Türk Sinema Tarihinde Önemli Bir Girişim: İlk Osmanlı Sinema ve Tiyatro Şirketi
Öz
Türkler sinemayla erken tanışmış, ancak sinema sektörünün yaygınlaşma aşamasında çok ta etkili olamamışlardır. Daha ziyade azınlıkların ve yabancı uyrukluların ağırlıkta olduğu bir yapı dikkat çekmektedir. Söz konusu ortamda, sinemacılık alanındaki gelişmelere kayıtsız kalmayacağı düşünülen egemen iktisadi anlayışın izlerini taşıyan, sektörel iktisadi bir girişim ortaya çıkmıştır ki bu girişimin adı Şark İttihâdı Sinema ve Tiyatro Osmanlı Anonim Şirketi’’dir. 29 Mart 1917 tarihinde İstanbul’da kurulan şirket Galata’da, Roma Hanı’nda çalışmalarına başlamış ve Cumhuriyet’in ilk yıllarına değin varlığını devam ettirmiştir. İlk yıllarında hedeflerine ulaştığı ve başarılı olduğu anlaşılan şirketin sonraki yıllarına dair ayrıntılı bilgilere ulaşılamamışsa da, varlığı ve çalışmalarıyla Türk sinemacılığına önemli bir tecrübî katkı sağladığı muhakkaktır. Şark İttihâd-ı Sinema ve Tiyatro Osmanlı Anonim Şirketi’nin varlığı ve çalışmaları, Türk sinema tarihi ve siyasal iktidarın sektöre bakış açısını yansıtması açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle özgün olduğu değerlendirilerek konu edinilen çalışmamızda, şirketin kuruluş amacının ne olduğu, ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu, şirketin kuruluş sürecinde siyasal iktidarın etkisinin bulunup bulunmadığı ve kuruluş amacına ulaşılıp ulaşılmadığı sorularına cevaplar aranmış ve ulaşabilen bulgular doğrultusunda söz konusu sorulara açıklık getirilmeye çalışılarak elde edilen çıkarımlar sonuçlar kısmında paylaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
An Important Initiative in the History of Turkish Cinema: The First Ottoman Cinema and Theater Company
Öz
The Turks met with the cinema early, however they were not very effective at the expansion period of the cinema industry. Rather, there was a structure in which minorities and foreign nationals weighed heavily. In this context, a sectorial economic initiative, which is called Şark İttihâd-ı Sinema ve Tiyatro Osmanlı Anonim Şirketi has emerged, as a result of the sovereign economic understanding that could not stay indifferent to the developments in the field of cinematography, The company, which was founded in Istanbul on 29 March 1917, began to work in the Roman Inn, in Galata and its existence continued till the first years of the Republic. Although detailed information about the next years of the company, which has achieved its goals and understood to be successful in the first years, cannot be reached; it is obvious that it has provided an important experiential contribution to the Turkish cinema with its presence and works. The presence and the works of the Şark İttihâd-ı Sinema ve Tiyatro Osmanlı Anonim Şirketi is very important in terms of Turkish cinema history and reflecting the viewpoint of political power to the cinema sector. In this study, which is evaluated as unique with regards to its subject, the questions of what the purpose of the company was, when and by whom it was established, whether there was an effect of the political power in the establishment process of the company or not and whether it reached its purpose of establishment or not tried to be answered. In accordance with the accessible findings these questions tried to be clarified and the derived inferences are shared in the conclusion section.
Anahtar Kelimeler
