OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ

Tülay Erçoşkun

OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ

Öz

Osmanlı Devleti'nde ilmiye sınıfının taşradaki temsilcilerinden biri olan müftüler, ülkedeki bütün önemli vilayetlerde ve kazalarda bulunmaktaydı ve görevleri fetva vermekti. Müftüler şeyhülislam tarafından tayin edilmekle birlikte, kazalarda ve vilayetlerde fetva makamını temsil etmekteydiler. Kaynaklarda Anadolu müftüleri ya da vilayet/kaza müftüleri olarak adlandırılan taşra müftüleri bulundukları şehrin ileri gelen kişileri arasında yer alıyorlardı. Tanzimat’tan sonra, bulundukların yerin idare meclisi üyeliği görevini de ifa etmişlerdi. Osmanlı Döneminde taşra müftülerinin seçimi ve atanması konusunda elimizde kısıtlı bilgiler bulunmakla birlikte, Ankara [Vilayet] Gazetesinde 1887 yılında vefat eden Ankara müftüsünün yerine Ankara Vilayeti Müftülüğünde seçimin nasıl gerçekleştiği anlatılmaktaydı. Bu çalışmada taşra müftülerinin seçimleriyle ilgili nizamnameler aracılığıyla edindiğimiz bilgileri ayrıntılandırarak uygulamanın nasıl olduğuna dair bir örnek teşkil eden söz konusu yazı ışığında seçilme/atanma süreçleri ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Başkanlık Osmanlı Arşivi (BOA), İ. DH., 778/63274, H. 06 Zilhicce 1295 [1 Aralık 1878].
Düstur, I. Tertip, C. 2, Dersaadet, 1289.........................................
Ankara [Vilayet] Gazetesi, No: 694, 14 Cemaziye’l-ahir sene [1]304, 25 Şubat [1]302, 9 Mart 1887, s.1.
Ankara Vilayet Salnameleri, Def’a 1, 1288 (M.1871); Def’a 2, 1289 (M. 1872); Def’a 3,1290 (M. 1873); Def’a 4,1291 (M.1874); Def’a 5,1293 (M. 1293); Def’a 7, 1295 (M. 1878), Def’a 10, 1299 (M. 1882); Def’a 11,1300 (M.1883); Def’a 11 (Mükerrer), Sene-i Maliye 1307 (M. 1891).
BULUT Mehmet, “Osmanlı’dan Günümüze Müftülerin Seçimleri, Atanmaları ve Seçimlerinde Esas Alınan Eğitim Kriterleri”, Dini Araştırmalar, Temmuz-Aralık 2012, C. 15, S. 41, s. 80-98.
ÇADIRCI Musa, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentlerinin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, TTK, Ankara, 1997.
GÜVEN Gamze, Şeyhülislâmlığa Ait Üç Numaralı Telhis Defterinin Transkripsiyon ve Değerlendirmesi (Vr. 1-95), Bilecik Şeyhedebali Üniversitesi SBE Tarih Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2021.
KARA Ahmet Sinan, Osmanlı Devleti’nin Son Yüzyılında Müftülük: Müftülerin Eğitim, Tayin, Azil ve Sosyal Hayattaki Konumları, İstanbul Üniversitesi, SBE İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2011.

KARAKÖSE Ayşe, Dini Teşkilatların Sosyolojisi: Kayseri Müftülüğü Örnek Olayı Üzerine Bir Din Sosyolojisi İncelemesi, Erciyes Üniversitesi, SBE, Din Sosyolojisi Bilim Dalı, Doktora, Kayseri, 2010.
KARAL Enver Ziya, Osmanlı Tarihi, C. VI, TTK, Ankara, 1988.
KOÇ Bekir, Osmanlı Kent Yıllıklarında Ankara: Salname-i Vilayet-i Ankara, Ankara Sanayi Odası Yayını No:63, Ankara, Mart 2014.
ÖZKAYA Yücel, Onsekizinci Yüzyılda Osmanlı Kurumları ve Osmanlı Toplum Yaşantısı, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1985.
ÖZKUL Ali Efdal, “Osmanlı İdaresinde Kıbrıs’ta Görev Yapan Müftüler ve Faaliyetleri (1571-1878)”, Turkish Studies, Vol.8/7 Summer 2013, pp. 459-485. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.5331 erişim tarihi: 30.06.2021.
SAVAŞ Saim, “1788-1790 Yıllarında Sivas’ta Müftü Tayinlerine Dair Bazı Bilgiler”, Prof. Dr. Necmi Ülker’e Armağan, Haz. N.N. Kara, L. Daşdemir, Ö. Küpeli, İzmir, 2008, s. 97-114.
SÜTÇÜ Mehmet Sait, Osmanlı Anadolusu’nda Müftülük Kurumu, Uşak Üniversitesi, SBE, Tarih Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Uşak, Ocak 2013.
YAKUT Esra, “II. Meşrutiyet Döneminde Müftülerle İlgili Gerçekleştirilen Hukuki Düzenlemeler”, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, III/1, 2003-2004, s. 33-54.
YERLİKAYA Feyzullah, Osmanlı Anadolusu’nda Nakîbü’l-Eşraf Kaymakamlığı Kurumu (1750-1850), Uşak Üniversitesi SBE Tarih Anabilim Dalı, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, 2015.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Tülay Erçoşkun ^* Bu kişi benim
0000-0003-0797-4222
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2023

Gönderilme Tarihi

18 Ocak 2023

Kabul Tarihi

30 Ocak 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 53

IZ

https://izlik.org/JA43DX32FD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Erçoşkun, T. (2023). OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 53, 81-98. https://izlik.org/JA43DX32FD

AMA

1.Erçoşkun T. OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2023;(53):81-98. https://izlik.org/JA43DX32FD

Chicago

Erçoşkun, Tülay. 2023. “OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 53: 81-98. https://izlik.org/JA43DX32FD.

EndNote

Erçoşkun T (01 Mart 2023) OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 53 81–98.

IEEE

[1]T. Erçoşkun, “OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ”, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 53, ss. 81–98, Mar. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43DX32FD

ISNAD

Erçoşkun, Tülay. “OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 53 (01 Mart 2023): 81-98. https://izlik.org/JA43DX32FD.

JAMA

1.Erçoşkun T. OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2023;:81–98.

MLA

Erçoşkun, Tülay. “OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 53, Mart 2023, ss. 81-98, https://izlik.org/JA43DX32FD.

Vancouver

1.Tülay Erçoşkun. OSMANLI’NIN SON DÖNEMİ’NDE VİLAYET MÜFTÜLÜĞÜ SEÇİMİ (1887): ANKARA ÖRNEĞİ. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi [Internet]. 01 Mart 2023;(53):81-98. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43DX32FD