Araştırma Makalesi

Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi

Cilt: 4 Sayı: 7 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi

Öz

Bu makale, Türkiye’de evli genç kadınların Instagram kullanım pratiklerini inceleyerek dijital kültür, toplumsal cinsiyet ve sağ popülist aile ideolojisinin kesişim alanını analiz etmektedir. Sağ popülist rejimlerin 21. yüzyılda aileyi merkezî bir siyasal özne olarak yeniden inşa ettiği ve geleneksel toplumsal cinsiyet normlarını modern teknolojik araçlar üzerinden tahkim ettiği literatürde geniş biçimde tartışılmaktadır. Ancak dijital platformların gündelik evlilik pratiklerinde bu ideolojik çerçeveyi nasıl mikro düzeyde yeniden ürettiğine dair çalışmalar sınırlıdır. Bu araştırma, nitel bir tasarım çerçevesinde 8 evli kadın ile yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır. MAXQDA ile yürütülen tematik analiz, dört temel bulgu ortaya koymaktadır: (1) Instagram'ın evlilik içinde ayrı bir iletişim ve duygusal temas alanı olarak kurulması; (2) dijital gözetim, kontrol ve şifre paylaşımı üzerinden kurulan güven rejimleri; (3) algoritmik yönlendirmelerin kıskançlık, kriz ve şüpheyi tetikleyerek ilişkisel kırılganlığı artırması; (4) dijital pratiklerin ev içi iktidar ilişkilerini yeniden şekillendirerek “mikro-otoriter” düzenekler oluşturması. Bulgular, sağ popülist aile söyleminin öngördüğü heteronormatif, ahlaki ve disipline edici aile modelinin dijital kültür tarafından desteklendiğini göstermektedir. Instagram, sadece eğlence ve iletişim aracı değil, aynı zamanda partnerlerin birbirinin davranışlarını takip ettiği, mahremiyet sınırlarının müzakere edildiği ve toplumsal cinsiyet rollerinin yeniden üretildiği bir gözetim alanına dönüşmektedir. Çalışma, sağ popülizmin makro-ideolojik çerçevesi ile evlilik içi mikro-pratikler arasındaki bağlantıları görünür kılarak “dijital mikro-otoriterlik” kavramını literatüre kazandırmaktadır. Dijital mahremiyet, toplumsal cinsiyet eşitliği ve aile içi ilişkiler bağlamında yeni sınırların oluştuğunu tartışan çalışma, gelecekteki araştırmalar için önemli bir zemin sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Etik kurul onayı alınmıştır.

Kaynakça

  1. Andrejevic, M. (2014). Surveillance and alienation in the online economy. Surveillance & Society, 12(3), 381–397.
  2. Băluță, I. & Tufiș, C. (2024). Preaching the “traditional family” in the Romanian Parliament: The political stakes and meanings of a hegemonic narrative. East European Politics and Societies, 38(2), 616-638. https://doi.org/10.1177/08883254231181069.
  3. Bartky, S. L. (1990). Femininity and domination: Studies in the phenomenology of oppression. Routledge.
  4. Baym, N. K. (2015). Personal connections in the digital age (2nd ed.). Polity Press.
  5. Bearman, S., Korobov, N., & Thorne, A. (2009). The fabric of internalized sexism. Journal of Integrated Social Sciences, 1(1), 10–47.
  6. Benezra, B. (2014). The institutional history of family planning in Turkey. In K. Kamp, A. Kaya, F. Keyman, & Ö. Onursal Beşgül (Eds.), Contemporary Turkey at a glance: Interdisciplinary perspectives on local and translocal dynamics (pp. 41-56). Wiesbaden, Germany: Springer VS. https://doi.org/10.1007/978-3-658-04916-4.
  7. Ben-Porat, G., Filc, D., Ozturk, A. E., & Ozzano, L. (2023). Populism, religion and family values policies in Israel, Italy and Turkey. Mediterranean Politics, 28(2), 155-177. https://doi.org/10.1080/13629395.2021.1901484.
  8. Bucher, T. (2017). The algorithmic imaginary. Information, Communication & Society, 20(1), 30–44.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile ve İlişkiler Sosyolojisi, Sosyal Değişim, Sosyolojide Niteliksel Yöntemler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

1 Aralık 2025

Kabul Tarihi

25 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 7

Kaynak Göster

APA
Dayanır, E., & Nisanoğlu, G. (2025). Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi. ODİTORYUM Eleştirel Sosyal Bilimler Dergisi, 4(7), 76-95. https://izlik.org/JA95NM55XJ
AMA
1.Dayanır E, Nisanoğlu G. Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi. ODİTORYUM. 2025;4(7):76-95. https://izlik.org/JA95NM55XJ
Chicago
Dayanır, Ebru, ve Gaye Nisanoğlu. 2025. “Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi”. ODİTORYUM Eleştirel Sosyal Bilimler Dergisi 4 (7): 76-95. https://izlik.org/JA95NM55XJ.
EndNote
Dayanır E, Nisanoğlu G (01 Aralık 2025) Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi. ODİTORYUM Eleştirel Sosyal Bilimler Dergisi 4 7 76–95.
IEEE
[1]E. Dayanır ve G. Nisanoğlu, “Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi”, ODİTORYUM, c. 4, sy 7, ss. 76–95, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95NM55XJ
ISNAD
Dayanır, Ebru - Nisanoğlu, Gaye. “Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi”. ODİTORYUM Eleştirel Sosyal Bilimler Dergisi 4/7 (01 Aralık 2025): 76-95. https://izlik.org/JA95NM55XJ.
JAMA
1.Dayanır E, Nisanoğlu G. Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi. ODİTORYUM. 2025;4:76–95.
MLA
Dayanır, Ebru, ve Gaye Nisanoğlu. “Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi”. ODİTORYUM Eleştirel Sosyal Bilimler Dergisi, c. 4, sy 7, Aralık 2025, ss. 76-95, https://izlik.org/JA95NM55XJ.
Vancouver
1.Ebru Dayanır, Gaye Nisanoğlu. Dijital Mahremiyet ve Mikro-Otoriterlik: Sağ Popülist Aile Söyleminin Türkiye’de Evlilik ve Instagram Kullanımı Üzerinden Yeniden Üretimi. ODİTORYUM [Internet]. 01 Aralık 2025;4(7):76-95. Erişim adresi: https://izlik.org/JA95NM55XJ

KÜNYE:

Sosyoloji Mezunları Derneği Adına Sahibi: Özgür AKTÜKÜN

Editör: Tuğba CANBULUT

Sorumlu Yazı İşleri Müdürü: Güler ÖZDEMİR

Sekreterya: Seda SALİHOĞLU GÜNELSU