İSTANBUL’DAKİ OSMANLI DÖNEMİ ENDÜSTRİ YAPILARININ PROJELERİ VE MİMARLARI

Osmanlı’da 18. yüzyılda başlayan endüstrileşme hareketleri bu yüzyılda Avrupa’dan getirtilen makinelerle ve teknik personel desteği ile başlamıştır. Yine bu dönemde mevcut yapılar yeni teknoloji ile donatılarak üretimin yapıldığı görülür. Devlet eliyle yapılan Fabrika-i Hümayunlar dışındaOsmanlı endüstri yapılarının büyük çoğunluğunun tasarımcısı bilinmemekle birlikte Osmanlı Arşivlerinde yer alan fabrika çizimlerinin büyük bir bölümünde herhangi bir mimar veya mühendisin adına da rastlanılmamıştır.Avrupa’da 18. yüzyılda gelişmeye başlayan endüstrileşme ile birlikte Osmanlı ve dolayısıyla İstanbul birtakım yeniliklerle ve yapım teknikleriyle tanışmış oldu. Çoğu askeri amaçlı fabrika, kışla, okul gibi yeni tipolojik kategoriler, amaca uygun plân şemaları, tasarım kalıpları ve teknolojisiyle birlikte Avrupa’dan gelmiştir.Osmanlı endüstri yapılarının bir kısmı da kurulacak yapının makine vb. teknik aksamının teknolojisinin alındığı ülke şirketleri tarafından kurulmuştur. Alınan teknolojinin plânlanması mühendislik bilgisi de gerektirdiğinden, makinelerin üreticileri tarafından kendi ülkelerinde buna uygun tip proje geliştirilmiş olup, fabrika kurulumunda aynı sistem Osmanlı coğrafyasında da uygulanmıştır.Bu çalışmada İstanbul’daki Osmanlı endüstri yapılarının projelerinin nasıl ve neye göre hazırlandığı, mimarlarının kimler olduğu arşiv belgeleri ışığında ele alınmıştır.