Araştırma Makalesi

MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR

Sayı: 58 12 Aralık 2025
PDF İndir

MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR

Öz

1. Dünya Savaşının ardından imzalanan Mondros Mütarekesi, İtilaf Devletlerine Osmanlı İmparatorluğunda istedikleri yerleri işgal etme hakkını veriyordu. Bu hakkı kullanmak için Paris Barış Konferansı öncesi ve esnasında Osmanlı toprakları paylaşılmıştır. İzmir ve çevresi Venizelos’un çabaları, İngilizlerin de İtalya’nın Anadolu’da güçlü bir konumda olmasını istememesi üzerine Yunanlara verilmişti. Yunanlar, 15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir’i işgal ettiler. Hem İzmir’de hem de İzmir’in de içinde bulunduğu Aydın Vilayetinde işgal ettiği şehir ve kırsal alanda sivillere yönelik gerçekleştirdikleri katliam, kaçırma, öldürme, ırza geçme gibi savaş hukukunun dışına taşan davranışlar, Osmanlı İmparatorluğu yetkilileri tarafından İtilaf Devletlerine çeşitli yol ve yöntemlerle bildirilmiş ve protesto edilmiştir. Şeyhülislâm’ın talebi üzerine Amerikalı, İngiliz, Fransız ve İtalyan delegelerinden oluşan bir Soruşturma Komisyonu teşkil edilmiş ve bu komisyon ilk toplantısını 1919 yılının Ağustos ayında İstanbul’da İtalyan Büyükelçiliği binasında gerçekleştirmiştir. Komisyonun teşkil edilmesinin amacı iddiaların gerçekliğini soruşturmak ve ardından bir rapor kaleme alarak Barış Konferansında durumun değerlendirilmesiydi. Ekim ayına kadar süren dönemde 175 kişi ile görüşen Tahkikat Komisyonu, aynı dönemde hazırlanmış birçok soruşturmadan farklı olarak uluslararası yapısıyla öne çıkmaktadır. Hazırlanan rapor, Lloyd George’un engellemesiyle istenen ölçüde yayınlanmamış olsa bile Konferans’taki delegeler ve kamuoyu rapordan haberdar olmuş, İzmir ve çevresinde Yunanların yapmış olduğu zulüm ve tahribat, uluslararası bir delegasyon tarafından kayıtlara geçirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Arşiv Kaynakları
  2. İNGİLTERE MİLLİ ARŞİVİ: “Commissions: Inter-Allied Commission of Inquiry into the Greek Occupation of Smyrna and Adjacent Territories; With printed copy of Report (in French)”. [Komisyonlar: İzmir ve Mücavir Bölgelerin Yunan İşgaline Dair Müttefiklerarası Tahkikat Komisyonu; Raporun matbu kopyasıyla (Fransızca)]. FO 608/86/4. Eski referans numarası: 349/1/6. (468-489 sayfalar)
  3. Araştırma ve İnceleme Eserler
  4. AKŞİN, Sina, Ana Çizgileriyle Türkiye’nin Yakın Tarihi 1789-1980, 2. Baskı. İmaj Yayıncılık, Ankara 1996.
  5. ALTAY, Fahrettin, On Yıl Savaş ve Sonrası (1912-1922), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2022.
  6. Askerî Tarih Belgeleri Dergisi, c. 41, s. 93 (Ocak 1992).
  7. Belgelerle Yunan Mezalimi, yay. haz. Zekeriya Türkmen. Ocak Yayınları, Ankara 2000.
  8. BUZANSKİ, Peter Michael, “The Interallied Investigation of the Greek Invasion of Smyrna, 1919”, The Historian, c. 25, s. 3 (1963), s. 325-353.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Osmanlı Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

12 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

30 Mart 2025

Kabul Tarihi

18 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 58

Kaynak Göster

APA
Koç, H. (2025). MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 58, 19-71. https://izlik.org/JA96ME97XB
AMA
1.Koç H. MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2025;(58):19-71. https://izlik.org/JA96ME97XB
Chicago
Koç, Haşim. 2025. “MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 58: 19-71. https://izlik.org/JA96ME97XB.
EndNote
Koç H (01 Aralık 2025) MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi 58 19–71.
IEEE
[1]H. Koç, “MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR”, OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 58, ss. 19–71, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96ME97XB
ISNAD
Koç, Haşim. “MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 58 (01 Aralık 2025): 19-71. https://izlik.org/JA96ME97XB.
JAMA
1.Koç H. MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi. 2025;:19–71.
MLA
Koç, Haşim. “MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR”. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, sy 58, Aralık 2025, ss. 19-71, https://izlik.org/JA96ME97XB.
Vancouver
1.Haşim Koç. MÜTTEFİKLER ARASI TAHKİKAT KOMİSYONU (12 AĞUSTOS – 19 EKİM 1919) VE HAZIRLADIĞI RAPOR. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2025;(58):19-71. Erişim adresi: https://izlik.org/JA96ME97XB