1738 OSMANLI-AVUSTURYA-RUS SAVAŞI’NIN SEFER MASRAF DEFTERİNİN DEĞERLENDİRMESİ

1736-1739 Osmanlı-Avusturya-Rus savaşı, sonuçları itibariyle XVIII. yüzyıldaki en önemli savaşlardan biriydi. Nitekim bu muharebe sonunda Osmanlı Devleti, Pasarofça Antlaşması’yla Avusturya’ya kaybettiği Belgrad’ı geri almayı başardı. Aynı şekilde Rusların Karadeniz, Kırım ve Azak’a hâkim olma siyasetini bir süreliğine engelledi. Bu muharebe döneminde Osmanlı için önemli bir yere sahip olan 1738 sefer yılında ise Avusturya ve Rusya’ya karşı askeri ve psikolojik üstünlük ele geçirildi. Çünkü her iki cephede yapılan savaşlarda daha önce kaybedilen yerler geri alındı. Sonuçları itibariyle önemli gelişmelerin yaşandığı 1738 sefer yılında beklenen sonuçların alınmasında Osmanlı Devleti’nin sefer organizasyonunun bir nebze de olsa etkili olduğu söylenebilir. Yapılan araştırmada 1738 senesinde ordu harcamalarının kaydedildiği 2163 numaralı masraf defteri incelenmiştir. Araştırmada, ordu ihtiyaçlarının karşılanması için hangi gelir kalemlerinden ne ölçüde faydalanıldığı, toplanan gelirin nereye harcandığı, hazineden orduya ne kadar para aktarıldığı ve aktarılan paranın ne için kullanıldığı ve son olarak havale yoluyla toplanan gelirin ne kadar olduğu ve bu meblağın nereye harcandığı belirlenmeye çalışılmıştır.