Rusya'da Osmanlı'nın yararlanamadığı bir isyan Pugaçev İsyanı 1773-1775
Öz
Türk-Rus ilişkileri tarihinde devletlerin iç sorunu gibi görünen isyanların incelenmesi ayrı bir önem arz etmektedir. Tarihte belli zaman dilimlerinde “halk isyanı”, “köylü ayaklanması” gibi tabirlerle ifade edilen tarihî olaylar, devlet ve teşkilatlar içerisinde yaşanmıştır. Rusya tarihinde en büyük köylü ayaklanmalarından biri olarak bilinen Y. Pugaçev isyanının Türk-Rus ilişkileri tarihi açısından üzerinde pek araştırılmadığı görülmektedir. Bu isyanın patlak verdiği tarih 1768-1774 Türk-Rus savaşı dönemine rastlamaktadır. Ayrıca bu isyan gayri-Rus ve özellikle TürkTatar halkların katılımı ile genişlemiş, hatta Rus tarihçilerine göre savaşın kaderini belirleyen sebeplerden biri olmuştur. Rusya’da olaylı bir şekilde tahta geçen II. Katerina, kocası III. Petro’nun aksine iç ve dış siyasette birtakım değişiklikler yaparak ülkeye kazanımlar sağlamıştır. Yalnız bu değişimler sonucu ortaya çıkan savaşlara ve ıslahatlara karşı halk içerisinde artan itirazlar Pugaçev isyanı ile en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Aslen Don Kazağı olan Pugaçev’in bu isyanına bütün Rusya Türkleri, Kazaklar ve Tatarlar da katılmıştır. Pugaçev’in dışarıdan bazı destekler aldığı biliniyor, hatta Osmanlı’dan yardım aldığına dair muhtelif görüşler de mevcuttur. Bu konuda Fransız belgelerinde ipuçları maiyetinde farklı bilgiler olsa da, herhangi bir belge henüz ortaya konulamamıştır. 1773 yılında başlayıp Türk-Rus Savaşı boyunca devam eden bu isyan, 1775 yılında bastırılmış, Pugaçev ve yandaşları ise idam edilmiştir. Geniş halk kitlesini kapsayan, Kazan, Orenburg gibi şehirleri tehlikeye atan, hatta Moskova’ya doğru genişlenen bu isyandan istifade edemeyen Osmanlı Devleti’ne karşılık Rusya, Osmanlı topraklarında, özellikle Balkanlar’da yaşayan gayri-Türk ve gayri-Müslim halkları çeşitli vaatlerle isyana tahrik ve teşvik etmiştir.
Anahtar Kelimeler
Rebellion of Pugachev 1773-1775 That Ottomans Could Not Benefit Rebellion in The Russia
Öz
Turkish-Russian relations are an internal problem of the history. It is important to examine the state of rebellion. Certain time periods in history "popular uprising", "peasant revolt" as the term is expressed in the historical events took place in both countries, known as the largest peasant uprising in the history of Russia Y. Pugachev rebellion is important for the history of Turkish-Russian relations, because the date of the outbreak of the revolt coincides with the Type-Russian war of 1768-1774 period. In addition, this non-Russian revolt and especially enlarged with the participation of Turkish-Tatar people, even by Russian historians has been one of the reasons that determine the fate of the war. In Russia, eventually boarded II. Katerina, contrary to her husband Petro 3 III provided achievements in internal and external politics. The country has made a number of changes. However, as a result of these changes, increasing protests against the emerging wars and reforms in the public these changes have reached the highest level with the Pugachev rebellion. This rebellion of Pugachev, who was originally Don Cossacks spread among whole Russian Turks, Cossacks and Tatars. It is known that Pugachev received some support from the outside, and even get help from the Ottoman Empire that various opinions are also available. Information on the French documents at the court hints about this, though, any document that has not yet been revealed. RussianTurkish war began in 1773 continued during the rebellion suppressed in 1775. Pugachev and his followers were executed. Covering a large population, put into hazards cities such as Kazan, Orenburg, even this revolt towards widening the Moscow not benefit the Ottoman Empire versus Russia, the Ottoman Empire, non-Turkish and non-Muslim people, particularly in the Balkans to incite a revolt with various promises and encouraged.
Anahtar Kelimeler
