OSMANLI SON DÖNEMİNDE BALKANLARDA AMERİKAN PROTESTAN MİSYONERLERİ

Çalışmamız Osmanlı son yüzyılında Balkanlardaki Amerikan Protestan misyonerlik faaliyetlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu dönemde Balkanlar birden fazla Amerikan Protestan misyonerlik kuruluşunun faaliyetine sahne olmuştur. Merkezi Boston’da bulunan The American Board of Commissioners for Foreign Missions bunların en büyüğüdür. Protestan misyonerlik kuruluşları birbirleriyle uyumlu çalışmışlar, aralarında bir bölge veya faaliyet alanı kargaşasına meydan vermemişlerdir. Protestanlık propagandasının yanı sıra, hitap ettikleri toplulukların dillerinde basım yayım ve eğitim faaliyetlerine ağırlık vermişlerdir. Amerikan misyonerler Yahudiler ve Müslümanlarla da ilgilenmekle birlikte, tamamen denilebilecek ölçüde Ortodokslara yönelmişler; Yunanlılar, Bulgarlar, Makedonlar, Arnavutlar ve Sırplar arasında Protestanlığı yaymaya çalışmışlardır. Büyük iddialarla girdikleri yarımadada ümit ettikleri sonuçları aldıkları söylenemez. Ne Ortodoks kiliselerini etkileyebilmişler ne de önemli sayıda bir Protestanlaştırma gerçekleştirebilmişlerdir. En etkili oldukları Bulgarlar arasında dahi sayıları 1920 itibariyle 6.000’ı bulmamıştır.