Merhametin Simgesi: Bizans Sanatında İyi Samiriyeli Meseli Sahnelerinin İkonografik Analizi

Öz

Bu makale, Codex Rossano, Sacra Pecallarela, BnF Grec 510, BnF Grec 74 ve Laur. 6.23 dahil olmak üzere beş Bizans dönemine tarihlenen el yazmasındaki "İyi Samiriyeli" sahnelerinin farklı versiyonlarını ele almaktadır İyi Samiriyeli Meseli, Kudüs'ten Jeriko'ya giden yolda dövülen, soyulan ve yol kenarında ölüme terk edilen bir adam etrafında döner. Bir Samiriyeli ona rastlar, ona yardım eder ve onu bir haneye götürür, burada onun bakımı için ödeme yapar. Bu hikâye, her el yazmasındaki sanatçının farklı yorumlarıyla sahneler şekillenmesini sağlamıştır. Örneğin, sahnenin erken örneklerinde Samiriyeli bazen İsa olarak gösterirken bazıları ise "İyi Samiriyeli" olarak algılamıştır. Erken dönem örneklerindeki sanatçıların Samiriyeli figürünü İsa olarak vermesindeki amacı İsa’nın merhametini vurgulamak içindir. Zamanla bu anlayış kayıp olarak İyi Samiriyeli metindeki kimliğe göre resmedilmeye başlandığı görülmektedir. Bu çalışma, farklı el yazmalarındaki İyi Samiriyeli tasvirlerinin detaylı analizi yoluyla, hikayenin çeşitli yorumlarını ve evrimini bilimsel bir perspektiften açıklığa kavuşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Bizans Sanatı
• Bizans El Yazmaları
• İsa'nın meselleri
• İkonografi

Destekleyen Kurum

Doktora tezi, TUBITAK 2214-A Yurt Dışı Doktora Sırası Araştırma Burs Programı tarafından desteklenmektedir

Proje Numarası

Anadolu Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunca kabul edilen Lisansüstü tez projeleri kapsamında (Proje No. 2110E180)

Teşekkür

Grec 74 No.lu el yazmasının incelenmesinde gerekli izinleri veren Paris Ulusal Kütüphanesi Yunan El Yazmaları Bölümü’nden sorumlu uzman Christian Förstel’e ve destekleri için Paris Sorbonne Üniversitesi’nden Prof. Dr. Elisabeth Yota’ya teşekkür ederiz.

The Symbol of Mercy: Iconographic Analysis of the Parable of the Good Samaritan Scenes in Byzantine Art

Öz

This article examines various versions of the "Good Samaritan" scenes in five manuscripts dating back to the Byzantine era: Codex Rossano, Sacra Pecallarela, BnF Grec 510, Plut. Laur. 6.23, and BnF Grec 74. The Parable of the Good Samaritan revolves around a man who is beaten, robbed, and left dead on the road from Jerusalem to Jericho. A Samaritan comes across him, helps him, and takes him to an inn, where he pays for his care. This story has enabled scenes to be shaped by different interpretations of each artist in every manuscript. For example, while the Samaritan figure is depicted as Jesus in the Codex Rossano and BnF Grec 510 manuscripts, in others, it is within the narrative identity of the Good Samaritan mentioned in the text. In BnF Grec 74, the story of the Good Samaritan is considered the most comprehensive example in terms of the narrative scope. The scene encompasses both the Codex Rossano and the BnF Grec 510 characteristics. This study elucidates the various interpretations and evolution of the story through a detailed analysis of the portrayal of the Good Samaritan in different manuscripts, from a scientific perspective

Anahtar Kelimeler

• Byzantine Art
• Byzantine Manuscripts
• Parables of Jesus
• Iconography

Destekleyen Kurum

The doctoral thesis is supported by the Anadolu University Scientific Research Projects Coordination Unit with the project number 2110E180 and the TUBITAK International Research Fellowship Program for Ph.D. Students.

Proje Numarası

Anadolu Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonunca kabul edilen Lisansüstü tez projeleri kapsamında (Proje No. 2110E180)

Teşekkür

We are grateful to Christian Förstel, the expert in charge of the Greek Manuscripts Department at the National Library of Paris, for permitting us to examine Grec 74. We would also like to thank Professor Dr. Elisabeth Yota of Paris Sorbonne University for her invaluable assistance

Kaynakça

1. Akpınar, N. E. (2013). Rembrandt van Rijn’ın Kimi Yapıtlarında Max Weber’in “Protestan Ahlâkı” Anlayışının İzleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi. Tez No: 340476.
2. Brubaker, L. (1985). Politics, Patronage, and Art in Ninth-Century Byzantium: The "Homilies" of Gregory of Nazianzus in Paris (B. N. gr. 510). Dumbarton Oaks Papers,, 39, s. 1-13. doi:https://doi.org/10.2307/1291513
3. Caldwell, T. A. (2003). Samaritans. T. Carson içinde, The New Catholic Encyclopedia (Cilt 7). Washington: D.C, Gale.