TÜRKİYE’DE SİYASİ PARTİLERİN YAPAY ZEKÂYA İLİŞKİN YAKLAŞIMLARI VE ÇALIŞMALARI

Öz

Son yılların en çok üzerine düşünülen kavramı hiç şüphesiz ki yapay zekâdır. Bilgi çağını yaşayan dünyada yapay zekâ teknolojilerine yönelik çalışmalar hız kesmeden devam etmektedir. Yapay zekâ teknolojilerinde ilerlemek ve yeni uygulamalar geliştirmek ülkeler arasında bir yarış haline gelmiş durumdadır. Türkiye’nin de bu yarışın dışında kalması beklenemez. Türkiye özellikle 2010’lu yılların sonlarına doğru dünyadaki yapay zekâ teknolojilerindeki yarışa dahil olmakla birlikte ülke içinde siyasi olarak da yapay zekâ teknolojileri ile ilgili çalışma ve politika üretmek bir “rüşt ispatlama” haline gelmiştir. Türkiye’deki siyasi partilerin yapay zekâya ilişkin tutumlarını ve çalışmalarını ele alan bu çalışmaya yalnızca dört siyasal parti (Adalet ve Kalkınma Partisi-AK Parti, Cumhuriyet Halk Partisi-CHP, Milliyetçi Hareket Partisi-MHP ve İyi Parti) dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen partilerin yapay zekâ ile ilgili çalışmalarının neler olduğu, dünyada var olan yapay zekâ teknolojilerindeki yarışa siyasal partilerin nasıl bir tutum geliştirdiği çalışmanın odaklandığı konular olmuştur. Özellikle, çalışılan partilerin yapay zekâyı bir parti politikası olarak belirleyip belirlemediği, bu karar verilirken hangi saiklerin göz önünde bulundurulduğu çalışma için ön açıcı sorular olmuştur. Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma kullanılmasının yanında ikincil kaynaklarından elde edilen veriler betimleyici bir analizle sunulmaya çalışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• siyasal parti
• yapay zeka
• politika

APPROACHES AND WORK OF POLİTİCAL PARTIES IN TÜRKİYE REGARDİNG ARTIFICIAL INTELLIGENCE

Öz

The concept that has been most thought about in recent years is undoubtedly artificial intelligence. In a world living in the information age, work on artificial intelligence technologies continues unabated. Advancing artificial intelligence technologies and developing new applications has become a race among countries. It is expected that Turkey will not remain outside this race. Turkey, in particular, joined the global race in artificial intelligence technologies towards the end of the 2010s, and politically, within the country, working on and producing policies related to artificial intelligence technologies has become a matter of “proving one's maturity.” This study, which examines the attitudes and work of political parties in Turkey regarding artificial intelligence, includes only four political parties (Adalet ve Kalkınma Partisi-AK Parti, Cumhuriyet Halk Partisi, CHP, Milliyetçi Hareket Partisi-MHP, İyi Parti). The study focuses on what the included parties' AI-related work entails and how political parties have developed their stance in the global race for AI technologies. Key questions for the study include whether the parties studied have defined AI as a party policy and what motives were considered when making this decision. In addition to using qualitative research as a method, the study attempts to present data obtained from secondary sources through descriptive analysis.

Anahtar Kelimeler

• political party
• artifcial intelligence
• policy

Kaynakça

1. 11. Kalkınma Planı. (2019).
2. 12.Kalkınma Planı. (2024).
3. 2018 Cumhurbaşkanlığı Seçimi ve Genel Seçimler Seçim Beyannamesi
4. Aron, R. (1969). Democracy and Totalitarianism. Manhattan: Frederick A. Praeger
5. Bhagat, M. (2020). The Study of Effect and Influence of Digitalization on HRM Practices In İndia. International Journal of Innovative Science and Research Technology, 5(11), 1009-1012.
6. Damar, M., et al. (2024). Super AI, Generative AI, Narrow AI And Chatbots: An Assessment Of Artificial Intelligence Technologies For The Public Sector And Public Administration. Journal of AI, 8(1), 83–106.
7. Dick, S. (2019). Artificial Intelligence. Harvard Data Science Review, 1(1), 1-8.
8. Duverger, M. (1970). Siyasal Partiler: Modern Devletteki Örgütleri ve Faaliyetleri, (E. Özbudun, Çev). Ankara: AÜHF Yayını.

9. İYİ Partili Kavuncu, partisinin 'SenSeç' uygulamasını tanıttı (4 Eylül 2024). Hürriyet. Erişim Tarihi: 3 Ocak 2026 https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/ankara/iyi-partili-kavuncu-partisinin-sensec-uygula-42520930
10. Kanade, V. (2022). Narrow AI vs. General AI vs. Super AI: Key comparisons. Spiceworks. https://tinyurl.com/y6ysc-8mt
11. Kapani, M. (2004). Politika Bilimine Giriş, Ankara: Bilgi Yayınevi.
12. Karakuş, A. (2023). Social studies and artificial intelligence. International Journal of Eurasian Education and Culture, 8(24), 3079-3102.
13. Kutlusoy, Z. (2019). Felsefe Açısından Yapay Zekâ. G. Telli (Ed.), Yapay Zekâ ve Gelecek içinde (25-43). İstanbul: Doğu Kitapevi.
14. MHP Grup Başkanvekili Akçay: Yapay zekâ ile ilgili bir Meclis araştırma komisyonu kurulması çalışmalarını yapacağız (27 Eylül 2024). Anadolu Ajansı. Erişim Tarihi: 3 Ocak 2026 https://www.aa.com.tr/tr/politika/mhp-grup-baskanvekili-akcay-yapay-zeka-ile-ilgili-bir-meclis-arastirma-komisyonu-kurulmasi-calismalarini-yapacagiz/3343226)
15. MHP’li Öztürk’ten Yapay Zekâ Düzenlemesi (3 Eylül 2025). Cumhuriyet Gazetesi. Erişim Tarihi: 1 Ocak 2026 https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/mhp-li-ozturk-ten-yapay-zeka-duzenlemesi-2431984).
16. Okçu, M. ve Akman, Ç. (2022). Yapay Zekâ ve Kamu Politikası, E. Akman, T. Bayram Topçu ve A. Chıftchı (Ed.), Türkiye’nin Yapay Zekâ Politikaları içinde (431-474). Ankara: Nobel Yayınları.
17. Özcan, H. ve Yanık, M. (2011). Siyasi Partiler Hukuku, İstanbul: Der Yayınları.
18. Öztemel, E. (2020). Yapay Zekâ ve İnsanlığın Geleceği. Bilişim Teknolojileri ve İletişim Birey ve Toplum Güvenliği, Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi.
19. Öztürk, K. ve Şahin, M. E. (2018). Yapay Sinir Ağları ve Yapay Zekaya Genel Bir Bakış. Takvim-i Vekayi, 6(2), 25-36.
20. Roques-Bonnet, MC (2010). Le droit peut-il ignorer la révolution numérique? (Paris: Michalon Éditions.
21. Russell, S. J. ve Norvig, P. (2016). Artificial Intelligence: A Modern Approach. Pearson Education Limited.
22. Schultz, D. P. ve Ellen-Schultz, S. (2007). Modern Psikoloji Tarihi (Y. Aslay, Çev.). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
23. Şahnagil, S. (2023). Yapay Zekanın Yönlendirici Etkisi Işığında Dijital Siyaset. Ege 10th International Conference on Social Sciences, December 22-24, 2023, İzmir. https://www.researchgate.net/publication/377150368_YAPAY_ZEKANIN_YONLENDIRICI_ETKISI_ISIGINDA_DIJITAL_SIYASET
24. Tandoğan, M. (2022). Stratejik İnsan Kaynakları ve Yapay Zekâ Uygulamaları. Socıal Scıences Studıes Journal (Sssjournal), 6(57), 961-969.
25. Turing, A. M. (1950). Computing Machinery And Intelligence. Mind, 59(236), 433–460, http://www.jstor.org/stable/2251299.
26. Ulusal Yapay Zekâ Strateji Belgesi (2021)
27. Uygun, O. (2014). Demokrasi: Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar, İstanbul: On İki Levha Yayınları.
28. Yıldırım, U. T., Ada, H. İ. ve Kouke Boube, Y. (2024). Yapay Zekânın Siyasi Partiler Üzerindeki Dönüştürücü Etkileri: İmkânlar, Fırsatlar ve Tehditler Üzerine Bir Analiz. Scientific Journal of Innovation and Social Sciences Research, 4(2), 141-156.