POPÜLİZM Mİ, RADİKALİZM Mİ?”

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 7, 41 - 57, 31.12.2025

Süha Atatüre

Öz

Bu makale, popülizm kavramını siyaset bilimi çerçevesinde teorik düzeyde ve uygulama örnekleriyle ele almaktadır. Kavram, tanımı, temel özellikleri ve sınırları üzerinden incelenmekte, popülizmi siyasetin bir türevi olarak konumlandırırken popülizm ile radikalizm arasındaki ilişkiyi açıklamaktadır. Makalenin, kavramsal çerçevesi, devlet-iktidar-toplum ilişkisi üzerinden kurulmuştur. Bu bağlamda, tarihsel olarak halk için değil, büyük ölçüde kendisi için var olan devletin, toplumsal güçleri hem zor kullanarak hem de ideolojik mekanizmalara başvurarak kontrol etmeye çalıştığı ileri sürülmektedir. Gramsci'nin "rıza" kavramı ve Foucault'nun "bilgi üretimi olarak iktidar" fikrinin, özellikle demokratik olmayan ve hibrid rejimler için açıklayıcı olduğunu ancak demokratik rejimlerde geçerli olamayacağını ileri sürmektedir. Auctoritas (otorite ilkesi) ve potestas (iktidarın kullanımı) arasındaki ayrım, Montesquieu'nün kuvvetler ayrılığı ilkesiyle birlikte incelenerek, demokratik ve anti-demokratik sistemlerde popülist liderlerin toplumsal ve siyasal etkileri değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Otorite , İktidar , Rıza , Gramsci , Foucault

POPULISM OR RADICALISM?

Öz

This article examines the concept of populism within the framework of political science, both at a theoretical level and through practical examples. The concept is analyzed in terms of its definition, main characteristics, and boundaries, while explaining the relationship between populism and radicalism by positioning populism as a derivative of politics. The conceptual framework of the article is established through the state–power–society relationship. In this context, it is argued that the state, which has historically existed not for the people but largely for itself, seeks to control social forces both through coercion and by employing ideological mechanisms. It is suggested that Gramsci’s concept of “consent” and Foucault’s idea of “power as the production of knowledge” are particularly explanatory for non-democratic and hybrid regimes, but cannot be applied to democratic ones. The distinction between auctoritas (the principle of authority) and potestas (the exercise of power) is examined together with Montesquieu’s principle of separation of powers, in order to evaluate the social and political impacts of populist leaders in democratic and anti-democratic systems.

Anahtar Kelimeler

Authority , Power , Consent , Gramsci , Foucault

Kaynakça

• Abts, K. & Rummens, S. (2007). Populism versus Democracy, Political Studies: Vol 55, 405–424, University of Leuven, doi: 10.1111/j.1467-9248.2007.00657.x
• Adorno, T. W. (2020). Yeni Sağ radikalizmin Veçheleri. İstanbul, Metis Yayınları.
• Arditi, B. (2024). We must retire the word "populism." Criticism of populism diverts us from the real issues,
• Atatüre, S. (2016). The Tyranny of the Nation State, Turkish Political Quarterly, volume 14, number 4, (100-107)
• Brubaker, R. (2017). Why populism? Theory and Society, 46(5), 357–385.
• Burchell, Gordon, and Miller. (1991). The Foucault Effect: Studies in Governmentality With more lectures by and an interview with Michel Foucault, edited by The University of Chicago Press, Chicago, 60637, S. (1995). Edt,
• Habermas, 1995, Cambridge University Press, Cambridge.
• Foucault, M. (1977). Discipline and Punish: The Birth of the Prison. New York: Pantheon.
• Gniazdowski, A. (2021). Populism and Radicalism as Explanatory Terms with Reference to the Current Political Tendencies in Poland, file:///C:/Users/satature/Downloads/Populism_and_Radicalism_as_Explanatory_T.pdf.
• Gramsci, A. (1971). Selections from the Prison Notebooks. New York: International Publishers.
• Gramsci, A. (2000). Edt. David Forgacs, Selected Writings 1916-1935. New York University Press, New York.
• Heywood, A. (2003). Political Ideologies, 3rd edition, Palgrave Macmillan, New York.
• Jorge R.G Ortiz, P. (2024). Radicalism and populism: do they always go hand in hand? A comparative analysis of the radical left and the radical right in Spain, Journal of Political Ideologies, 29:3.
• Montesquieu (2008). The Spirit of the Laws, edited by Anne M. Cohler, Basia C. Miller
• Mudde, C. (2018). How populism became the concept that defines our age, https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/nov/22/populism-concept-defines-our-age.
• Poggi, G. (1978). The Development of the Modern State, Stanford University Press, Stanford.
• Popper, K. (1989). Açık Toplum ve Düşmanları, Cilt 1, İstanbul, Remzi Kitapevi. Resmî Gazete, (2018) T.C. Cumhurbaşkanlığının 10 Temmuz 2018 tarihinde yayımlanan ve 30474 sayılı 1 Nolu Kararnamesi.
• Schevill, F. (1940). The Foundations of a More Stable World. Edi, Walter, H. C. Laves, Chicago, University of Chicago Press.
• Toprak, Z. (2019). Türkiye’de Popülizm 1908-1923, İstanbul, Türkiye İş Bankası Yayınları.
• Torney, S. (2019). Populism, Oneworld Publication, London.
• Weber, M. (2012). Bürokrasi ve Otorite, Ankara. Adres Yayınları.