Gelin Kaynana Çatışması Üzerine Sosyolojik Bir Analiz
Öz
Gelin-kaynana
çatışması, esas olarak, ataerkil ailedeki kadınların, kadına verilen konumu
paylaşamamasından kaynaklamaktadır. Bu çatışmayı sadece iki kadını ilgilendiren
bir sorunmuş gibi ele alarak, basit bir kıskançlık olarak tanımlamak ve sorunu
ataerkil toplumlarda erkek üzerinden kazanılan güç ilişkilerinden ayrı düşünmek
oldukça sığ bir bakış açısı olur. Çatışmanın nesnesi erkek olarak görünse de
sorunun temeli ailedeki bu güç ilişkilerinde aranmalıdır. Ayrıca bu
çatışma, erkeği ve sonrasında tüm aileyi ilgilendiren bir duruma gelerek
evliliklerin sonlanmasına bile
neden olabilmektedir. Gelin-kaynana çatışmasını derinlemesine anlayabilmek
amacı ile bu nitel araştırma Konya’da ikamet eden 119 evli kadın ile
Eylül-Kasım 2018 tarihleri arasında görüşülerek gerçekleştirilmiştir.
Görüşmeler sırasında katılımcıların tamamı “gelin” olarak ele alınmış ve
kayınvalideleri ile olan ilişkileri değerlendirilmiştir. Çalışmada, demografik
sorular, kayınvalideleri ile ilişkilerinde yaşadıkları sorunlar, onların varsa
sevdikleri ve sevmedikleri özelliklerinin neler olduğu ve böyle bir çatışmanın
varlığı ve sebepleri konusunda ne düşündükleri hakkında sorular sorulmuştur.
Ayrıca gelin-kaynana arasındaki ilişkinin değişip değişmediğini tespit etmek
amacı ile kadınlar üç kuşağa ayrılarak incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına
göre katılımcıların çoğunluğu gelin-kaynana ilişkilerini kötü olarak
tanımlamaktadır. Bu durum en çok ikinci kuşakta görülmektedir. Birinci kuşak
(en yaşlı kuşak) en fazla itaat eden kuşak iken ilişkilerin nispeten iyi olduğu
kuşak ise üçüncü kuşak olmuştur. Gelinlerin kayınvalideler karşısında güç
kazanmaya başladığını bu çalışmanın bir diğer bulgusudur. Sorunun temeli
olarak en çok “aynı evde yaşamak” ve “kayınvalidelerin her şeye karışması”
belirtilmiştir. Kayınvalidelerin sevilmeyen özellikleri sevilenlerden çok daha
fazladır ve “her şeye karışan” ve “cimri olan” kayınvalide özellikleri
sevilmeyen tam tersi ise sevilen özelliklerin belirleyicisidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve Hacettepe Üniversitesi (2014). Tür kiye’de kadına yönelik aile içi şiddet araştırması. Erişim 05 Mayıs2019http://www.hips.hacettepe.edu.tr/TKAA2014_Ozet_Rapor.pdf
- Alkayış, M. F. (2013). Adıyaman yöresi atasözleri ve deyimlerinde gelin-kaynana ilişkisi ve evlilik konusu. Turkish Studies, 8(9), 579-594.
- Arslan A.A. ve Arslan G. (2015). Kırsal Türkiye’de, geçmişten geleceğe kadın, evlilik, aile. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 37, 629-684.
- Aydın, E. ve Canel, A. G. (2018). Anne-oğul bağlanmasının gelin-kayınvalide ilişkisi ve evlilik doyumunu yordamadaki rolü. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 2, 1-16.
- Bayer, A. (2018). Ailede yaşanan anlaşmazlıklar ve çözüm önerileri, ANTAKİYAT/Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2, 215-234.
- Çalışkan, H. (2003). Gelin kaynana ilişkileri. İstanbul: Çelik Yayınları.
- Çekiç-Akyol, A., Akyol, M. ve Kılınç, Ö. (2019). Toplumsal rollerdeki çatışmanın televizyon reklamlarında kullanımı: Gelin-kaynana çatışmasının reklamlardaki sunumu üzerine bir değerlendirme. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi, Elektronik Dergisi, 7(1) 131-154.
- Demir, S. A. ve Nam, D. (2019). Evlilik yolu ile edinilen kimliklerin toplumsal cinsiyet rollerini yeniden üretmeye etkisi: “Gelin”-“Görümce” kimliği örneği, Akdeniz Kadın çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 2(1), 67-92.
- Erdentuğ, N. (1972). Türkiye Türk toplumlarında kültürel antropolojik incelemeler. Ankara: Eğitim Fakültesi Yayınları.
- Ersöz, A. G. (2010). Türk atasözleri ve deyimlerinde kadına yönelik toplumsal cinsiyet rolleri, Gazi Türkiyat, 6, 167-181.