TÜRKİYE’DE LOJİSTİK MERKEZLERİN GELİŞİMİNDE ALTYAPI VE ÇOK MODLU TAŞIMACILIĞIN ROLÜ KAVRAMSAL BİR İNCELEME VE TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışmada Türkiye’de lojistik merkezlerin gelişiminde altyapı kapasitesi ve çok modlu taşımacılığın rolü incelenmiştir. Çalışma kapsamında 2019–2023 dönemine ait seçilmiş lojistik merkez verileri kullanılarak istasyon yol sayısı, lojistik merkez alanı ve operasyonel göstergeler ile taşımacılık performansı arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Analiz sürecinde veriler Microsoft Excel ortamında düzenlenmiş; alan başına yük, yol verimliliği ve operasyonel verimlilik gibi türetilmiş göstergeler hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, lojistik merkezlerin performansının yalnızca altyapı büyüklüğüne değil, altyapının kullanım etkinliğine ve çok modlu taşımacılığa entegrasyon düzeyine de bağlı olduğunu göstermektedir. Özellikle demiryolu altyapısı güçlü ve çok modlu taşımacılık potansiyeli yüksek lojistik merkezlerde taşınan toplam yük miktarlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte bazı merkezlerde altyapı kapasitesine rağmen verimlilik göstergelerinin sınırlı kalması, planlama ve işletme süreçlerinin önemini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, Türkiye’de lojistik merkezlerin etkinliğinin artırılabilmesi için altyapı yatırımlarının çok modlu taşımacılığı destekleyecek biçimde ele alınması ve mevcut altyapının daha verimli kullanılmasına yönelik politikaların geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• : Lojistik merkez
• altyapı
• çok modlu taşımacılık
• kritik altyapı
• Türkiye
• lojistik planlama.

The Role of Infrastructure and Multimodal Transportation in the Development of Logistics Centers in Turkey: A Conceptual Analysis and the Case of Turkey

Öz

This study examines the role of infrastructure capacity and multimodal transportation in the development of logistics centers in Turkey. Using selected logistics center data from 2019–2023, the relationships between station route number, logistics center area, operational indicators, and transportation performance were analyzed. Data was organized in Microsoft Excel, and derived indicators such as load per area, route efficiency, and operational efficiency were calculated. The findings show that the performance of logistics centers depends not only on the size of the infrastructure but also on the efficiency of its use and the level of integration with multimodal transportation. It was found that the total volume of cargo transported was higher in logistics centers with strong railway infrastructure and high multimodal transportation potential. However, the limited efficiency indicators in some centers despite infrastructure capacity highlight the importance of planning and operational processes. In conclusion, the study suggests that to increase the efficiency of logistics centers in Turkey, infrastructure investments should be addressed in a way that supports multimodal transportation, and policies should be developed to utilize existing infrastructure more efficiently.

Anahtar Kelimeler

• Logistics center
• infrastructure
• multimodal transport
• critical infrastructure
• Türkiye
• logistics planning

Kaynakça

1. Alattar, M.A., (2003). Multiobjective optimization for intermodal container freight terminals: Mathematical modeling of transport and operations (Doctoral dissertation, University of Southern California).
2. Babacan, M. (2003). Lojistik sektörünün ülkemizdeki gelişimi ve rekabet vizyonu. Ege Academic Review, 3(1), 8–15.
3. Barbanova, K. (2015). Türkiye ihracatında multimodal taşımacılık: İhracat yüklerinin Romanya Constanta Limanı üzerinden Avrupa’ya dağıtım örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Bish, E. K., Chen, F. Y., Leong, Y. T., Nelson, B. L., Cheong, J. W., & Levi, D.S. (2005). Dispatching vehicles in a mega container terminal. OR Spectrum 27, 491-506.
5. Bruzzone, A. & Signorille, R. (1998). Simulation and genetic algorithms for ship planning and shipyard layout. Simulation, 71(2), 74-83. https://doi.org/10.1177/003754979807100202
6. Bulut, G. (2018). Türkiye Avrupa arası çok modlu taşımacılık uygulamaları ve incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
7. Castilho, B. D. & Daganzo, C. F. (1993). Handling strategies for import containers at marine terminals. Transportation Research Part B: Methodological, 27(2), 151-166.
8. Çelik, A. (2023). Lojistik merkezlerin yönetim yapılarının oluşumunda işletmelerin etkisi: Konya örneği (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

9. Dünya Bankası. (2016). Rekabet için bağlanma 2016: Küresel ekonomide ticaret lojistiği- Lojistik Performans Endeksi (LPI). Dünya Bankası.
10. Kim, K.H., & Bae, J.W. (2004). A Look-ahead dispatching method for automated guided vehicles in automated port container terminals. Transportation Science 38(2), 224–234.
11. Mesutoğulları, T. D. (2024). Küresel tedarik yapısının kurulmasını destekleyen faktörlerin belirlenmesi için ölçek geliştirme çalışması (Yayımlanmamış doktora tezi). Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
12. Newman, A. M., & Yano, C. A. (2000). Scheduling direct and indirect trains and containers in an intermodal setting. Transportation Science, 34(3), 256–270.
13. Ng, W. C., Mak & K. L. (2005). Yard crane scheduling in port container terminals. Applied Mathematical Modelling. 29(3), 263–276.
14. Özgüner, Z. (2019). Üretim işletmelerinin lojistik faaliyetlerinde süreçsel etkinliğin başarı dinamikleri. Hiperlink Yayınları.
15. Rodrigue, J. P., Debrie, J., Fremont, A. & Gouvernal, E. (2010). Functions and actors of inland ports: European and North American dynamics. Journal of Transport Geography, 18 (4), 519-529. Tanyaş, M. (2020). Kentsel lojistik ve lojistik merkezler [Yayımlanmamış ders notları]. Maltepe Üniversitesi. https://www.slideshare.net/slideshow/05- kentsellojistikvelojistikmerkezler/35581476
16. Tanyaş, M., Güngör, S. & Çopur, M. (2013). Karabük ili lojistik merkez ön fizibilite raporu. Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA).
17. T.C. Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü (t.y.). Lojistik Merkezler. TCDD. https://www.tcdd.gov.tr/kurumsal/lojistik-merkezler. Erişim Tarihi: 27.11.2025.
18. Wilson, I. D., Roach, P. A., & Ware, J. A. (2001). Container stowage pre-planning: Using search to generate solutions a case study. Knowledge Based Systems, 14(3-4), 137-145. https://doi.org/10.1016/S0950-7051(01)00090-9
19. Zhang C., Liu J., Wan Y., Murty K. G. & Linn R. J. (2003). Storage space allocation in container terminals. Transportation Research Part B: Methodological, 37(10), 883- 903.
20. Zhang, C., Wan, Y., Liu, J., & Linn, R. J. (2002). Dynamic crane deployment in container storage yards, Transportation Research Part B: Methodological, 36 (6), 537–555.