Coğrafyanın Azizliği ya da Sınırboyunda Nahiye Olmak: Vakıf Nahiyesi (1879-1914)

Öz

Makale Osmanlı İmparatorluğunun son dönemlerinde taşra yönetiminde idari birimlerin sınırları ve hangi vilayetlere bağlanacağının belirlenmesine yönelik girişimlerin karmaşık doğasını incelemekte, bu bağlamda Osmanlı yönetimi ile sürdürülen müzakere sürecinde yerel dinamikler ve aktörlerle coğrafi faktörlerin oynadıkları rolü özellikle vurgulamaktadır. Trabzon Vilayeti'ne bağlı olarak kurulan Vakıf Nahiyesi örneğinde, taşra yönetiminin gerisindeki dinamiklerin karmaşıklığına ve çok boyutluluğuna dikkat çekilerek, Osmanlı yönetiminin giderek daha belirginleşen Ermeni Meselesi gibi uluslararası konulardaki kaygılarının yerel yönetim pratiğini nasıl etkilediğine dönük ilginç gözlemler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Vakıf
• Trabzon
• Osmanlı

Kaynakça

1. A. Arşiv Belgeleri ve Basılı Kaynaklar
2. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) DH. MKT.
3. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Y.MTV.
4. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) Y.PRK.
5. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) UM.
6. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) İ.DH.
7. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) İMMS.
8. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA) ŞD.

9. İngiliz Devlet Arşivi (Public Record Office, Foreign Office - FO) FO.195/1457.
10. Salname-i Vilayet-i Erzurum, 1317.
11. B. Kitap ve Makaleler
12. Akbayar, Nuri, Osmanlı Yer Adları Sözlüğü, Tarih Vakfı Yurt Yay., Ankara, 2001.
13. Baylan, Müfit Semih, “Trabzon Valisi Sırrı Paşa”, Trabzon, 7, 1993.
14. Dündar, Fuat, Crime of Numbers: The Role of Statistics in the Armenian Question (1878-1918), Transaction Publishers, New Brunswick & London.
15. Emiroğlu, Kudret (Haz.), Trabzon Vilayeti Salnamesi 1879, Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim, Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı, Ankara, 1999.
16. Emiroğlu, Kudret (Haz.), Trabzon Vilayeti Salnamesi 1881, C. 12, Trabzon İli ve İlçeleri Eğitim, Kültür ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı, Ankara, 1999.
17. Erdoğdu, Abdullah Teyfur, “Dahiliye Nezareti Teşkilat Tarihi (1836-1922)”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2005.
18. Gürbüzel, Aslıhan, “Hamidian Policy in Eastern Anatolia (1878-1890)”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bilkent Üniversitesi, Ankara, 2008.
19. Hachikian, Hagop, “Some Particulars of Hemshin Identity”, The Hemshin: History, Society and Identity in the Highlands of Northeast Turkey, Ed. Hovann H. Simonian, Routledge, 2007.
20. Hürmen, Fatma Rezan (Haz.), Mehmet Tevfik Bey’in II. Abdülhamid, Meşrutiyet ve Mütareke Devri Hatıraları, 2 Cilt, Arma Yay., İstanbul, 1993.
21. Kırmızı, Abdülhamit, Abdülhamid’in Valileri, Klasik Yay., İstanbul, 2007.
22. Meeker, Michael E., İmparatorluktan Gelen Bir Ulus, Çev. Tutku Vardağlı, Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2005.
23. Özder, M. Adil, Artvin ve Çevresi: 1828-1921 Savaşları, Ankara, 1971.
24. Özdiş, Hamdi, “Taşrada İktidar Mücadelesi: II. Abdülhamid Döneminde Trabzon Vilayeti’nde Eşraf, Siyaset ve Devlet (1876-1909)”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2008.
25. Özel, Oktay, “Çürüksulu Ali Paşa ve Ailesi Üzerine Biyografik Notlar”, Kebikeç, 16, 2003.
26. Salname-i Vilayet-i Erzurum, 1317.
27. Sezen, Tahir, Osmanlı Yer Adları, Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara, 2006.
28. Sırrı Paşa, Mektubat-ı Sırrı Paşa, İstanbul, 1303.
29. Sırrı Paşa, Mektubât, Nutuk ve Makalât, (El yazması), 06 MK Yz A 6884 Numaralı Milli Kütüphane Nüshası.
30. Türkiye’de Meskûn Yerler Kılavuzu, İçişleri Bakanlığı, C. II, 1947.
31. Yüksel, Ayhan, “Trabzon Vilayeti’nde Yer Adları ve İdari Yapıyı Değiştirme Teşebbüsleri”, Trabzon Tarihi Sempozyumu, Trabzon Belediyesi Yay., 1999.