MENSTRUAL FAKTÖRLERİN UYKU KALİTESİNE ETKİSİ

Öz

Bu araştırma, sağlık yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerinin menstrual faktörlerin uyku kalitesi üzerinde etkili olup olmadığını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini sağlık yüksekokuluna kayıtlı öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada örneklemi araştırmaya katılmayı kabul eden 560 öğrenci oluşturmuştur. Sosyo-demografik ve menstrual siklus özelliklerini belirlemek üzere form hazırlanmıştır. Ayrıca, son bir aylık bir zaman dilimindeki uyku kalitesi konusunda bilgi sağlayan Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılmıştır. Tanıtıcı verilerin sayı, yüzde dağılımı ve ortalamaları alınmıştır. Ayrıca. korelasyon ve t testi ile analizleri yapılmıştır. Öğrencilerin %78.4’unun mensturasyonlarının düzenli olduğu belirlenmiştir.  Öğrencilerin toplam PUKİ puan ortalaması 6.2±3.0 ve %6.6'sının uyku kalitesinin kötü olduğu saptanmıştır. Menstrual siklus düzeni ile PUKİ arasında anlamlı bir ilişki bulunmuşken; kanama süresi ve menstrual  fazları arasında ise anlamlı ilişki bulunmamıştır. Katılımcıların uyku kalitesinin kötü olduğu ve menstrual siklus özelliklerinin uyku kalitesini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Uyku,Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi,Uyku,Uyku Kalitesi,Mensturasyon,Menstrual Siklus

Öz

Kaynakça

1. 1. Dzaja, A., Arber, S., Hislop, J., Kerkhofs, M., Kopp, C., Pollmacher, T., Polo-Kantola, P., Skene, D.J., Stenuit, P., Tobler, I., Porkka-Heiskanen, T. (2005). Women’s Sleep in Health and Disease, Journal of Psychiatric Research, Volume: 39, Issue:1; pg: 55–76. http://dx.doi.org/10.1016/j.jpsychires.2004.05.008
2. 2. Taşkın L (2014). Doğum ve Kadın Sağlığı Hemşireliği, V. Baskı, Sistem Ofset Matbaacılık, Ankara.
3. 3. Öztürk Can, H. (2015). Menstrüel Siklus Bozuklukları, Kadın Sağlığı, Genişletilmiş 2. Baskı, (Edit: Şirin, A., Kavlak, O.) Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti, İstanbul, sy:94-109.
4. 4. Hoffman, B.L., Schorge, J.O., Schaffer, J.I., Halvorson, L.M., Bradshaw, K.D., Cunninham, F.G. (2015). Üreme Endokrinolojisi, Williams Gynecology (Çeviri Edit: Yıldırım, G), Bölüm 15, Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti, İstanbul, sy: 400- 439.ISBN: 978-0-07-171672-7
5. 5. Bölükbaş, N., Tiryaki, N. (2003). Öğrencilerin Premenstural Sendrom Hakkında Bilgi, Tutum Ve Davranışları, Hemşirelik Forumu, Cilt:6, Sayı:3, sy: 44-49.
6. 6. Arıkan, D., Tortumluoğlu, G., & Özyazıcıoğlu, N. (2004). Öğrencilere Verilen Planlı Eğitimin Menstruasyon Hijyen Davranışlarına Etkisi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, Cilt:1, sy:1-15. ISSN: 1303-5134.Erişim Tarihi: 12.08.2016
7. 7. Hachul, H., Andersen, M.L., Tufik, S. (2011). Sleep Quality Based on The Use of Different Sanitary Pads During Menstruation. International Journal of Gynecology & Obstetrics, Volume: 115, Number:1, pg:57-60. doi.org/10.1016/j.ijgo.2011.05.015
8. 8. Arıöz, A., Ege, E. (2013). Premenstrüel Sendrom Sorunu Olan Üniversite Öğrencilerinde, Semptomların Kontrolü ve Yaşam Kalitesinin Artırılmasında Eğitimin Etkinliği, Genel Tıp Dergisi, Cilt:23, Sayı:3, sy: 63-69.Erişim Tarihi: 10.11.2016.

9. 9. Adıgüzel, H., Taşkın, E. O., & Danacı, A. E. (2007). Manisa İlinde Premenstrüel Sendrom Belirti Örüntüsü ve Belirti Yaygınlığının Araştırılması. Türk Psikiyatri Dergisi, Cilt:18, Sayı:3, sy: 215-222. Erişim Tarihi: 20.12.2015.
10. 10. Köse, S.(2009). Üniversite Öğrencilerinde Premenstual Sendrom Görülme Durumu Ve Baş Etme Yöntemlerinin İncelenmesi, Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Erzurum.
11. 11. Nisar, N., Zehra, N., Haider, G., Munir, A. A., Sohoo, N. A. (2008). Frequency, Intensity and Impact of Premenstrual Syndrome in Medical Students. J Coll Physicians Surg Pak, Volume:18, Nember:8, pg:481-484. Erişim Tarihi: 12.09.2016.
12. 12. Anandha Lakshmi, S., Saraswathi, I., Saravanan, A., Ramamchandran, C. (2011). Prevalence of Premenstrual Syndrome and Dysmenorrhoea Among Female Medical Students and Its Association With College Absenteeism. Int J Biol Med Res, Volume:2, Issue:4,pg:1011-1016. Erişim Tarihi: 12.09.2016
13. 13. Öztürk, O.(2002). Uyku Bozuklukları, Ruh Sağlığı ve Bozuklukları, 9.Baskı, Nobel Tıp Kitabevleri, Ankara, sy: 479-488.
14. 14. Sönmez, S. (2006). Vardiyalı Çalışan Hemşirelerde Horlama, Uyku Bozuklukları ve İş Kazaları, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, Yayınlanmış Doktora Tezi, Bursa.
15. 15. Taylor C, Lillis C, LeMone P (2001). Fundamentals of Nursing, Fourth Edition, Lippincott Williams & Wilkins, pg: 1013-1036.
16. 16. Uran, G. (2001). Kırsal Kesimde Evde ve Huzurevlerinde Kalan 60 Yaş Üzeri Yaşlılarda Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi İle Uyku Kalitelerinin Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
17. 17. Şen, Y. (2005). Menopoz Kadınında Uyku Kalitesinin Saptanması ve Uyku Kalitesini Bozan Etkenlerin Belirlenmesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği A.D., Yüksek Lisans Tezi, Afyon.
18. 18. Bingöl, N. (2006). Hemşirelerin Uyku Kalitesi, İş Doyumu Düzeyleri ve Aralarındaki ilişkinin İncelenmesi, Cumhuriyet üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü,Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Sivas.
19. 19. Keser, Özcan, N. (2008). Uyku ve Uyku Sorunu Olan Hastanın Bakımı (Edit: Akça Ay F). Temel Hemşirelik: Kavramlar, İlkeler, Uygulamalar. İkinci Baskı, İstanbul, İstanbul Medikal Yayıncılık, sy: 409-421.
20. 20. Lafçı, D. (2009). Müziğin Kanser Hastalarının Uyku Kalitesi Üzerine Etkileri, Çukurova Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Adana.
21. 21. Kal, H.E. (2011).Menopozal Dönemlerdeki Kadınlarda Uyku Sorunları Ve İlişkili Faktörler, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yükseklisans Tezi,Konya.
22. 22. Görgülü, Ü. (2003). KOAH Hastalarında Uyku Kalitesinin Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Bilim Uzmanlığı Tezi. Ankara
23. 23. Şekerci K.(2005). Hastanede Görev Yapan Sağlık Personelinin Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. Fırat Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi, Elazığ
24. 24. Potter P.A, Perry A.G. (1997).Sleep, Fundamentals of Nursing, Fourth Edition, Unit 8, Chapter 42, Philadelphia, Mosby Year Book, pg:. 478- 495.-1128-1152.
25. 25. Buysse, D.J., Reynolds, C.F., Monk,T.H., Berman, S.R., Kupfer, D.J. (1989). The Pittsburgh Sleep Quality Index: A New İnstrument For Psychiatric Practice And Research. Psy¬chiatry Res., Volume:28, Issue:2, pg:193-213. doi:10.1016/0165-1781 (89) 90047-4
26. 26. Ağargün, M.Y., Kara, H., Anlar, Ö.(1996). Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi'nin Geçerliliği ve Güvenirliliği, Türk Psikiyatri Dergisi, Cilt:7, Sayı:2, sy: 107-115. ISSN: 1300-2163
27. 27. Keshavarz Akhlaghi, A. A., Ghalebandi, M. F. (2009). Sleep Quality and Its Correlation with General Health in Pre-University Students of Karaj, Iran. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, Volume:3, Issue: 1,pg: 44-49.Erişim Tarihi: 20.10.2016.
28. 28. Çağlayan, Ş.(1995). Yaşam Bilimi Fizyoloji ,İstanbul ,Panel Matbaacılık Ltd. Şti. ss. 64-66.
29. 29. Driver, H. S., Baker, F. C. (1998). Menstrual factors in sleep. Sleep Medicine Reviews, Volume:2, Issue:4,pg: 213-229. http://dx.doi.org/10.1016/S1087-0792(98)90009-0
30. 30. Lee, K. A., Kryger, M. H. (2008). Women and sleep. Journal of Women's Health, Volume:1, Number:7, pg:1189-1190. doi:10.1089/jwh.2007.0574.
31. 31. National Sleep Foundation (2002). 2002 “Sleep in America” ollhttps://sleepfoundation.org/sites/default/files/2002SleepInAmericaPoll.pdf. Erişim Tarih: 20.08.2016.
32. 32. Soares, C. N. (2005). Insomnia in Women: An Overlooked Epidemic?. Archives of Women's Mental Health, Volume:8, Issue:4, pg: 205-213. doi:10.1007/s00737-005-0100-1
33. 33. Orzech, K. M., Salafsky, D. B., Hamilton, L. A. (2011). The State of Sleep Among College Students at a Large Public University. Journal of American College Health,Volume:59, Issue:7,pg: 612-619. http://dx.doi.org/10.1080/07448481.2010.520051
34. 34. Eliasson, A. H., Lettieri, C. J., & Eliasson, A. H. (2010). Early to bed, early to rise! Sleep habits and academic performance in college students. Sleep and Breathing, Volume:14, Issuer:1,pg: 71-75. doi:10.1007/s11325-009-0282-2.
35. 35. Saygılı, S., Akıncı, A.Ç., Arıkan, H., Dereli, E. (2011). Üniversite Öğrencilerinde Uyku Kalitesi ve Yorgunluk, Electronic Journal of Vocational Colleges, December/Aralık, ss:88-94. Erişim Tarihi: 12.09.2016.
36. 36. Şenol, V., Soyuer, F., Akça, R. P., Argün, M. (2012). Adölesanlarda Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. Kocatepe Tıp Dergisi, Cilt: 13, Sayı:2, ss: 93-102.Erişim Tarihi: 12.09.2016
37. 37. Liu, X., Zhao, Z., Jia, C., Buysse, D. J. (2008). Sleep Patterns and Problems among Chinese Adolescents. Pediatrics, Volume:12,Issue:6,pg:1165-1173. Erişim Tarihi: 12.09.2016.
38. 38. Aysan, E., Karaköse, S., Zaybak, A., İsmailoğlu, E.G.(2014). Üniversite Öğrencilerinde Uyku Kalitesi ve Etkileyen Faktörler. DEUHYO ED, Cilt:7, Sayı:3,ss:193-198.
39. 39. Kiper, S., Sunal, N. (2009). Romatoid Artritli Hastalarda Uyku Kalitesinin Değerlendirilmesi. Kocatepe Tıp Dergisi, Cilt:10, Sayı:1, ss: 33-39. Erişim Tarihi: 10.08.2016.
40. 40. Manber, R., Bootzin, R.R. (1997). Sleep and The Menstrual Cycle, Health Psychology, Volume:16, Issue:3, pg: 209–214. http://dx.doi.org/10.1037/0278-6133.16.3.209
41. 41. Moline, M.L., Broch, L., Zak, R., Gross, V. (2003). Sleep in Women Across The Life Cycle from Adulthood Through Menopause. Sleep Medicine Reviews, Volume:7, Issue: 2, pg:155-177. doi:10.1053/smrv.2001.0228
42. 42. Woosley, J.A., Lichstein, K.L. (2014). Dysmenorrhea, The Menstrual Cycle, and Sleep, Behavioral Medicinee,Volume: 40, Issue: 1, pg: 14–21.DOI: 10.1080/08964289.2013.829020
43. 43. Ishizuka, Y., Usui, A., Shiraishi, K., Fukuzawa, H., Karia, T., Shirakawa, S., Azumi, K. (1989). A Subjective Evaluation of Sleep during The Menstrual Cycle. Sleep Res, Volume:18, pg: 421.
44. 44. Baker, F. C., Waner, J. I., Vieira, E. F., Taylor, S. R., Driver, H. S., & Mitchell, D. (2001). Sleep and 24 Hour Body Temperatures: A Comparison in Young Men, Naturally Cycling Women and Women Taking Hormonal Contraceptives. The Journal of physiology, Volume:530, Issue:3, pg: 565-574. DOI: 10.1111/j.1469-7793.2001.0565k.x
45. 45. Baker, F. C., Waner, J. I., Vieira, E. F., Taylor, S. R., Driver, H. S., & Mitchell, D. (2001). Sleep and 24 Hour Body Temperatures: A Comparison in Young Men, Naturally Cycling Women and Women Taking Hormonal Contraceptives. The Journal of physiology, Volume:530, Issue:3, pg: 565-574. DOI: 10.1111/j.1469-7793.2001.0565k.x
46. 46. Aksakoğlu, G., (2006). Sağlıkta Araştırma ve Çözümleme, İkinci Yazım, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayını, İzmir.
47. 47. Erdoğan, S., Nahcivan, N., Esin, M.N. (2014). Hemşirelikte Araştırma: Süreç, Uygulama ve Kritik, Nobel Tıp Kitabevleri Tic. Ltd. Şti, İstanbul.
48. 48. Kaynak H.(2001). Uyku Uyuyamamak mı, Uyanamamak mı? Milliyet Yayınları, ss.53-54.
49. 49. Sahin E.M., Ozturk, L., Oyekcin, D.G., Uludag, A.(2016). Effects of Sleep Hygiene Education on Subjective Sleep Quality and Academic Performance. J Clin Anal Med (Journal of Clinical and Analytical Medicine), Volüme: 7, Number: 3, pg: 304-308. DOI: 10.4328/JCAM.2728
50. 50. Çetin, S. K., Akdeniz, F., Tamaı, M. (2005). Depresif Bozukluk Tanılı Genç Kızlarda Adet Öncesi Belirti Dağılımı ve Şiddeti. Anadolu Psikiyatri Dergisi, Cilt: 6, sy:145-153.
51. 51. Hachul, H., Andersen, M. L., Bittencourt, L. R. A., Santos-Silva, R., Conway, S. G., Tufik, S. (2010). Does The Reproductive Cycle Influence Sleep Patterns in Women with Sleep Complaints?. Climacteric, Volume:13, Issue:6, pg: 594-603. http://dx.doi.org/10.3109/13697130903450147
52. 52. Parry, B. L., Martínez, L. F., Maurer, E. L., López, A. M., Sorenson, D., Meliska, C. J. (2006). Sleep, Rhythms and Women's Mood. Part I. Menstrual Cycle, Pregnancy and Postpartum. Sleep Medicine Reviews, Volume:10, Issue:2, pg:129-144. http://dx.doi.org/10.1016/j.smrv.2005.09.003
53. 53. Driver, H.S, Dijk, D.J., Werth, E.., Biedermann, K., Borbely, A. A. (1996). Sleep and the sleep electroencephalogram across the menstrual cycle in young healthy women. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, Volume:81, Issue: 2, pg:728-735. http://dx.doi.org/10.1210/jcem.81.2.8636295#sthash.bGv65dHX.dpuf
54. 54. Driver, H. S., McLean, H., Kumar, D. V., Farr, N., Day, A. G., & Fitzpatrick, M. F. (2005). The Influence of The Menstrual Cycle on Upper Airway Resistance and Breathing During Sleep. Sleep, Volume:28, Issue:4, pg:449-456. Erişim Tarihi: 12.09.2016.
55. 55. Aşcı, Ö., Gökdemir, F., Süt, H.K., Payam, F.(2015). The Relationship of Premenstrual Syndrome Symptoms with Menstrual Attitude and Sleep Quality in Turkish Nursing Student, Journal of Caring Sciences, Volume: 4, Number:3, pg:179-187.doi:10.15171/jcs.2015.018