Bedenleşmiş Bilişin Politikleştirilmesi Beden Politikaları Perspektifinden Bir Değerlendirme

Öz

Bedenleşmiş biliş literatürü, bilişin yalnızca nörolojik bir süreç olmanın ötesinde olduğunu; bilişin beden ve çevre ile kurulduğunu savunmaktadır. Beden politikaları ise çevrenin ve iktidarın bedeni kontrol ederek itaat altında tuttuğunu, kimliği, kişinin davranışlarını ve eylemlerini etkilediğini ileri sürmektedir. Bu çalışma, bedenleşmiş biliş ve beden politikası literatürünü bir araya getirerek bilişin yalnızca biyolojik bir süreç olmadığını, aynı zamanda politik bir süreç olduğunu kuramsal düzeyde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Geleneksel bilişsel bilimin zihni beyin merkezli ve bedenden bağımsız bir işlemci olarak konumlandırdığı görüşünden hareketle, bedenleşmiş biliş teorisi bilişin beden, çevre ve araçlar arasındaki dinamik etkileşimden doğduğunu savunmaktadır. Beden politikası ise bu çevrenin hiçbir zaman iktidardan bağımsız olmadığını; Foucault'nun disiplin, normalizasyon ve gözetim kavramları ile Butler'ın performativite kavramı çerçevesinde bedenin hem dışarıdan hem içeriden iktidar tarafından şekillendirildiğini ileri sürmektedir. Beden, içinde bulunduğu çevre ve iktidar koşullarına göre farklı biçimlerde şekillenir; bu durum bilişin farklı ortamlarda nasıl farklılaştığını da gözler önüne serer. Mevcut çalışmada tiyatrocu ve asker bedeni örnekleri üzerinden bilişin nasıl farklı kurulduğu analitik vaka örnekleri aracılığıyla ortaya konmuştur. İki literatür bir araya getirildiğinde, çevrenin iktidar tarafından şekillendirilmesinin bedeni, bedenin de bilişi etkilediği görülmektedir. Bu doğrultuda bilişin oluşmasının da politik bir süreç olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bedenleşmiş biliş
• beden politikası
• biyopolitika
• performativite
• 4E biliş kuramı

Politicizing Embodied Cognition: An Evaluation from a Body Politics Perspective

Öz

The embodied cognition literature argues that cognition extends beyond a purely neurological process and is constituted through the dynamic interaction between the body and its environment. Body politics, in turn, asserts that the environment and power structures control the body, keeping it in submission, and thereby shaping identity, behavior, and action. This study aims to theoretically demonstrate that cognition is not merely a biological process but also a political one, by bringing together the literatures of embodied cognition and body politics. Drawing on the traditional cognitive science view that positions the mind as a brain-centered, body-independent processor, embodied cognition theory argues that cognition emerges from the dynamic interaction among the body, the environment, and objects. Body politics, meanwhile, maintains that this environment is never independent of power, and that the body is shaped both externally and internally through power mechanisms — as conceptualized by Foucault's notions of discipline, normalization, and surveillance, and Butler's concept of performativity. The body is shaped in different ways depending on the environmental and power conditions it inhabits; this reveals how cognition itself varies across different contexts. In the present study, the cases of the actor's and the soldier's body are employed as analytical cases to illustrate how cognition is differently constituted. When the two literatures are read together, it becomes apparent that the shaping of the environment by power affects the body, and the body in turn affects cognition. It is thus concluded that the formation of cognition is itself a political process.

Anahtar Kelimeler

• Embodied cognition
• body politics
• biopolitics
• performativity
• 4E cognition theory

Kaynakça

1. Adams, F. (2010). Embodied cognition. Phenomenology and the Cognitive Sciences, 9(4), 619–628.
2. Brown, W., & Allen Gershon, I. (2017). Body politics. In The International Encyclopedia of Anthropology. Wiley-Blackwell.
3. Butler, J. (2008). Cinsiyet Belası: Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. İstanbul, Metis Yayınları.
4. Butler, J. (2011). Bodies that matter: On the discursive limits of sex. Routledge.