TÜRKİYE’DE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ ÜZERİNE İNCELEME

Öz

ÖZET Bu çalışmada, Türkiye’de İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) anlayışı; tarihsel gelişimi, kavramsal temelleri ve güncel uygulamaları kapsamında kamu ve özel sektör açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, insan kaynakları yönetiminin personel yönetiminden stratejik insan kaynakları yönetimine dönüşümünü, insan kaynağının örgütsel başarıdaki rolünü ve temel ilkeleri değerlendirmektir. Bu kapsamda liyakat, kariyer, sınıflandırma, kadro yapılanması, performans yönetimi, tarafsızlık ve verimlilik ilkeleri ile kamu personel sisteminin temel unsurları kaleme alınmıştır. Literatür taramasına dayalı olarak gerçekleştirilen çalışmada; memur, sözleşmeli personel ve işçi istihdam modelleri, memurluğa giriş süreci, disiplin uygulamaları ve hizmet içi eğitim süreçleri incelenmiş; akademik kaynaklar, mevzuat hükümleri ve resmî düzenlemelerden yararlanılarak nitel değerlendirme yapılmıştır. Çalışmanın problematiği Türkiye’de İKY uygulamalarının stratejik insan kaynakları yönetimine geçiş sürecinde karşılaşılan sorunların belirlenmesidir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de İKY uygulamalarının gelişim gösterdiğini; ancak özellikle kamu sektöründe liyakat, performans değerlendirme, kariyer yönetimi ve hizmet içi eğitim alanlarında iyileştirmelere ihtiyaç olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, daha etkin insan kaynakları politikalarının geliştirilmesine yönelik katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: İnsan Kaynakları Yönetimi, Kamu ve Özel Sektör, Kamu Personel Sistemi, Liyakat

Anahtar Kelimeler

• İnsan Kaynakları Yönetimi
• Kamu ve Özel Sektör
• Kamu Personel Sistemi
• Liyakat

Etik Beyan

-Derleme makalesi olduğu için etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmadır. -Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumu beyan ederim. -Bu derleme makalesi Turnitin yazılım programı tarafından kontrol edilmiştir.

A STUDY ON HUMAN RESOURCE MANAGEMENT IN TURKEY

Öz

ABSTRACT This study comparatively examines the concept of Human Resources Management (HRM) in Turkey, from the perspectives of the public and private sectors, within the scope of its historical development, conceptual foundations, and current applications. The aim of the study is to evaluate the transformation of human resources management from personnel management to strategic human resources management, the role of human resources in organizational success, and its fundamental principles. In this context, the principles of merit, career, classification, staffing structure, performance management, impartiality, and efficiency, along with the basic elements of the public personnel system, are outlined. Based on a literature review, the study examines civil servant, contracted personnel, and worker employment models, the civil service entry process, disciplinary practices, and in-service training processes; a qualitative evaluation is conducted using academic sources, legislative provisions, and official regulations. The problem addressed in the study is identifying the challenges encountered in the transition process of HRM practices in Turkey to strategic human resources management. The findings reveal that HRM practices in Turkey have developed; however, improvements are needed, particularly in the public sector, in the areas of merit, performance evaluation, career management, and in-service training. In conclusion, the study aims to contribute to the development of more effective human resources policies. Keywords: Human Resources Management, Public and Private Sectors, Public Personnel System, Merit

Anahtar Kelimeler

• Human Resource Management
• Public and Private Sector
• Public Personnel System
• Merit

Kaynakça

1. Ağraş, S. (2025). Bürokrasi Kuramları. In: Kaya, R. (ed.), Bürokrasi ve Siyaset: Kuramlar ve İdeolojiler Perspektifinden Akademik Yaklaşımlar. Özgür Yayınları.
2. Akgüner, T. (2016). Kamu Personel Yönetimi. Der Yayınları.
3. Akyılmaz, B. (2002). Anayasal Esaslar Çerçevesinde Kamu Personeli Disiplin Hukuku ve Uygulamadaki Sorunlar. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(2).
4. Akyüz, S. (2020, 25 Kasım). Liyakat Nedir? Neden Önemlidir? İstanbul İşletme Enstitüsü. https://www.iienstitu.com/tr/blog/liyakat-nedir
5. Altın, M. (2020). Devlet Memurluğunun Sosyolojisi. The Journal of Social Science, 4(8), 644-657.
6. Alanlı, A. (2022). İnsan Kaynakları Yönetiminin Tarihsel Gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan Kaynakları Yönetimi Dergisi, 1(1), 53-72.
7. Anadolu Üniversitesi. (2013). Kamu Yönetimi. Açıköğretim Fakültesi Yayını No: 1933 (Anadolu Üniversitesi Yayını No: 2979). Anadolu Üniversitesi Yayınları.
8. Anayasa Mevzuatı. (1982). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası.

9. Aydın, N. (2012). Weberyen Bürokraside Liyakat ve Türk Kamu Bürokrasisinden Bir Kesit: Siyasetin Bürokrasi İronisi. Sayıştay Dergisi, (85), 51-67.
10. Balta Aydın, E. (2007). Örgütlerde Kariyer Yönetimi, Kariyer Planlaması, Kariyer Geliştirmesi ve bir Kariyer Geliştirme Programı Olarak Koçluk Uygulamaları (Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
11. Benligiray, S. (2020). İnsan Kaynakları Yönetimine Giriş. H. Z. Tonus ve D. Paşaoğlu Baş (Ed.), İnsan Kaynakları Yönetimi içinde (s.3-38). T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını.
12. Bilke, E. (2023). Kamu Görevine Girişte Sözlü Sınav. Periodicum Iuris, 1(2), 153-178.
13. Bucaktepe, A. (2014). Devlet Memurluğu ve Memurların Değerlendirilmesi Üzerine Düşünceler. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 18(3), 459-490.
14. Çamur, Ö. (2020). Kamu Yönetiminde Liyakatin Önemi: Adalet Temelinde Bir Değerlendirme. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 459-474.
15. Demirkaya, H. (2006). Tarım Toplumundan Bilgi Toplumuna İnsan Kaynakları Yönetiminde Değişim. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27, 1-23.
16. Eroğlu, O. (2016). 1923’ten Günümüze Türkiye’de İnsan Kaynakları Yönetiminin Gelişimi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 12(29), 181-193.
17. Eryılmaz, B. (2018). Kamu Yönetimi (11. baskı). Umuttepe Yayınları.
18. Eryılmaz, B. (2019). Kamu Yönetimi: Düşünceler, Yapılar, Fonksiyonlar, Politikalar. Umuttepe Yayınları.
19. Evren, Ü., & Uçkun, S. (2024). Devlet Memurları Kanunu’nda Yer Alan Temel Kavramlar. Tarım ve Orman Bakanlığı.
20. Fındıkçı, İ. (2018). İnsan Kaynakları Yönetimi (9. baskı). Alfa Yayınları.
21. Güldü, Ö. (t.y.). İnsan Kaynakları Yönetimi: İnsan Kaynakları Yönetiminin Tanımı ve Kavramı, İnsan Kaynakları Yönetiminin Temel İlkeleri [Ders notu]. Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/6261/mod_resource/content/0/KONU%206.pdf
22. HUS (2023). Kamu Yönetiminde Adalet ve Liyakat. https://hus.org.tr/2023/04/03/kamu-yonetiminde-adalet-ve-liyakat/
23. Liyakat nedir? (t.y.). Türk Dili ve Edebiyatı. https://www.turkedebiyati.org/liyakat-nedir/
24. Öge, S. (2022). İnsan Kaynakları Yönetimi. Eğitim Yayınevi.
25. Önüt, L. B. (2013). Avrupa Birliği Hukuku’nun Üye Devletlerdeki Memur İstihdamına Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 14(2), 205-252.
26. Özçelik, A.O. (2006). 4857 sayılı İş Kanunu’nun İnsan Kaynakları Yönetimi Fonksiyonlarına Etkileri ve Konuyla İlgili Bir Araştırma. İ.Ü. İşletme Fakültesi Dergisi, 35(1), 85-107.
27. Peker, K. (2010). Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Hizmet İçi Eğitim ve Yöntemleri. Mevzuat Dergisi, 13(156). https://www.mevzuatdergisi.com/2010/12a/02.htm
28. Polat, E. (2024). Türkiye’de Kamu Personel Sistemi (Mevzuat-Analiz-Yorum) (2. bs., yenilenmiş). Nisan.
29. Sancakdar, O. (2018). Memur Hukuku. R. Dönmez (Ed.), Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
30. Sayan, İ. Ö. (2009). Türkiye’de Kamu Personel Sistemi: İdari, Askeri, Akademik, Adli personel ayrımı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 64(1), 201-245.
31. Selimoğlu, E., & Yılmaz, H. B. (2009). Hizmet İçi Eğitimin Kurum ve Çalışanlar Üzerine Etkileri. Paradoks, Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 5(1), 1-12.
32. Süreyya, İ., & Acar, O. K. (2023). Türkiye’deki İnsan Kaynakları Yönetimi Programları Üzerine Bir İnceleme. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi.
33. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete. (1965, 23 Temmuz). 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu (Kanun No. 657). Mevzuat Bilgi Sistemi.
34. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete. (2003, 10 Haziran). 4857 sayılı İş Kanunu (Tertip: 5, Kanun No. 4857). Mevzuat Bilgi Sistemi.
35. Üsdiken, B., & Wasti, S. A. (2002). Türkiye’de Akademik Bir İnceleme Alanı Olarak Personel veya “insan kaynakları” Yönetimi: 1972-1999. Amme İdaresi Dergisi, 35(3).
36. Yıldız, G. (2016). Türk Kamu Yönetiminde Liyakat İlkesi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Özel Sayısı, 3(8), 140-180.
37. Yüksel, N. (2021, 23 Mart). İnsan Kaynakları Temel İlkeleri. IIENSTITU. https://www.iienstitu.com/tr/blog/insan-kaynaklari-temel-ilkeleri