Portekiz Kaynaklarına Göre Sefer Reis’in Hint Okyanusu’ndaki Faaliyetleri (1550-1565)

Öz

Pîrî Reis’in başarısız Hürmüz seferinden sonra onun Basra’da bıraktığı 15 kadırgayı Süveyş’e götürmekle görevlendirilen Seydi Âli Reis, 1554 yılında Basra limanından hareket etti. Maskat açıklarına geldiğinde karşısına 40 parça gemiden oluşan bir Portekiz donanması çıktı. İki taraf arasında cereyan eden deniz savaşında Seydi Ali Reis’in kadırgalarından altısı Portekizlilerce ele geçirildi. Geri kalan dokuz kadırganın da Gücerat limanlarında terk edilmesinden sonra Hint Okyanusu’nda boy gösterecek bir Osmanlı donanması kalmadı. O tarihlerde Moha kaptanı Sefer Reis, birkaç gemiyle Portekizlilerin hâkimiyeti altındaki denizlerde dolaşarak onlara karşı korsanlık faaliyetinde bulundu. Biz bu araştırmamızda Sefer Reis’in Portekizlilere karşı mücadelesini dönemin Portekizli tarihçisi Diogo do Couto’nun vekayinamesinden ve Portekizli modern araştırmacı Saturnino Monteiro’nun eserinden yararlanarak ayrıntılarıyla sunduk.

Anahtar Kelimeler

• Sefer Reis
• Moha
• Portekizliler
• Hint Okyanusu
• Kızıldeniz

Kaynakça

1. Carım, Fuad, Türklerin Denizciliği, Kanaat Matbaası, İstanbul, 1965.
2. Casale, Giancarlo L., “Sefer Reis: An Innovator in Otoman Oceanic Warfare”, Uluslararası Türk Deniz Gücü Tarihi Sempozyumu, 16’ıncı ve 17’nci Yüzyıllarda Hint Okyanusu’nda Osmanlı Deniz Varlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Aralık 2008, İstanbul.
3. Couto, Diogo do, Décadas da Asia, Déc. VII, Parte II, Livraria Sam Carlos, Lisboa, 1974.
4. Couto Lupi, Eduardo do, A Emprêsa Portuguesa do Oriente, Agéncia Geral Das Colónias, Lisboa, 1943.
5. Işıksal, Turgut, “Arşivlerimizde Osmanlıların Süveyş Tersanesi ve Güney Denizleri Politikasına İlişkin En Eski Belgeler”, Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, Cilt: 13-18, Sayı:18, İstanbul, 1969.
6. Monteiro, Saturnino, Batalhas e Combates da Marinha Portuguesa, cilt III, Livraria Sá da Costa Editora, Lisboa, 1992.
7. Özbaran, Salih, Yemen’den Basra’ya Sınırdaki Osmanlı, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2004.
8. Tuchscherer, Michel , “Otoman Maritime Activities in the Red Sea/Gulf of Aden Area(16th-early 17th Centuries)”, Uluslararası Türk Deniz Gücü Tarihi Sempozyumu, 16’ıncı ve 17’nci Yüzyıllarda Hint Okyanusu’nda Osmanlı Deniz Varlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yayını, Aralık 2008, İstanbul.