eğilimleri Ölçeği" ve Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından geliştirilen "Öğretmen Öz-Yeterlik Algı Ölçeği ile elde edilmiştir. Araştırma bulguları analiz edildiğinde; öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleri (X=4.86) ve mesleki öz yeterlik algılarının (X=6.83) iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleri ve mesleki öz yeterlik algıları arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r=0.28).

Anahtar Kelimeler

• Eğitim, Öğretmen, Yaşam Boyu Öğrenme, Yeterlik, Öz Yeterlik

Kaynakça

1. Akay, H. ve Boz, N. (2011). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Matematiğe Yönelik Tutumları, Matematiğe Karşı Öz-Yeterlik Algıları ve Öğretmen Öz-Yeterlik İnançları Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 281-312. URL: http://www.tebd.gazi.edu.tr/index.php/tebd/article/view/115/102
2. Aksoy, M. (2008). Hayat Boyu Öğrenme Ve Kariyer Rehberliği İlkelerinin İstihdam Edilebilirliğe Etkileri: Otel İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
3. Aksoy, R. (2011). Orta Öğretim Öğretmenlerinin Öğretmen Öz- Yeterlik ve Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Düzenleme Becerilerine Yönelik Algıları (Manisa İli Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla: Muğla Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Üniversitesi.
4. Aktağ, I. ve Walter J. (2005). Öğretmen Adaylarının Mesleki Yeterlik Duygusu. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(4), 127-131. URL: http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/17/881/11123.pdf
5. Atacanlı, M. F. (2007). Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Öğrenme Tercihi Değerlendirme (LPA) Ölçeği Aracılığıyla Yaşam Boyu Öğrenme Davranışının Yıllara Göre Değişiminin Araştırılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
6. Ay, B. (2007). Öğretmenlerin Öz-Yeterlikleri ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
7. Aylar, F. ve Aksin, A. (2011). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Öz-Yeterlilik İnanç Düzeyleri ve Problem Çözme Becerileri Üzerine Bir Araştırma (Amasya Örneği). Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 299-313. URL: http://kefad.ahievran.edu.tr/archieve/pdfler/Cilt12Sayi3/JKEF_12 _3_20 11_299-313.pdf
8. Bağcı, E. (2011). Avrupa Birliği'ne Üyelik Sürecinde Türkiye'de Yaşam Boyu Eğitim Politikaları. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(2), 139-173. URL: http://dergipark.ulakbim.gov.tr/omuefd/article/download/5000035701/5000034624

9. Bal, H. F. (2010). Öğretmenlerin Fen Öğretimi Öz Yeterlik İnançları ile Bilgisayar Kaygıları Arasındaki İlişki. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin: Mersin Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Bedir, D. (2011). Matematik Öğretmenlerinin Alanlarına Yönelik Öz- Yeterlik Algıları İle Sınıf Yönetsel Becerileri Arasındaki İlişki (İstanbul İli Bayrampaşa İlçesi Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
11. Benzer, F. (2011). İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumlarında Görev Yapan Öğretmenlerin Öz Yeterlik Algılarının Analizi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
12. Bulurman, B. (2002). Enformasyon Toplumu ve Eğitim. İş,Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 1 (4), URL: http://www.isgucdergi.org.
13. Çapa, Y., Cakıroğlu, J. ve Sarıkaya, H. (2005). Development and Validation of Turkish Version of Teachers’ Sense of Efficacy Scale. URL: http://people.ehe.osu.edu/ahoy/research/instruments/
14. Çimen, S. (2007). İlköğretim Öğretmenlerinin Tükenmişlik Yaşantıları ve Yeterlik Algıları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
15. Demiralay, R. ve Karadeniz, Ş. (2009). İlköğretimde Yaşam Boyu Öğrenme İçin Bilgi Okuryazarlığı Becerilerinin Geliştirilmesi. Cypriot Journal of Educational Sciences, 2(6), 89-119. URL: http://www.world-education center.org/index.php/cjes/article/viewFile/33/29
16. Demirtaş, H., Cömert, M. ve Özer, N. (2011). Öğretmen Adaylarının Özyeterlik İnançları ve Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutumları. Eğitim ve Bilim, 159 (36), 96-111. URL: http://www.researchgate.net/profile/Niyazi_Oezer/publication/491 11977_retmen_Adaylarnn_retmenlik_Mesleine_Ynelik_Tutumlar_le_zye terlik_Alg lar_Arasndaki_liki/links/00b7d530de06e4e9bf000000
17. Denizoğlu, P. (2008). Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Fen Bilgisi Öğretimi Öz-Yeterlik İnanç Düzeyleri, Öğrenme Stilleri ve Fen Bilgisi Öğretimine Yönelik Tutumları Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Adana: Çukurova Üniversitesi
18. Diker Coşkun, Y. (2009). Üniversite Öğrencilerinin Yaşam Boyu Öğrenme Eğilimlerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
19. Diker Coşkun, Y. ve Demirel, M. (2012). Üniversite Öğrencilerinin Yaşam Boyu Öğrenme Eğilimleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 42, 108-120. URL: http://www.efdergi.hacettepe.edu.tr/201242YELK%C4%B0N%20D%C4%B0KER%20CO%C5%9EKUN.pdf
20. Doğan, S. (2013). Sınıf Öğretmenlerinin Öz Yeterlik Algısı ve Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi (Ağrı İli Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzincan: Erzincan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Ekici, G. (2006). Meslek Lisesi Öğretmenlerinin Öğretmen Öz- Yeterlik İnançları Üzerine Bir Araştırma. Eurasian Journal of Educational Research, 24, 87-96. URL: http://www.ejer.com.tr/0DOWNLOAD/pdfler/tr/1554419185.pdf
22. Ercan, S. (2007). Sınıf Öğretmenlerinin Bilimsel Süreç Beceri Düzeyleri ile Fen Bilgisi Öz Yeterlik Düzeylerinin Karşılaştırılması (Uşak İli Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar: Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
23. Ersoy, A. (2009). Yaşam Boyu Öğrenme ve Türkiye'de Halk Kütüphaneleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
24. Gençtürk, A. (2008). İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin Öz Yeterlik Algıları ve İş Doyumlarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak: Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
25. Gürol, A., Altunbaş, S. ve Karaaslan, N. (2010). Öğretmen Adaylarının Öz Yeterlik İnançları ve Epistemolojik İnançları Üzerine Bir Çalışma. e-journal of New World Sciences Academy, 5(3), 1395-1404. URL: http://www.newwsa.com/download/gecici_makale_dosyalari/NWSA-716- 3-4.pdf
26. Karahan, Ş. ve Uyanık Balat, G. (2011). Özel Eğitim Okullarında Çalışan Eğitimcilerin Öz-Yeterlik Algılarının ve Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(1), 1-14. URL: http://pauegitimdergi.pau.edu.tr/Makaleler/1893710335_1.pdf
27. Karasar, N. (2008) Bilimsel Araştırma Yöntemi (18. Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
28. Kasap, D. (2012). Sınıf Öğretmenlerinin Öz Yeterlik İnançları ile Mesleklerine Yönelik Bilgisayar ve İnternet Kullanımları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Denizli: Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
29. Kaya, H. E. (2010). Avrupa Birliği Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Politikaları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
30. Korkut, K. (2009). Sınıf Öğretmenlerinin Öz yeterlik İnançları ile Sınıf Yönetimi Beceri Algıları Arasındaki İlişki.
31. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Burdur: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
32. MEB (2006), Temel Eğitime Destek Projesi Öğretmen Eğitimi Bileşeni “Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri Taslağı. Ankara.
33. MEB, (2009). Türkiye Hayat Boyu Öğrenme Strateji Belgesi-Yüksek Planlama Kurulu. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı.
34. Özata, H. (2007). Öğretmenlerin Öz Yeterlik Algılarının ve Örgütsel Yenileşmeye İlişkin Görüşlerinin Araştırılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
35. Özenoğlu Kiremit, H. (2006). Fen bilgisi öğretmenliği öğrencilerinin biyoloji ile ilgili öz yeterlik inançlarının karşılaştırılması. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
36. Şahin, Ç. ve Arcagök, S. (2014). Öğretmenlerin Yaşam Boyu Öğrenme Yeterlikleri Düzeyinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 394-417. URL: http://www.adyusbd.com/Makaleler/1139382901_%c5%9eAH%c4%b0N-%c3%87AVU%c5%9e,%20SERDAR%20ARCAG%c3%96K.pdf
37. Şahin, E. (2010). İlköğretim Sınıf Öğretmenlerinin Öğretim Stili Tercihlerinin, Cinsiyetlerinin, Mesleki Kıdemlerinin, Özyeterlik Algılarının ve Özyönetimli Öğrenmeye Hazırbulunuşluk Düzeylerinin Mesleki Yeterlikleri Üzerindeki Etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
38. Şişman, M. ve Acat, B. M. (2003). Öğretmenlik Uygulaması Çalışmalarının Öğretmenlik Mesleğinin Algılanmasındaki Etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 235-250. URL: http://web.firat.edu.tr/sosyalbil/dergi/arsiv/cilt13/sayi1/235-250.pdf
39. Tezcan, M. (1985). Eğitim Sosyolojisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları No: 50, Ankara.
40. Tortop, Ö. (2010). Avrupa Birliği Hayat Boyu Öğrenme Temel Yeterlik Alanları: Türkiye Durumu. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi.
41. Tschanen-Moran, M., Woolfolk A. H. (2001). Teacher efficacy: capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17, 783-805. DOI=10.1.1.183.6321
42. Türk, Ö. (2008). İlköğretim Sınıf Öğretmenlerinin Öz Yeterlikleri ve Mesleki Doyumlarının İncelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
43. Yazıcıoğlu, Y. ve Erdoğan, S. (2005).SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara:Detay Yayıncılık.
44. Zararsız, N. (2012). İlköğretim Okullarında Görev Yapan Öğretmenlerin Öz Yeterlik Algılarının İncelenmesi (İstanbul-Sultanbeyli İlçesi Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
45. Zayimoğlu Öztürk, F. (2011). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının ilköğretim sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan öğrenme alanlarına ilişkin öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.