AİLE BÜTÜNLÜĞÜNÜ KORUMAYA YÖNELİK SOSYAL HİZMET UYGULAMALARI

Öz

Aile, bireylerin sosyalleşme sürecinde temel rol üstlenen; biyolojik, ekonomik, kültürel ve psiko-sosyal işlevlere sahip en küçük toplumsal kurumdur. Günümüzde yaşanan ekonomik sorunlar, göç, teknolojik gelişmeler, değerler sistemindeki dönüşümler, boşanma oranlarındaki artış, alkol ve madde kullanımı, küçük yaşta yapılan evlilikler, cinsel sorunlar, aldatma ve aile içi şiddet gibi birçok faktör aile bütünlüğünü tehdit etmektedir. Sosyal hizmet uygulamaları bu tehditlerin insanlar, çocuklar ve toplum üzerindeki zararlı etkilerini azaltmada çok önemli bir rol oynar. Bu açıdan aile bütünlüğünü korumaya yönelik sosyal hizmet müdahaleleri; aile danışmanlığı ve rehberlik, ekonomik destek ve sosyal yardımlar, psiko-sosyal destek hizmetleri, bağımlılıkla mücadele ve rehabilitasyon programları, aile içi şiddeti önleme çalışmaları ile koruyucu ve önleyici yaklaşımlar kapsamında ele alınmaktadır. Söz konusu uygulamaların aile içi iletişimi güçlendirdiği, çatışmaları azalttığı, bireylerin psiko-sosyal iyilik halini artırdığı ve boşanma riskini düşürdüğü söylenebilmektedir. Sonuç olarak aile kurumunun korunması yalnızca bireylerin refahı açısından değil aynı zamanda toplumsal istikrarın sürdürülebilirliği bakımından da stratejik bir öneme sahiptir. Bu nedenle sosyal hizmet uygulamalarının yaygınlaştırılması, erişilebilirliğinin artırılması ve toplum temelli farkındalık çalışmalarının güçlendirilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Aile
• Aile Bütünlüğü
• Boşanma Nedenleri
• Sosyal Hizmet Uygulamaları

Etik Beyan

Bu çalışma, mevcut literatürün sistematik biçimde incelenmesi ve değerlendirilmesine dayanan bir derleme niteliğindedir. Araştırma kapsamında insan ya da hayvan katılımcılarla yürütülmüş herhangi bir deneysel uygulama, veri toplama süreci veya müdahale bulunmamaktadır. Çalışmanın hazırlanması sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine titizlikle uyulmuş, yararlanılan tüm kaynaklara uygun biçimde atıf yapılmış ve akademik dürüstlük ilkeleri gözetilmiştir. İntihal, veri çarpıtma ve etik dışı herhangi bir uygulamadan kaçınılmıştır.

SOCIAL SERVICE PRACTICES AIMED AT PROTECTING FAMILY INTEGRITY

Öz

The family is the smallest social institution that plays a fundamental role in the socialisation process of individuals and has biological, economic, cultural and psycho-social functions. Today, many factors threaten family integrity, including economic problems, migration, technological developments, transformations in value systems, rising divorce rates, alcohol and substance abuse, early marriages, sexual problems, infidelity, and domestic violence. Social service practices play a crucial role in reducing the harmful effects of these threats on individuals, children, and society. In this regard, social service interventions aimed at protecting family integrity are addressed within the scope of protective and preventive approaches, including family counselling and guidance, economic support and social assistance, psycho-social support services, addiction treatment and rehabilitation programmes, and domestic violence prevention efforts. It can be said that these practices strengthen intra-family communication, reduce conflicts, improve the psycho-social well-being of individuals, and reduce the risk of divorce. Consequently, protecting the institution of the family is of strategic importance not only for the well-being of individuals but also for the sustainability of social stability. Therefore, it is necessary to expand social service applications, increase their accessibility, and strengthen community-based awareness efforts.

Anahtar Kelimeler

• Family
• Family Integrity
• Reasons for Divorce
• Social Service Applications

Etik Beyan

This study is a review based on a systematic examination and evaluation of the existing literature. The research does not include any experimental applications, data collection processes, or interventions involving human or animal participants. Throughout the preparation of this study, the principles of scientific research and publication ethics were meticulously adhered to, all sources used were properly cited, and the principles of academic integrity were observed. Plagiarism, data manipulation, and any unethical practices were avoided.

Kaynakça

1. Acar, N. (2024). Sosyal Medya Bağımlılığı: Kökenleri, Tanı Kriterleri Ve Tedavi Teknikleri. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 14 (4), 1099-1114.
2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). “Ailenin Korunması Ve Güçlendirilmesi Vizyon Belgesi Ve Eylem Planı 2024-2028”. https://ulusaleylem.aile.gov.tr/media/m1garif1/ailenin-korunmasi-ve-gu-c-lendirilmesi-vizyon-belgesi-ve-eylem-plani.pdf
3. Aksan, G. (2022). “ Evlilik ve Ayrılma: Ailenin Kurulması ve Sona Ermesi”. Mustafa Aydın (Ed.). Sistematik Aile Sosyolojisi (5. Basım). Konya: Çizgi Kitabevi, 145-166.
4. Algan, T. (2016). Aile Danışmanlığı Uygulaması: Dünü, Bugünü Ve Yarını. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(7), 2208-2217.
5. Algan,T. ve Alev, M. (2024). “Şiddet Önleme Ve İzleme Merkezlerinde Sosyal Hizmet Uygulamaları”. Hüseyin Zahit Kara (Ed.) Sosyal Hizmet Uzmanının Uygulama Kılavuzu: Bütüncül Bir Rehber (1. Baskı). Konya: Eğitim Yayın Evi, 53-87.
6. Arı, Y. (2023). “Aile Kurumunun İşlevleri Nelerdir ve Neden Önemlidir? Sosyolojik Bir Araştırma”. Kasım Ertaş (Ed.). İlahiyat Alanında Uluslararası Araştırma ve Değerlendirmeler (1.Basım). Ankara: Serüven Yayınevi, 127-139.
7. Armutlu, A. (2024). Aile Sosyal Destek Programının (ASDEP) Covıd-19 Pandemisi Süreci ve Sonrasındaki Rolü. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 6(2), 154-164.
8. Arslan Kılıçoğlu, E. ve Aral, N. (2018). Aile Bütünlüğünü Etkileyen Etmenler: Çok Kültürlü Yaşamlar. In C. Ruggiero (Ed.), Proceedings of the 6th International Multidisciplinary Congress of Eurasia (IMCOFE) ( 482–486). Roma, İtalya.

9. Arslan, K. (2021). Sosyal Hizmet Uygulamalarında Aile Dayanıklılığına Etki Eden Faktörler. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 365-374.
10. Atmaca, T. ve Kılıç, S. (2024). “Bütünlüğü Bozulmuş Aile Yapısının Eğitime Etkisi: Ortaöğretim Öğrencilerinin Deneyimlerine Göre Bir İnceleme”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (54), 159-174.
11. Avcı, M. (2011). “Yazgının Yokluğunda Suçun Varlığı Meselesi ya da Ailenin Parçalanmasının Suçla İlişkisi”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 121-140.
12. Aybey, S. (2015). Aile Ve Dini Rehberlik Bürolarına Gelen Sorular Işığında Ege Bölgesinde Boşanma Nedenleri. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (4), 104-126
13. Aycanoğlu, C. ve Ünsal, G. (2017). Bağlanma Tarzları Ve İnternet Bağımlılığının Evlilik Uyumuna Etkisi. Journal of Academic Research in Nursing. 163-168
14. Aydın, M.Z. (2007). “Çocuğun Eğitiminde Ailenin Önemi”. Hanımefendi, (4), 6-9.
15. Aykara, A. ve Akçay, S. (2010). Kronik Hastalığı Olan Bireylerin Toplumla Bütünleşmelerinde Sosyal Hizmet Uygulamaları. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, (1), 51-66.
16. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
17. Bozkurt, A. (2021). Boşanma Sürecinde ve Sonrasında Kadın. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 1(2), 97-114.
18. Bulut, M. (2022). Mâli Bakış Açısından Türkiye’de Koruyucu Aile Uygulaması. Anasay, (20), 97-122.
19. Can, Y. ve Aksu, N.B. (2016). “Boşanma Sürecinde ve Sonrasında Kadın”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15 (28), 888-902.
20. Ceren, A. ve Erdem, T. (2018). Türkiye’de Yoksulluk Ve Sosyal Yardım Uygulamaları. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(1), 6-24.
21. Çakır, B. (2011). Modernleşme sürecinde Türkiye’de Evlilik Kurumunun İşleyişi ve Boşanma Eğilimlerin Seyri. Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
22. Çakır, G. vd. (2022). Sosyal Çalışmacıların Mesleki Deneyimleri Aracılığıyla Boşanma Ve Alkol/Madde Kullanımı İlişkisinin İncelenmesi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30, 155-188.
23. Çetin, A. ve Şirin, Ş. (2024). Film Analizi Yöntemi İle Farklı Kültürlere Bakış: Boşanma ve çocuk. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 737-769.
24. Demir, Y. vd. (2022). Erken Yaşta Evliliklerin Bireysel ve Toplumsal Sonuçları. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi, 3, 49-62.
25. Demirbilek, M. (2017). “Sosyal Politika ve Aile Politikaları Bağlamında Aile Danışmanlığı ve Sosyal Hizmet”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 11(4): 278-287.
26. Deniz, T. C. ve Baltacı, S. (2023). Romantik İlişkilerde Aldatmaya Yönelik Tutumu Belirleyen Faktörler: Ebeveyn Aldatması Yaşantısı, Bağlanma Biçimi Ve İlişki Doyumunun Rolü. Humanistic Perspective, 5 (3), 1311-1331
27. Derin, G. vd (2021). Alkol ve Madde Kullanım Bozukluklarında Ailevi Risk Faktörleri. Aile Psikopatolojisi, 1, 118-126.
28. Dızman, Z. Ş. (2019). Sosyal Medyanın Boşanmaya Etkileri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6(4), 548-555.
29. Dinç, A. (2021). Boşanmanın Kadın Sağlığına Etkisi ve Sosyal Destek. Kadın Sağlığı ve Sosyal Destek, 1, 44-52.
30. Elçiçeği, B. (2024). Evli Çiftlerin Birbirlerini Aldatma Durumlarına Yönelik Fenomenolojik Bir Çalışma: Türkiye Örneği. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(2), 56-65.
31. Elmas, Ç. ve Adak, N. (2023). Türkiye’de Boşanma Nedenlerinin Toplumsal Kökenleri Ve Boşanma Sonrası Deneyimler. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 43, 84-97.
32. Ercan, L. (2020). “Aile Sisteminin Temel Kavramları”. Serap Nazlı (Ed.). Evlilik ve Aile Psikolojik Danışmanlığı (1. Basım). Ankara: Anı Yayıncılık, 2-22.
33. Erdim, L. (2019). Alkolizmin Aile ve Çocuk Üzerine Etkisi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 6(1), 193-200.
34. Ersöz, A. (2011). Türkiye'de Boşanma Olgusu Ve Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme. Istanbul Journal of Sociological Studies, (43), 249-264.
35. Güler, K. Ve Kalafat. B. (2022). “Boşanma Ve Boşanmanın Yetişkinler Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (135), 207-232.
36. Gündüzalp, İ. (2018). Boşanma Psikolojisi ve Danışmanlığı. 1. Basım. Ankara: Nobel
37. Hamamcı, Z. ve Sevim, S. S. (2004). Türkiye’de Aile Rehberliği Çalışmaları. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 3(22), 77-87.
38. Howard, L. M. vd. (2010). Domestic Violence And Mental Health. International review of psychiatry, 22(5), 525-534.
39. Kalmijn, M. ve Bernasco, W. (2001). Joint and separated lifestyles in couple relationships. Journal of Marriage and Family, 63(3), 639-654.
40. Kaplan, S. vd. (2018). Türkiye’de 2000-2018 Yılları Arasında Kadınlarda Boşanma Nedenlerine Yönelik Yapılmış Çalışmaların İncelenmesi: Sistematik Derleme. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 3(2), 821-833.
41. Karataş, M. ve Güre, M. D. P. (2017). Göçmenlerde Aile Bütünlüğü: Fiziksel, Ekonomik ve Psikososyal Etkilerin Çok Boyutlu Analizi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 9(1), 32-48.
42. Karpuz, A. ve Çelik Özkan, G. (2024). Görünmez Sınırlar: Mikro Aldatma ve Romantik İlişkilerdeki İnce Çizgiler. Turkish Academic Research Review, 9(2), 188-204.
43. Kaya, K. ve Tan Eren, G. (2020). Boşanma ve Erken Boşanmaların Artış Nedenleri. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 3(9), 708-72
44. Kıran, E. ve Bölükbaşı, A.(2021). Sosyo-Ekonomik Bir Gösterge Olarak Boşanma: Tekirdağ İli Örneği. Journal of Emerging Economies and Policy, 6(1), 165187.
45. Küçükali, A. (2024). “Sosyal Politika – Sosyal Hizmet İlişkisi”. Ömer Faruk Aslan, Adnan Küçükali (Ed.). Sosyal, İktisadi, Beşeri ve Yönetim Alanları Perspektifinde Sorunlara Bakış (1. Basım). İstanbul: Efeakademi Yayınları, 9-23.
46. Lorinda, R. vd. (2023). Self-concept of adolescents in early marriage and divorce in bruno district, purworejo regency. International Journal of Social Service and Research, 3(1), 112-121.
47. Nazlı, S. (2003). Aile Danışmanlığı. 3. Baskı. Ankara: Anı Yayıncılık
48. Nazlı, S. (2020). “ Boşanma”. Serap Nazlı (Ed.). Evlilik ve Aile Psikolojik Danışmanlığı (1. Basım). Ankara: Anı Yayıncılık, 257-298.
49. Oruç, E. S. ve Kurt, A. (2009). Erzurum ve Bursa Müftülüklerine 2005-2008 Yıllarında Gelen Sorular Işığında Kadınların Boşanma Talebinin Nedenleri. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 18(2), 299-325.
50. Öngören, S. (2017). Boşanma ve Boşanmanın Erken Çocukluk Dönemi Çocuklar Üzerindeki Etkileri. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 13, 73-87.
51. Özdemir, N. E., ve Korkutan, M. (2025). “Aile Ve Sosyal Politika”. Muammer Ak, Arif Olgun Közleme, Erkan Dikici (Ed.) Aile Ve Toplumsal Yaşam. Konya: Çizgi Kitabevi, 176-203.
52. Özgentürk, İ. Vd. (2012). Aile İçi Şiddet Ve Şiddetin Nesilden Nesile İletilmesi. Polis Bilimleri Dergisi, 14(4), 55-77.
53. Özkan, Y. ve Kılıç, E. (2013). Ailenin Psiko-Sosyal Destek İhtiyacını Karşılamada Yeni Bir Model Önerisi: Aile Sağlığı Merkezlerinde Aile Psiko-Sosyal Destek Birimi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 7(30), 25-44.
54. Pehlivan, M. (2017) “Aile İçi Şiddet (Söğütlü İlçesi Örneği)”. The Journal of Academic Social Science Studies, (58) , 551-569.
55. Sağlam, H. İ. (2014). “Aile Birliğini Önemseme Ölçeğinin Geliştirilmesi Ve Öğrencilerin Aile Birliğini Önemseme Düzeylerinin İncelenmesi”. Çağın Sorunları Karşısında Eğitim Sempozyumu, Bayburt, 363-388.
56. Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir Araştırma Yöntemi Olarak Doküman Analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-250
57. Şentürk, Ü. (2010).” Boşanma Sosyolojisi”. Süheyla Ünal (Ed.). Aile Psikolojisi ve Eğitimi (1.Basım). Malatya: İNUZEM Yayını, 21-40.
58. Tarhanacı, M. (2017). Boşanma Avukatlarının Anlatısıyla Trabzon’da Aile Ve Boşanma Olgusu. İmgelem, 1(1), 89-120.
59. Taşpınar, M. vd. (2014). Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetlerinin Değerlendirilmesi Projesi: Araştırma Sonuç Raporu . : Özel Ofset.
60. TDK (2025). https://sozluk.gov.tr/ Et. 30.06.2025
61. Tekben, T. (2021). Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Sebebine Dayalı Boşanma Üzerine Bir İnceleme. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 18(2), 1077-1130.
62. Tezel Şahin, F. ve Özyürek, A. (2014). Üniversite Öğrencilerinin Aile İçi Şiddete Yönelik Görüşleri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (40), 1-18.
63. Toprak, D. ve Şataf, C. (2017). Türkiye’de Sosyal Belediyecilik Çerçevesinde Sosyal Harcamalar Üzerine Genel Bir Değerlendirme. Sayıştay Dergisi, (106), 63-86.
64. Tüzüner, Ö. (2023). Boşanma Açısından Eşle Cinsel Birliktelik Yaşa(ya)mama ve Yargıtay’ın İlgili İçtihatlarının Mukayeseli Aile Hukuku Penceresinden Eleştirilmesi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 29 (1), 393- 440.
65. Uğur, S. B. (2014). Günümüzde Kadının Boşanma Deneyimleri: Akademisyen Kadınlar Üzerine Bir Araştırma. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 4(2), 293-326.
66. Uğur, Z.B. (2018). Çocuk Sahibi Olmak İnsanı Mutlu Ediyor Mu? Türkiye’den Bulgular. Nüfusbilim Dergisi, 40, 83-105.
67. Uzunovalı, I. Ve Özbay, A. (2023). Aldatma ve Sadakatsizlik: Cinsiyet Bağlamında Bir Değerlendirme. Turkish Academic Research Review, 8(3), 1073-1091.
68. Ünal,V. (2020). Modernliğin Diğer Yüzü ve Dezavantajlı Gruplar. 1.Basım. Ankara: Nobel
69. WHO. (2025). https://www.who.int/about/governance/constitution. Et.03.07.2025
70. Yanar, K. ve İlhan, T. (2022). Boşanmış Aile Çocuklarında Boşanmanın Etkileri ve Travma Sonrası Büyüme: Nitel Bir Çalışma. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(12), 172-186.
71. Yaşar Ekici, F. (2014). “Türk Aile Yapısının Değişim Ve Dönüşümü Ve Bu Değişim Ve Dönüşüme Etki Eden Unsurların Değerlendirilmesi.” The Journal Of Academic Social Science Studies. (30). 209-224.
72. Yener, M. Z. (2021). “Sosyal Medya Paylaşımlarının Boşanma Davasına Etkisi”. Adalet Dergisi, (67), 239-262.
73. Yıldırım, N. (2004). Türkiye’de boşanma ve sebepleri. Bilig (Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi), 28, 59-81.
74. Yıldırım, S. (2024). Aile Danışmanlığının Aile İçi Sorunlar Özelinde İnşası ve Sürdürülebilirliği Üzerine Bir Değerlendirme. Anasay ,27, 125-137.
75. Yılmaz, Ç. (2016). Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Sebebiyle Boşanmada Tarafların Kusuruna İlişkin Yargıtay Kararı İncelemesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(2), 149-159.
76. Yolcu, T. (2025). Bağımlılıkla Mücadelede Siyasi Partilerin Politika Önerileri: 2023 Seçimlerine Yönelik İnceleme. TESAM Akademi Dergisi, 12(1), 481-513.
77. Yüksektepe, İ. (2025). Türkiye’de Aile Danışma Merkezlerine Genel Bir Bakış. Faculty of Letters Journal of Social Sciences, 49(1), 97-105