TECHNOLOGICAL CHANGE, DIGITALIZATION AND REMOTE WORK: A GENERAL ASSESSMENT

Öz

Technological transformations have led to the emergence of new sectors, professions, titles, and work styles in the labor market. Digitalization is a phase of the technological transformation process. Digitalization and the use of technological devices have eliminated the challenges of time constraints and geographical distance. Thus, employees have gained flexibility, including the ability to manage their time more effectively and achieve location independence. This change has enabled the emergence of a modern and practical working model called "remote working." The purpose of this study is to analyze the remote work model, one of the flexible work arrangements driven by technological progress and digitalization, within a theoretical and conceptual framework. Therefore, this study examines new needs that have emerged with technological change, concepts, legal regulations, advantages, and disadvantages of remote working, and the employment rate of working from home in Türkiye and the EU countries considered. In this study, a theoretical and conceptual analysis was conducted by employing a deductive approach. The literature was summarized, and national and international reports and data were considered. Findings indicate that remote work, which has become prevalent following the COVID-19 pandemic, is giving way to hybrid working. Remote work is increasingly adopted by urban residents, skilled workers, women, and those in high-skilled professions. Remote and hybrid work that utilizes digitalization encourages workplaces to make technological investments and promote the enhancement of employees' skills and competencies.

Anahtar Kelimeler

• digitalization
• technological development
• remote work
• employment

TEKNOLOJİK DEĞİŞİM, DİJİTALLEŞME VE UZAKTAN ÇALIŞMA: GENEL BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Teknolojik dönüşümler işgücü piyasasında yeni sektörler, meslekler, unvanlar ve çalışma biçimlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Dijitalleşme ise teknolojik dönüşüm sürecinin bir aşamasıdır. Dijitalleşme ve teknolojik cihazların kullanımı zaman sınırlamasının ve coğrafi uzaklığın getirdiği zorlukları ortadan kaldırmıştır. Böylece çalışanlar, zamanlarını daha etkin yönetme ve mekân bağımsızlığı sağlama gibi esnekliklere kavuşmuştur. Bu değişim "uzaktan çalışma" gibi modern ve pratik bir çalışma modelinin ortaya çıkmasına olanak vermiştir. Bu çalışmanın amacı, teknolojik gelişme ve dijitalleşmeye dayalı esnek çalışma modelleri arasında yer alan uzaktan çalışma modelini teorik ve kavramsal bir çerçevede incelemektir. Böylece teknolojik değişimle birlikte çalışma yaşamında ortaya çıkan yeni ihtiyaçlar, uzaktan çalışmayla ilişkili kavramlar, uzaktan çalışma modelinin avantajları/dezavantajları ile uzaktan çalışmaya yönelik yasal düzenlemelere yer verilmiş ve Türkiye ile AB ülkelerinde uzaktan çalışanların istihdamı karşılaştırılmıştır. Tümdengelen bir yaklaşımla, teorik ve kavramsal bir analizin yapıldığı çalışmada güncel yazın taraması yapılarak ulusal ve uluslararası raporlardan ve verilerden elde edilmiş bulguların sonuçlarından yararlanılmıştır. Buna göre, Covid-19 pandemisinden sonra artan uzaktan çalışmanın yerini hibrit çalışmaya bırakmaktadır. Uzaktan çalışmayı daha çok kadınlar, kentli, nitelikli işgücü, yüksek-beceri gerektiren mesleklerde çalışanlar benimsemektedir. Dijitalleşmenin etkisiyle artan uzaktan ve hibrit çalışma biçimleri, işyerlerini teknolojik yatırımlar yapmaya ve çalışanları yeni yetkinlikler kazanmaya teşvik etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• dijitalleşme
• teknolojik gelişme
• uzaktan çalışma
• istihdam

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir kamu kuruluşundan, özel veya kâr amacı gütmeyen sektörlerden hibe alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu araştırma konusu sebebiyle etik beyan gerektirmemektedir.

Kaynakça

1. Acemoğlu, D. & Restrepo, P. (2020). Robots and jobs: Evidence from U.S. labor markets. Journal of Political Economy, 128(6), 2188-2244. https://doi.org/10.1086/705716
2. ADP Research Institute, (2024), People at Work 2024: A Global Workforce View, https://uk.adp.com/resources/insights/people-at-work-2024-a-global-workforce-view.aspx (Erişim: 02.05.2025).
3. Ağargün, A. Y., & Turgut, T. (2022). Remote Working and Work-Family Conflict During The Covid-19 Outbreak. The Journal of Business Science, 10(3), 315-336. https://doi.org/10.22139/jobs.1120712
4. Akar, İ. & Meçik, O. (2021). Çalışma yaşamında yenilikler: Pandemi ile dijitalleşme deneyimi. Journal of Life Economics, 8(4), 403-411. https://doi.org/10.15637/jlecon.8.4.01
5. Akkus, Z. (2024). Uzaktan Çalışma Yöntemi ve Bireysel Sosyalleşme: Çalışanların İş Ortamında Sosyal İlişkileri Üzerine Bir İnceleme. Yalvaç Akademi Dergisi, 9(2), 152-164. https://doi.org/10.57120/yalvac.1561116
6. Alkan Meşhur, F. (2010). Organizasyonların tele çalışmaya ilişkin tutumlarına yönelik bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 25(1), 1-24.
7. Arntz, M., Gregory, T. V. & Zierahn, U. (2016). The risk of automation for jobs in OECD countries. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, (189). Paris. https://doi.org/10.1787/5jlz9h56dvq7-en
8. Astorquiza-Bustos, B. A. & Quintero-Peña, J.W. (2023). Who can work from home? A remote working index for an emerging economy. Telecommunications Policy, 47(10), 102669, https://doi.org/10.1016/j.telpol.2023.102669

9. Autor, D. H. (2015). Why are there still so many jobs? The history and future of workplace automation. Journal of Economic Perspectives, 29(3), 3-30. http://dx.doi.org/10.1257/jep.29.3.3
10. Aydın, E. (2018). “Türkiye’de Teknolojik İlerleme İle İstihdam Yapısındaki Değişme Projeksiyonu: Endüstri 4.0 bağlamında ampirik analiz”. Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(31), 461-471.
11. Baycık, G., Doğan, S., Dulay Yangın, D.,Yay, O. (2021). COVİD 19 Pandemisinde Uzaktan Çalışma: Tespit ve Öneriler. Çalışma ve Toplum, 3(70), 1683-1728. https://doi.org/10.54752/ct.1155067
12. Bloom, N., Barrero, J.M., Davis, S., Meyer, B. & Mihaylov, E. (2023), Survey: Remote Work Isn’t Going Away — and Executives Know It, Harvard Business Review, https://hbr.org/2023/08/survey-remote-work-isnt-going-away-and-executives-know-it (Erişim: 19 Haziran 2025).
13. Biron, M. & Van Veldhoven, M. (2016). When control becomes a liability rather than an asset: comparing home and office days among part-time teleworkers. Journal of Organizational Behavior, 37, 1317-1337. https://doi.org/10.1002/job.2106
14. Çark, Ö. (2020). Dijital dönüşümün işgücü ve meslekler üzerindeki etkileri. International Journal Entrepreneurship and Management Inquiries, 4(1), 19-34.
15. CEMS (2023). İş hayatında gençlerin tercihi hibrit çalışma modeli. Koç Üniversitesi. https://mezun.ku.edu.tr/news/is-hayatinda-genclerin-tercihi-hibrit-calisma-modeli/ (Erişim: 20 Aralık 2024)
16. Çıplak, Z., Yıldız, S. G., & Doğan, B. (2024). Bilişim Sektörü ve Yakın Alanlardaki Çalışanların; Hibrit, Uzaktan ve Yerinde Çalışma Modelleriyle İlgili Görüşlerinin Değerlendirilmesi. Bilgi Yönetimi, 7(1), 123-139. https://doi.org/10.33721/by.1437637
17. Daniels, K., Lamond, D. & Standen, P. (2001). Teleworking: Frameworks for organizational research. Journal of Management Studies, 38(8), 1151-1185. https://doi.org/10.1111/1467-6486.00276
18. Dedeoğlu, S. (2020). Home bounded - Global outreach home-based workers in Turkey. ILO Working Paper (21). https://www.ilo.org/publications/home-bounded-global-outreach-home-based-workers-turkey (Erişim: 25 Mayıs 2025).
19. Demiral, G. (2019). Endüstri 4.0’ın insan kaynaklarına yönelik etkileri: Teknolojik değişim farkındalığı üzerine bir araştırma. Ekev Akademi Dergisi, 23(80), 191-208.
20. Demir, F., & Gerşil, G. (2008). Çalışma hayatında esneklik ve Türk hukukunda esnek çalışma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 68-89.
21. Dışkaya, S., & Danışman, A. (2025). Çalışma Koşullarındaki Değişim ve Öğretmenlerin İş Memnuniyeti: Covid- 19 Dönemindeki Uzaktan Eğitim Örneğine İlişkin Bir İnceleme. Çalışma ve Toplum, 2(85), 777-814. https://doi.org/10.54752/ct.1602453
22. Diefendorff, J. M. & Gosserand, R. H. (2003). Understanding the emotional labor process: A control theory perspective. Journal of Organizational Behavior, 24(8), 945-959. https://doi.org/10.1002/job.230
23. Deloitte (2020). İşin geleceği: Uzaktan çalışma sisteminde organizasyonel dayanıklılığı korumak. https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tr/Documents/human-capital/isin-gelecegi-uzaktan-calisma-sisteminde-organizasyonel-dayanikliligi-korumak.pdf (Erişim: 14 Nisan 2025).
24. Doğrul, B. Ş., & Tekeli, S. (2010). İş-yaşam dengesinin sağlanmasında esnek çalışma. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(2), 11-18.
25. Duran, A., & Döven, M. S. (2024). Uzaktan çalışma tutumunun demografik değişkenler açısından incelenmesi. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, 6(2), 110-132. https://doi.org/10.47542/sauied.1526029
26. Esen, M. & Korkmaz, S. (2024). Sağlık çalışanlarının bilişim teknolojilerine ve esnek çalışma düzenlemelerine yönelik tutumları arasındaki ilişki. MAKU SOBED, (40), 70-90. https://doi.org/10.20875/makusobed.1489952
27. Eurofound & ILO. (2017). Working anytime, anywhere: The effects on the world of work. Publications Office of the European Union, Luxembourg and the International Labour Office. eurofound.link/ef1658 (Erişim: 11 Kasım 2024)
28. Eurofound. (2020). New forms of employment: 2020 update. New Forms of Employment Series. Publications Office of the European Union. https://www.eurofound.europa.eu/en/publications/2020/new-forms-employment-2020-update (Erişim: 02 Şubat 2025)
29. Eurofound (2025), Living and working in Europe 2024, https://www.eurofound.europa.eu/en/publications/all/living-and-working-europe-2024 (Erişim: 24 Eylül 2025)
30. Eurostat (2021), How usual is it to work from home https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/edn-20210517-2 (Erişim: 18 Haziran 2025)
31. Eurostat (2022), Rise in EU population working from home, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/ddn-20221108-1 (Erişim: 19 Haziran 2025).
32. Eurostat (2025), Labor market statistics. https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/lfsa_ehomp/default/bar?lang=en&category=labour.employ.lfsa.lfsa_emp (Erişim: 20 Haziran 2025).
33. Frey, C. B. & Osborne, M. A. (2017). The future of employment: how susceptible are jobs to computerisation?. Technological Forecasting and Social Change, 114, 254-280. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.08.019
34. Georgetown University. (2006). Flexible Work Arrangements: A Definition and Examples, Workplace Flexibility 2010, Georgetown University Law Center. https://scholarship.law.georgetown.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1009vecontext=legal (Erişim: 04 Nisan 2025)
35. Gökalp, E., Gökalp, M. O., Çoban, S. & Eren, P. E. (2019). Dijital dönüşümün etkisinde verimli istihdam yönetimi: yol haritası önerisi. Verimlilik Dergisi, 2019(3), 201-222.
36. Gök Metin, Z. & Yıldız, A. N. (2021). İş sağlığı ve güvenliği boyutu ile uzaktan Çalışma. Türk-İş, Ankara: Ziraat Gurup Matbaacılık
37. Güneş, C. & Gürcam, O.S. (2024). The Effect of Remote Working Method on Female Academics: Iğdır Case. BILTURK, The Journal of Economics and Related Studies, 6(2), 65-83. doi: 10.47103/bilturk.1435297.
38. Gürün, F. (2019). Endüstri 4.0 ve beşeri sermayenin geleceği. Journal of Social Policy Conferences, 76(1), 67-88. https://doi.org/10.26650/jspc.2019.76.0004
39. Hekimler, A. (2022). Pandemi sürecinde home office–uzaktan çalışma–ve çalışma yaşamının geleceği. Balkan ve Near Eastern Journal of Social Sciences, 8(2), 10-16.
40. ILO. (2016). Challenges and opportunities of teleworking for workers and employers in the ICTS and financial services sectors. International Labour Office. https://www.ilo.org/publications/challenges-and-opportunities-teleworking-workers-and-employers-icts-and (Erişim: 05 Ocak 2025)
41. ILO. (2020). COVID-19: Guidance for labour statistics data collection. ILO. https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@dgreports/@stat/documents/publication/wcms_743156.pdf (Erişim: 25 Aralık 2024)
42. Jerbashian, V. & Vilalta-Bufí, M. (2024). Working from home in european countries before and during the covıd-19 pandemic. SERIEs. https://doi.org/10.1007/s13209-024-00301-w Johnson, M. (1997). Teleworking in Brief. UK: Routledge.
43. Karaalp-Orhan, H. S. (2018). The Impact of Gender-Specific Human Capital on Economic Growth: An Empirical Investigation for Turkey. Zagreb International Review of Economics and Business, 21(s1), 15–30. https://doi.org/10.2478/zireb-2018-0021
44. Karaca, S. (2019). İş yeri inovasyonunun bir örneği olarak uzaktan çalışmanın iş-yaşam dengesine etkisi: Çalışan anneler üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
45. Karadeniz, O. (2011). Türkiye’de atipik çalışan kadınlar ve yaygın sosyal güvencesizlik. Çalışma ve Toplum, 2011(29), 83-127.
46. Karakoyun, Y. (2007). Esnek çalışma yoluyla kadınların işgücüne katılım oranının ve istihdamının artırılması: İşkur’un rolü (Yayımlanmamış uzmanlık tezi). Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Ankara.
47. Kaufman, B. E. & Hotchkiss, J. L. (2003). The economics of labor markets. South-Western: Thomson
48. Kılıç, C. (2025), Uzaktan Çalışma Hakkında Herşey, Milliyet Gazetesi, https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/cem-kilic/uzaktan-calisma-hakkinda-her-sey-7341343 (Erişim: 31 Mart 2025)
49. Kowalski G. & Ślebarska K. (2022). Remote Working and Work Effectiveness: A Leader Perspective. Int J Environ Res Public Health, 19(22),15326. doi: 10.3390/ijerph192215326.
50. Köseoğlu, F., Tok, K., & Bucak, U. (2025). Uzaktan Çalışma Modelleri Bağlamında Denizcilik Sektörü Çalışanlarına Yönelik Bir Öncelik Analizi. Journal of Turkish Operations Management, 9(1), 78-95. https://doi.org/10.56554/jtom.1520729
51. Kuloğlu, E. & Temel Eğinli, A. (2024). Uzaktan çalışma sisteminin çalışan motivasyonu üzerine etkileri. Sosyolojik Düşün, 9(2), 189-224. https://doi.org/10.37991/sosdus.1486187
52. Lafçı, A. (2024), Uzaktan çalışmaya dair iş-yaşam dengesi algıları ve beklentileri. İş ve Hayat Dergisi, 9(19), 58-76.
53. Lee, K. (2023). Working from home as an economic and social change: a review. Labour Economics, 85(C). 102462. https://doi.org/10.1016/j.labeco.2023.102462
54. Lewandowski, P., Lipowska, K. ve Smoter, M. (2023). Mismatch in preferences for working from home – evidence from discrete choice experiments with workers and employers. IZA Discussion Paper No. 16041, http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4406589 (Erişim: 05 Aralık 2024).
55. Licite-Kurbe, L. & Leonovica, R. (2021). Economic benefits of remote work from the employer perspective. Economic Science for Rural Development Conference Proceedings, 55(64), 345-354. https://doi.org/10.22616/ESRD.2021.55.026
56. McPhail, R., Chan, X.W.C., May, R. & Wilkinson, A. (2024). Post-COVID remote working and its impact on people, productivity, and the planet: an exploratory scoping review. The International Journal of Human Resource Management, 35 (1). pp. 154-182. https://doi.org/10.1080/09585192.2023.2221385
57. Nilles, J. M. (1994). Making telecommuting happen: A guide for telemanagers and telecommuters. New York: Van Nostrand Reinbold.
58. Nişancı, Z. N., & Usta, A. (2021). Covıd-19 dönemi uzaktan çalışmanın iş ve özel yaşama yansımaları üzerine bir değerlendirme. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 94-109. https://doi.org/10.18221/bujss.1003068
59. Ören, K. & Yüksel, A. (2012). Geçmişten günümüze çalışma hayatı. Hak-İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 1(1), 34-59.
60. Özaslan, K., Banazılı, A.M. & Karakale, B. (2024). Belediyelerde uzaktan çalışma yönteminin uygulanabilirliğine ilişkin bir alan araştırması: Beşiktaş Belediyesi. Tesam Akademi Dergisi, 11(1), 137-166 http:// dx.doi.org/10.30626/tesamakademi 1295877.
61. Özbey, K. Y. & Demirel, Y. (2024). Teknokentlerde uzaktan çalışmanın örgütsel bağlılık üzerine etkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 356-383. doi: 10.18074/ckuiibfd.1358960
62. Özcan, D. (2018). Uzaktan çalışmanın Türkiye’deki çalışma hayatı üzerindeki etkisinin incelenmesine yönelik nitel bir araştırma (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
63. Özcan, H.A. (2024). “Esnek Çalışma Modeli Olan Uzaktan Çalışmada Sosyal Güvenlik Hakkı”. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi- ViSBiD. 7, 130-153. DOI: 10.62068/visbid.1461022
64. Özçelik, Z. (2021). Covid-19 nedeniyle evden çalışma sürecinde performans değerlemesi: bir kamu kurumu çağrı merkezi örneği. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (58), 221-240. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.798088
65. Pensar, H. & Rousi, R. (2023). “he resources to balance – exploring remote employees’ work-life balance through the lens of conservation of resources. Cogent Business & Management, 10(2), 2232592 https://doi.org/10.1080/23311975.2023.2232592
66. Raj, R., Kumar, V., Kumar Sharma, N., Singh, S., Mahlawat, S. & Verma, P. (2023). The study of remote working outcome and its ınfluence on firm performance. Social Sciences & Humanities Open, 8(1), 100528. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2023.100528
67. Serinlikli, N. (2021). COVID-19 salgın sürecinde örgütsel değişim: uzaktan/evden çalışma modeli. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(1), 277-288. https://doi.org/10.18069/firatsbed.831755
68. Sütlü, U. & Keleş Tayşir, N. (2022). Uzaktan çalışma sürecinin takım olabilme üzerine etkileri. TroyAcademy, 7(3), 230-257. https://doi.org/10.31454/troyacademy.1132673
69. Tokol, A. (2021). COVID-19 salgını tele çalışma için bir dönüm noktası mı?. Karatahta İş Yazıları Dergisi, (19), 1-23.
70. TTGV. (2018). Sanayide dijital dönüşüm: Eğitim. TTGV. https://old.ttgv.org.tr/tur/images/publications/6005a78999c30.pdf (Erişim: 09 Mayıs 2025).
71. Türkistanlı, T. T., & Tuğdemir Kök, G. (2024). The relationship and the ımpact of remote work arrangements on freight forwarders’ job performance, satisfaction, and motivation. Dokuz Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dergisi, 16(1), 71-100. https://doi.org/10.18613/deudfd.1459049
72. TÜSİAD & BCG. (2017). Türkiye’de sanayide dijital dönüşüm yetkinliği. İstanbul: TÜSİAD. https://tusiad.org/tr/yayinlar/raporlar/item/9864-tusiad-bcg-turkiye-nin-sanayide-dijital-donusum-yetkinligi (Erişim: 01 Haziran 2025).
73. The European Commission. (2002). Framework agreement on telework. https://ec.europa.eu/social/BlobServlet?mode=dsw&docId=10418&langId=en (Erişim: 11 Mayıs 2025).
74. WEF (World Economic Forum). (2023a). The world’s best countries for remote working. https://www.weforum.org/stories/2023/11/global-remote-work-index-2023/ (Erişim: 24 Eylül 2025).
75. WEF (World Economic Forum). (2023b). 3 ways remote work is a double-edged sword for women’s careers. https://www.weforum.org/stories/2023/11/remote-work-workplace-women-careers/ (Erişim: 30 Eylül 2025).
76. WEF (World Economic Forum). (2024). These sectors are suitable for remote working digital jobs. https://www.weforum.org/stories/2024/04/remote-digital-jobs-sectors-maximum-growth/ (Erişim: 25 Eylül 2025).
77. Yıldırımçakar, İ. & Kanberoğlu, Z. (2024). Çalışma hayatının dönüşümü ve çalışma hayatında iş-yaşam dengesini sağlamada uzaktan çalışmanın rolü. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 5(1),201-218, https://doi.org/10.62001/gsijses.1497239
78. Yılmaz, Ö. (2023). Digital capitalism and individualization of labour: The case of remote work. Journal of Human and Social Sciences, 6(1), 99-125.
79. Zucconi, A., Llave, O.V. & Consolini, M. (2024), Flexible work increases post-pandemic, but not for everyone https://www.eurofound.europa.eu/en/resources/article/2024/flexible-work-increases-post-pandemic-not-everyone (Erişim: 18 Haziran 2025).