SULTAN II. MAHMUD’UN ORDUDA YAPTIĞI REFORMLARA MENTEŞE SANCAĞININ KATKISI (1826-1839)

Özet

Osmanlı Devleti’nin 18. yüzyılın sonunda askeri alandaki başarısızlıkları ve ordudaki bozulma üzerine teşkil edilen Nizâm-ı Cedid ve Sekbân-ı Cedid ocakları, yeniçerilerin isyanı üzerine kaldırıldı. Sultan II. Mahmud askeri yenilikler için uzun bir süre beklemiş ve nihayetinde Eşkinci Ocağı’nı kurmuştur. Ancak yeniçerilerin bu ocak yüzünden de isyan etmesi üzerine Sultan II. Mahmut, Haziran 1826 yılında Yeniçeri Ocağı’nı ilga etmiştir. Yeniçeri Ocağı yerine Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye Ordusu’nu kurmuştur. Ardından çıkarılan kanunnameler ile ordudaki asker sayısı hızlıca arttırılmaya çalışılmış ve taşradan asker alınmasına karar verilmiştir. Bu dönemde yaşanan isyanlar ve savaşlar sebebiyle artan eğitimli ve düzenli asker ihtiyacını karşılamak için yoğun çaba sarf edilmiştir. Ancak Mansûre Ordusu’nun istenilen neticeyi karşılamaması üzerine 1834’te yeni bir askeri sınıf olmak üzere Redif-i Asâkir-i Mansûre Ordusu teşkil edilmiştir. Ordunun eğitiminden ve donatımından sorumlu olan Seraskerlik makamı hem İstanbul’daki hem de taşradaki asker sayısını arttırmak için asker yatağı olarak nitelendirdiği Menteşe Sancağından asker yazılmasını emretmiştir. Sancak dâhilinde asker yazımı yapıldığı gibi alınacak askerlerin masraflarının da karşılanması istenmiştir. Bu emir gereğince Menteşe Sancağından askerliğe elverişli gençler arasından alım yapıldığı gibi, masraflar ise sancak dahilindeki kazalara paylaştırılmıştır. Bu çalışmada Muğla Şer’iye Sicilleri’nde yer alan bilgiler ve Osmanlı Arşivi’nde yer alan belgeler ışığında Menteşe Sancağının Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye ve Redif-i Asâkir-i Mansûre ordularına verdiği katkı incelenmiştir. Dolayısıyla Sultan II. Mahmud’un askeri anlamda gerçekleştirdiği reformlar göz önünde tutularak, Menteşe Sancağının askeri reformlara sağladığı katkı ortaya konulmuştur.

Abstract

Nizâm-ı Cedid and Sekbân-ı Cedid corps, which were founded as a result of the failures of the Ottoman Empire in the military field and the deterioration of the army at the end of the 18th century, were abolished after the revolt of the Janissaries. Sultan Mahmud II waited for a long time for military innovations and eventually established the Eşkinci Ocağı. However, when the janissaries rebelled because of the corps of Eşkinci Ocağı, Sultan Mahmut II abolished the Janissary Corps in June 1826. He established the Asakir-i Mansure-i Muhammediyye Army instead of the Janissary Corps. With the laws issued afterwards, the number of soldiers in the army was tried to be increased rapidly and it was decided to recruit soldiers from the countryside. Intense efforts were made to meet the increasing need for trained and regular soldiers due to the riots and wars of this period. However, when the Mansûre Army was observed to be inadequate to yield the desired results, a new military class, the Redif-i Asâkir-i Mansûre Army, was formed in 1834. The Serasker’s Office, which was responsible for the training and equipping of the army, ordered the enlistment of soldiers from the Menteşe Sanjak, which it described as a military base, in order to increase the number of soldiers both in Istanbul and in the countryside. In addition to the enlistment of soldiers, the sanjak was also requested to cover the expenses of the soldiers to be recruited. Pursuant to this order, recruits were made from among young people eligible for military service from the Menteşe Sanjak, and the expenses of these recruits were divided among the districts within the sanjak. In the current study, the contribution of the Menteşe sanjak to the Asâkir-i Mansûre-i Muhammediyye and Redif-i Asâkir-i Mansûre armies was examined in the light of the information in the Muğla Court Records and Ottoman Archival documents. Thus, by considering the military reforms made by Sultan Mahmud II, the contribution of the Menteşe Sanjak to military reforms was revealed.