MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI

Aida Babutcu

MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI

Öz

Milli edebiyatı milli karakterlerden önce onları yazan, çizen yazarların şahsiyetinde arayıp bulmalıyız. Dünya edebiyatı hazinesine milli edebiyatları kazandıran esas özellik budur. Malkar şairi Gaysın Guliyev’in hayatı ve eserleri bunun en güzel örneğidir. Genellikle, biyografilerini ve sosyal-edebi faaliyetlerini incelediğimiz zaman Kafkasların az saylı halklarını dünya edebiyatı sayfalarında kendilerinden bahsettiren sebebin Gaysın Guliyev gibi nice Kafkasyalı ediplerin milli duruşu olduğunu anlayabiliyoruz. Kuzey Kafkasya halklarının Azerbaycan’la dostluk ilişkilerinin tarihi kökleri vardır. Çarlık Rusya’sı döneminde başlayan ortak kimlik oluşturma projesi, sonrasında Stalin rejiminin türlü politikaları, proletarya diktatörlüğü dahi Kuzey Kafkasya halklarının manevi-edebi birliğini koparamamıştır. XX yüzyılda yaşamış malkar şairi Gaysın Guliyev eserleriyle, sağladığı sıkı dostluk ilişkileri ile Türk Dünyası Edebiyatları arasında adeta bir köprü kurmuş, Kırgız yazarı Cengiz Aytmatov’un tabirince desek, dünya edebiyatında Türk Birliğinin bayrağı olmuştur. Gaysın Guliyev’in eserleri hakkında çok yazılmış, geniş coğrafyaya dağılmış ata topraklarını Kafkaslarda tek vücutta yaşatan-yürüten şahsiyeti çok eserlere konu olmuştur. Fakat şairin kaynayan edebi faaliyeti içerisinde uluslararası toplantılar, yazarların kurultaylarındaki görüşmeleri, dünya edebiyatı şair ve yazarları ile o cümleden Türk kültür-sanat insanları ile kurduğu, pekiştirdiği edebi ilişkiler aile bireylerinin anlatıları veya yakınlarının hatıraları ile sınırlı kalmış, şairin kendi arşiv bilgilerine dayanarak bazı yabancı kitap bölümlerinde bahisler açılmışsa da, Türk müellifleri tarafından teferruatlı kaleme alınmamıştır. Çalışmamızda Gaysın Guliyev’in Azerbaycan edebiyatına yaklaşımı ve Azerbaycan yazarları ile (Samed Vurgun, Süleyman Rüstem, Mirza İbrahimov, Nebi Hazri, Cabir Nevruz, Neriman Hasanzade, Tofik Bayram, Vilayet Rüstemzade ve b.) münasebetleri üzerinde durulacaktır. Kabardin-Malkar Cumhuriyeti Merkezi Devlet Arşivi’nde 852 saylı arşivde, Azerbaycan Cumhuriyeti M.F.Ahundov adına Merkezi Devlet Kütüphanesi Arşivi’nde Gaysın Guliyev ve Azerbaycan edebiyatı ilişkilerine ışık tutan bilgiler muhafaza edilmektedir, ayrıyeten dönemin çeşitli matbu organlarında (Edebiyat gazetesi, Vışka, Literaturnaya Rossiya) Azerbaycan yazarları tarafından Gaysın Guliyev hakkında kaleme alınmış fikir-sanat yazıları da konuya yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Arbatlı M.S. (2012). Kaysın Kuliyev: Hayatı, sanatı ve şiirleri (Doktora Tezi), Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı, İzmir: 382 s.
2. Bahşeliyev E. (2022). Türk Halkları Poeziyasında Samed Vurgun’un Bedii Obrazı, Filologiya Meseleleri, № 7, s.230, Bakü: Elm ve Tehsil Neşriyatı.
3. Вайрамукова Н. М. (1975). Кайсын Кулиев, Москва: Советский писатель, 272 стр
4. Гасанзаде H. (1975). Певец гор, Вышка, 8 oктябрь.
5. Эфендиева Т. Е., Эфендиев С. И., Эфендиев Ф. С. (1997). Кайсын Шуваевич Кулиев, Биография поэта, Часть вторая 1959-1985, Нальчик: Издательский центр Эль-Фа.
6. Эфендиева Т. Е., Эфендиев С. И., Эфендиев Ф. С. (2000). Кайсын Шуваевич Кулиев, Друзья поэта, Том 3, , Нальчик: Издательский центр Эль-Фа.
7. Эфендиева Т. Е., Эфендиев С. И., Эфендиев Ф. С. (2006). Фольклорно-философские и лингвокультуро-логические аспекты поэзии Кайсына Кулиева, Нальчик: Эльбрус, 296 стр.
8. Эфендиева Т.Е., Эфендиев С.И., Эфендиев Ф.С. (2008). Друзья Кайсына Кулиева в автобиографическом дискурсе. Том VII. Нальчик: Издательский центр Эль-Фа.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarihsel Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aida Babutcu
0000-0001-9606-2086
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

26 Nisan 2023

Kabul Tarihi

30 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA53EF86NL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Babutcu, A. (2023). MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 3(1), 1-9. https://izlik.org/JA53EF86NL

AMA

1.Babutcu A. MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI. ATA-ODAK. 2023;3(1):1-9. https://izlik.org/JA53EF86NL

Chicago

Babutcu, Aida. 2023. “MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI”. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 3 (1): 1-9. https://izlik.org/JA53EF86NL.

EndNote

Babutcu A (01 Haziran 2023) MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 3 1 1–9.

IEEE

[1]A. Babutcu, “MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI”, ATA-ODAK, c. 3, sy 1, ss. 1–9, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53EF86NL

ISNAD

Babutcu, Aida. “MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI”. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 3/1 (01 Haziran 2023): 1-9. https://izlik.org/JA53EF86NL.

JAMA

1.Babutcu A. MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI. ATA-ODAK. 2023;3:1–9.

MLA

Babutcu, Aida. “MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI”. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, c. 3, sy 1, Haziran 2023, ss. 1-9, https://izlik.org/JA53EF86NL.

Vancouver

1.Aida Babutcu. MALKAR ŞAİRİ GAYSIN GULİYEV VE AZERBAYCAN EDEBİYATI. ATA-ODAK [Internet]. 01 Haziran 2023;3(1):1-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53EF86NL