Sultan Abdülmecid’in İlk Memleket Gezisi (26 Mayıs-12 Haziran 1844)

Öz

Osmanlı sultanları ilk defa XIX. yüzyılda memleket gezileri yapmaya başlamışlardır. İlk memleket gezisine çıkan padişah II. Mahmud olmuştur. Bu gezilerin temel amacı idarî, malî ve sosyal alanlarda yapılan yeniliklerin yansımalarını görmektir. Aynı zamanda, gezilerde tebaanın durumu yakından görülmüş, şikâyetleri dinlenmiş ve ihtiyaçları karşılanmıştır. Sultan Abdülmecid dört memleket gezisi yapmıştır. Bu çalışmada, Sultan Abdülmecid’in 26 Mayıs 1844 tarihinde başlayan ve 17 gün süren İzmid, Bursa, Çanakkale, Midilli ve Gelibolu’ya yaptığı ilk gezisi ele alınacaktır. Ziyaret edilen şehirlerde Müslim ve gayrimüslim fakirlere yardım edilmiştir. Mülkî ve askerî erkân ile din adamlarına ihsanlarda bulunulmuş, hil‘atler giydirilmiştir. Sultan Abdülmecid seyahat esnasında giydiği batılı kıyafetlerle halka örnek olmuştur. Mehter yerine kurulan Muzıka-ı Hümâyûna konserler verdirilerek, halkın yeni müziğe alıştırılması sağlanmıştır. Abdülmecid’in gittiği şehirlerde merasimlerle karşılanmıştır. Sultanı görmek isteyen ahali yollara toplanmış ve sevinç gösterişlerinde bulunmuştur. Abdülmecid’in ziyaret ettiği şehirlerde Cuma selamlığı alayları da yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Abdülmecid
• Bursa
• İzmid
• Gelibolu
• Çanakkale
• Gezi

Kaynakça

1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)
2. İrade, Dâhiliye, 4335, 4382, 4385, 4399.
3. İrade Mesâil-i Mühimme, 2485, 2491, 2494.
4. Takvim-i Vekayi, Def’a 67 (9 Cemaziye’l-Evvel 1249).
5. Takvim-i Vekayi, Def’a 140 (11 N 1252).
6. Takvim-i Vekayi, Def’a 271 (6 Cemaziye’l-Ahir 1260).
7. Takvim-i Vekayi, Def’a 286 (23 Rebi’ü’l-Ahir 1261).
8. Takvim-i Vekayi, Def’a 302 (14 Cemaziye’l-Ahir 1262).

9. Takvim-i Vekayi, Def’a 303 (27 Receb 1262).
10. Takvim-i Vekayi, Def’a 426 (8 Şaban 1266).
11. Kaynak Eserler ve İncelemeler
12. Ahmet Lütfi Efendi, Vaka’nüvis Ahmet Lütfi Efendi Tarihi, Cilt 6-7-8, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1999.
13. Ahmet Lütfi Efendi, Vak’a-nüvis Ahmet Lütfi Efendi Tarihi, Cilt 9, Yayınlayan Münir Aktepe, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul, 1984.
14. Çadırcı, Musa, “Tanzimat’ın Uygulanmasında Karşılaşılan Bazı Güçlükler”, Tanzimat’ın 150. Yıldönümü Uluslararası Sempozyumu, Ankara, 31 Ekim–3 Kasım 1989, TTK Yay., Ankara, 1994.
15. Engelhard, Edouard, Tanzimat ve Türkiye, Çev. Ali Reşad, Kaknüs Yayınları, İstanbul, 1999.
16. Karal, Enver Ziya, Osmanlı Tarihi, Cilt V, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1995.
17. Karateke, Hakan T., Padişahım Çok Yaşa! Osmanlı Devleti’nin Son Yüz Yılında Merasimler, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2004.
18. Küçük, Cevdet, “Abdülmecid”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 1, İstanbul, 1988.
19. Ongunsu, A. H., “Abdülmecid”, İslam Ansiklopedisi, Cilt 1, MEB Yay., Eskişehir, 1997.
20. Sakaoğlu, Necdet, “Sultan Abdülmecid’in Rumeli Seyahati”, Toplumsal Tarih, Sayı 145, Ocak 2006.
21. Shaw, Stanford J. – Shaw, Ezel Kural, Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, II. Cilt, Çev. Mehmed Harmancı, E Yayınları, İstanbul, 1983.
22. Turan, Şerafettin, “II. Mahmud’un Reformlarında İtalyan Etki ve Katkısı”, Sultan II. Mahmud ve Reformları Semineri (28–30 Haziran 1989), Bildiriler, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi, İstanbul, 1990.
23. Ünver, Metin, Tanzimatın Midilli Adası’nda Tatbiki, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2006.