Çocukluk Çalışmalarında Yöntembilim: Çocuklarla Yapılan Araştırmaların Sosyolojik Potansiyelleri

Çocukluk çalışmalarını metodolojik açıdan değerlendiren bu makalenin öncelikli amacı, çocukluğun sosyoloji ve antropoloji alanındaki niteliksel yöntemlerle araştırılmasının önemini vurgulamaktır. Sosyal bilimlerde yirminci yüzyılın gündemini oluşturan ve kuramsal bilgiyle ampirik araştırmanın, teori ile pratiğin kesişiminden ortaya çıkan bilimsel bilginin altını çizen yaklaşımlar düşünüldüğünde, görece yeni bir alan olan çocukluk sosyolojisinin niteliksel araştırma yöntemlerine katkısı da bu yazının soruşturduğu konular arasındadır. Sosyal bilimlerin yapı, fail, aktör, etkileşim, gündelik hayatın bilgisi gibi kavramları çerçevesinde, sahadan yükselen seslerden yola çıkarak araştırma öznelerinin bilgisinin üretilmesi ilkesine dayanan bir bilim üretme anlayışının çocukluk çalışmaları açısından ele alındığı bu çalışmada, dramaturji, fenomenoloji, etnografi gibi yöntemlerden örnekler vererek çocuklarla gerçekleştirilen saha araştırmalarına dair genel bir izlek sunulmaktadır. Ayrıca, güncel bilimsel çalışmalarda git gide yaygınlaşan katılımcı yaklaşımlar ve katılımcılarla birlikte bilgi üretimi anlayışlarında çocukluk çalışmalarının yol göstericiliği tartışılmaktadır. Bu bağlamda, yine çocukların kültürlerini araştıran araştırmacılardan örneklerle akran kültürleri ve akran kültürlerinin bileşenlerinin, yeni sosyal bilim yaklaşımlarında kavramsal ve metodolojik olarak taşıdığı potansiyeller gündeme getirilmektedir.