BİR RUS SUBAYIN GÖZÜYLE 1835 YILINDA BURSA MÜTESELLİMLİĞİ

ÖZET

1834 yılı başlarında Eflak üzerinden İstanbul’a, oradan da İzmir limanına, daha önce Türkçeyi çok iyi öğrenen bir Rus subay ayak basıyor. Çok geçmeden Ege şehrini üs olarak kullanarak at sırtında bütün Anadolu topraklarını enine boyuna dolaşmaya başlıyor. Rus Genelkurmayı tarafından özel bir görevle, Anadolu’nun coğrafyası, doğası, doğal zenginlikleri, yer oluşumları, nüfusu, etnik unsurları, sosyal hayatı, geçim kaynakları, hayat tarzı, ticari faaliyetler, ayrıca dağı taşı, börtü böceği, bitki örtüsü, canlılar vs. hakkında bilgiler toplamaya, topografyanın özelliklerini gözlemlemeye, mekanik ve astronomik ölçümler yaparak nirengi haritaları hazırlamaya koyuluyor. İki yıl içinde toplamda 11 bin km kat eden bu esrarengiz Rus’un yolu haliyle Bursa ve çevresiyle de kesişiyor. Ülkesine dönünce Anadolu hakkında derlediği kıymetli bilgileri ve kişisel gözleme dayalı tasvirleri önce Rus İmparatoru I. Nikolay’a kapsamlı bir rapor halinde sunuyor, çok geçmeden de ülkesinde terra incognita olan söz konusu coğrafyayla ilgili bütün bu malzemeyi kitap olarak yayınlıyor. Sağlığı ve hayatı pahasına yaptığı fedakârca çalışmalarından dolayı imparator tarafından ödüllendiriliyor. Bu çalışmayla, Mihail Vronçenko adındaki bu Rus tümgeneralin ve askeri casusun faaliyetlerinin ve Anadolu üzerinde daha sonra yapılacak araştırmalara yol gösterici nitelik taşıyan iki ciltlik eserindeki Bursa ve civarını kapsayan kısmın tanıtımı amaçlanmaktadır.

ABSTRACT

At the beginning of 1834, a Russian officer who had learned Turkish very well before set foot in Istanbul via Wallachia and then to the port of Izmir. Before long, he started to travel the entire Anatolian lands on horseback, using the Aegean city as a base. With a special task by the Russian General Staff, Anatolia's geography, nature, natural wealth, place formations, population, ethnic elements, social life, livelihoods, lifestyle, trade activities, as well as mountain stone, black beetle, vegetation, living creatures, etc. He sets out to collect information about the subject, to observe the features of the topography, to prepare triangulation maps by making mechanical and astronomical measurements. The road of this mysterious Russian, which has covered a total of 11 thousand km in two years, naturally intersects with Bursa and its surroundings. When he returned to his country, he first presented the valuable information he collected about Anatolia and the descriptions based on personal observations to the Russian Emperor Nicholas I in a comprehensive report, and soon published all these materials about this geography, which was terra incognita in his country, as a book. He is rewarded by the emperor for his devoted work at the expense of his health and life. With this study, it is aimed to introduce the activities of this Russian major general and military spy named Mihail Vronchenko and the part covering Bursa and its surroundings in the two-volume work, which is a guide for future research on Anatolia.