Sosyal ve Psikolojik Ayrışma: Türkiye’de Sıradan Yaşamın Olağanüstü Stresi

Öz

Bu makale, Türkiye’de yaygın olarak gözlemlenen sosyal/ psikolojik ayrışmanın nedenlerini, sonuçlarını ve bireylerin gündelik yaşamları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Türkiye’de yaşanan siyasi, ekonomik ve kültürel dönüşümlerin bireyler arasında belirgin bir ayrışma yarattığı ileri sürülmektedir. Çalışmada, yorumlayıcı ve tarihsel sosyolojik yöntemler temel alınmış; literatür taraması, TÜİK verileri ve uluslararası istatistiklerden yararlanılarak çok boyutlu bir analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, ekonomik eşitsizliklerin ve sosyal hizmetlere erişimdeki adaletsizliklerin toplumsal ayrışmanın temel belirleyicileri olduğunu göstermektedir. Buna ek olarak, politik kutuplaşmanın bireyler arasında duygusal mesafeyi artırdığı ortaya konmaktadır. Araştırma, bireylerin bu ayrışma ve stres süreçleriyle başa çıkma mekanizmalarını da değerlendirerek çeşitli çözüm önerileri sunmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye’deki sosyal ve psikolojik ayrışmanın bireylerin günlük yaşamında yoğun ve süreklilik arz eden bir stres kaynağı oluşturduğu ortaya konmakta; bu olgunun daha derinlikli analizine yönelik ampirik çalışmaların artırılması ve politika düzeyinde bütüncül müdahalelerin geliştirilmesi gerektiği savunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal ayrışma
• Psikolojik ayrışma
• Ayrışma hipotezi
• Türkiye’de stres
• Stres yönetimi
• Stres sosyolojisi
• Stresin toplum üzerindeki etkileri

Social and Psychological Dissociation: The Extraordinary Stress of Ordinary Life in Turkey

Öz

This article examines the causes, consequences, and impacts of social and psychological fragmentation widely observed in Turkey, with a particular focus on their effects on individuals’ everyday lives. It is argued that political, economic, and cultural transformations in Turkey have generated a significant divide among individuals. The study employs interpretive and historical sociological methods, drawing on literature review, Turkish Statistical Institute (TÜİK) data, and international statistics to provide a multidimensional analysis. The findings indicate that economic inequalities and injustices in access to social services constitute the main drivers of social fragmentation. In addition, political polarization is shown to increase emotional distance among individuals. The research also evaluates the coping mechanisms developed by individuals in response to fragmentation and stress, offering a range of policy and societal recommendations. In conclusion, the study demonstrates that social and psychological fragmentation in Turkey constitutes a persistent and intense source of stress in everyday life, and argues for the expansion of empirical research and the development of comprehensive policy interventions to address this phenomenon.

Anahtar Kelimeler

• Social dissociation
• Psychological dissociation
• Dissociation hypothesis
• Stress in Turkey
• Stress management
• Sociology of stress
• Effects of stress on society

Kaynakça

1. Bartlett, D. (1998). Stress: Perspectives and processes. McGraw-Hill Education (UK).
2. Bolt, G., Burgers, J., & Van Kempen, R. (1998). On the social significance of spatial location; spatial segregation and social inclusion. Netherlands Journal of Housing and the built Environment. 13(1), s. 83-95.
3. Brown, R. J. (2006). Different types of “dissociation” have different psychological mechanisms. Journal of Trauma & Dissociation. 7(4), s. 7-28.
4. Cardena, Etzel. (1994). The domain of dissociation. Dissociation: Clinical and theoretical perspectives. New York, NY, US: Guilford Press. s. 15-31.
5. Carlson, E. A., Yates, T. M., & Sroufe, L. A. (2009). Development of dissociation and development of the self. Dissociation and the dissociative disorders. New York: Routledge.
6. Cross River Therapy. (2024). Workplace Stress Statistics In 2023. Erişim adresi: https://www.crossrivertherapy.com/stress-statistics (11.01.2024).
7. Çelenk, T. (2025, 31 Mart). Dijital çağda kutuplaşma, büyü ve politik psikoloji.
8. Medyascope.https://medyascope.tv/2025/03/31/tarik-celenk-yazdi-dijital-agda-kutuplasma-buyu- ve-politik-psikoloji/ (Erişim: 19.12.2025).