Tıp Öğrencilerinin Tıpta Uzmanlık Tercihlerini Etkileyen Faktörler Üzerine Sistematik Derleme
Öz
Çalışmanın amacı, zamanla değişen uzmanlık alan tercihleri ve bunları etkileyen nedenlerin ortaya konulabilmesi için Türkiye’de eğitim alan tıp öğrencilerinin uzmanlık tercihini etkileyen faktörleri ortaya çıkarmayı amaçlayan çalışmaları derleyerek genel bir değerlendirmesini yapmak ve elde edilen sonuçlara ilişkin olarak kanıta dayalı bir politika önerisi geliştirmektir. Çalışmada sistematik derleme yöntemi kullanılmıştır. Amaca yönelik olarak ULAKBİM, Google Akademik, Science Direct veri tabanlarında “Tıpta Uzmanlık Sınavı”, “Öğrenci” ve “Türkiye” anahtar kelimeleri Türkçe ve İngilizce dilinde kullanılarak gerekli taramalar yapılmış ve belirlenen kriterlere uyumlu olan 9 adet çalışma derlemeye dâhil edilmiştir. Derlemede, tıp öğrencilerinin tercihlerini etkileyen faktörler araştırılmış ve birçok faktörün öğrencilerin uzmanlık tercihini etkilediği ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan faktörler, uzmanlık eğitimi öncesi ve uzmanlık eğitimi sonrası olarak kategorilendirilmiştir. Bu kategorilendirme hem sonuçları daha net görmeyi hem de çözüm önerileri oluşturma yolunda kolaylık sağlamıştır. Uzmanlık eğitimi öncesi süreçte tercihleri en fazla etkileyen faktörler olarak; uzmanlık dalına olan ilgi/yetenek, toplumun algısı/bakışı ve aile isteği/baskısı şeklinde ortaya çıkmıştır. Uzmanlık eğitimi sonrası süreçte ise tercihleri en çok etkileyen faktörler; maddi tatmin, çalışma koşulları (nöbet sayısı, çalışma saatleri, kolay olması) akademik kariyer fırsatı, mesleki tatmin, kişisel gelişim ve kariyer şansı ve malpraktis şeklinde ortaya çıkmıştır. Derlemede ele alınan çalışmaların birbirleriyle çeşitli yönlerden benzerlik gösterdiği ancak hem kapsam hem de içerik yönünden farklılaştığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
TUS,Tıpta Uzmanlık Eğitimi,Meslek Seçimi,Kariyer Planı,Sistematik Derleme
Kaynakça
- Açık, Y., Oğuzöncül, F., Polat, S. A., Güngör, Y. ve Güngör, L. (2002). Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin tıp eğitimi ve mezuniyet sonrası hakkındaki düşünceleri. Toplum ve Hekim, 17(3), 195-201.
- Açıkgöz, B., Ekemen, A., Zorlu, I., Aslından Yüksel, N. ve Ayoğlu, F.N. (2019). Tıp öğrencilerinde uzmanlaşma eğilimi, uzmanlık alan seçimi ve etkileyen faktörler. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 113-125.
- Brown, D. (2002). The role of work and cultural values in occupational choice, satisfaction, and success: A theoretical statement. Journal of Counselling and Development, 80, 48-56.
- Chang, P. Y., Hung, C. Y., Wang, K. L., Huang, Y. H. ve Chang, K. J. (2006). Factors influencing medical students' choice of specialty. Journal of the Formosan Medical Association, 105(6), 489-496.
- Çetin, M., Çimen, M. ve Türk, Y.Z. (2009). Postgraduate expectatıons of the graduates of a medical school in Turkey, Akademik Dizayn Dergisi, 3(3), 65-70.
- Dikici, F. M., Yaris, F., Topsever, P., Muge Filiz, T., Serdar Gurel, F., Cubukcu, M., ve Gorpelioglu, S. (2008). Factors affecting choice of specialty among first-year medical students of four universities in different regions of Turkey. Croatian medical journal, 49(3), 415-420.
- Dorsey, E.R., Jarjoura, D., Rutecki ve G.W. (2005). The influence of controllable lifestyle and sex on the specialty choices of graduating U.S. medical students: 1996–2003. Academic Medicine, 80(9), 791-796.
- Ergin, A., Dikbaş, E., Bozkurt, A. İ., Atçeken, G., Gürbüz, H., Yılmaz, C., Çölbe, S.N., Taşcı, U., Güldamla, L. ve Demircan, H.İ. (2011). Tıp fakültesi öğrencilerin mezuniyet sonrası kariyer seçimi ve etkileyen faktörler, Tıp Eğitim Dünyası, 32, 8-17.
- Koca, F.(2019). Bir doktor adayı arkadaşımızın 'Neden tıptan mezun olanlar hastaları daha az görecekleri bölümleri tercih ediyor?' sorusu üzerine TUS'taki tercih sıralamasını paylaştık. @drfahrettinkoca, [Twitter]. https://twitter.com/drfahrettinkoca/status/1098174234751393793 adresinden erişilmiştir.
- Fleiss, J.L. (2003). Statistical methods for rates and proportions. (3. Ed), John Wiley & Sons Inc., New Jersey.