Mimarlık Eğitiminde Tesisat Bilgisi Dersleri

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 2, 280 - 293, 30.12.2025

Gökçe Sönmez

Öz

Mimar, yapı projelerinin hazırlanması safhasında lider konumundadır. Her ne kadar mühendisler kendi alanları ile ilgili projeleri hazırlasalar da çok sayıda aktörün rol aldığı bu sürecin koordinasyonunu sağlayan kişi mimardır. Mimar üstlendiği bu önemli rol sebebiyle diğer disiplinlerle ilgili bir bilgi birikimine sahip olmalıdır. Bu birikim ile mimarın mühendisler ile çift yönlü bir etkileşim içinde bulunması sağlanacaktır. Tesisat projeleri yapı projelerinin ayrılmaz birer parçasıdır. Bu sebeple mimarın asgari düzeyde bu sistemleri tanıması gerekmektedir.
Bu çalışmada mimarlık bölümlerinde tesisat konulu dersler ile ilgili durum ortaya konularak bir devlet üniversitesindeki mimarlık öğrencilerinin tesisat bilgisi ölçülmüştür. Bu amaçla olarak ÖSYM’nin (Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi) 2024 YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) yer alan mimarlık bölümlerin müfredatı incelenmiş mevcut durum belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında ise tesisat bilgisi dersini alan öğrencilere dönem başında ve dönem sonunda ders değerlendirme formu uygulanarak bu öğrencilerin tesisat ile ilgili bilgi düzeylerindeki değişim incelenmiştir.
Sonuç olarak mimarlığı mesleğinin yapı projelerindeki rolüne rağmen ülkemizdeki mimarlık bölümlerin büyük bir çoğunluğunda tesisat ile ilgili konuları içeren bir ders bulunmadığı tespit edilmiştir. Buna ek olarak öğrencilerin tesisat bilgisi dersi ile birlikte bilgi düzeylerinin anlamlı şekilde arttığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Mimarlık , Mimarlık eğitimi , Tesisat , HVAC , MEP

INSTALLATION KNOWLEDGE COURSES IN ARCHITECTURAL EDUCATION

Öz

The architect is in a leading position in the preparation phase of building projects. Although engineers prepare projects related to their own fields, the person who coordinates this process in which many actors take part is the architect. Because of this important role, the architect must have knowledge of other disciplines. With this knowledge, a two-way interaction between the architect and the engineers will be ensured. Installation projects are an inseparable part of the construction projects. For this reason, the architect must know these systems at a minimum level.
In this study, the situation regarding the courses on installations in architecture departments was revealed and the installation knowledge of architecture students at a state university was measured. For this purpose, the curriculum of the architecture departments included in the 2024 YKS (Higher Education Institutions Exam) of ÖSYM (Measurement, Selection and Placement Center) was examined and the current situation was determined. In the second part of the study, the course evaluation form was applied to the students taking the installation knowledge course at the beginning and end of the semester and the change in the knowledge levels of these students about installations was examined.
As a result, it has been determined that despite the role of the architecture profession in building projects, there is no course covering installation-related topics in the majority of architecture departments in our country. In addition, it was observed that the knowledge level of the students increased significantly with the plumbing knowledge course.

Anahtar Kelimeler

Architecture , Architectural education , Installaion , HVAC , MEP

Kaynakça

• Abdelhameed, W., Saputra, W. (2019). Integration Of Building Service Systems In Architectural Design. ITcon, 25, 109-122. https://doi.org/10.36680/j.itcon.2020.007
• Aycı, T. (2023). Yangın Güvenliğinde Mühendislik ve Mimarlık Disiplinlerinin Etkileşimi. E. Malkoç (Ed.). 2008 Türkiye’de Mühendislik ve Mimarlığın 250 Yılı Uluslararası Sempozyumu Cilt II içinde. (ss. 1372-1379) İSTANBUL:İTÜ Yayınevi.
• Büyükkol, M., Bulut Karaca, Ü. (2023). Common Mistakes And Recommendations In Installation Shaft Design. İnonü Universıty Journal of Culture and Art, 10(1), 118- 129.
• Günay, B., Ofluoğlu, S. (2023). Elektro-Mekanik (MEP) Servislerinin Koordinasyonunun Mimari Proje İle İlişkili Yürütülmesi. Yapı Bilgi Modelleme, 5(1), 39-48. https://doi.org/10.53033/ybm.1267755
• Johnson, B. (2023). Integrating building services in the early stages of Architectural design: A primer for Architects and Architectural students. International Journal of Scientific Research in Engineering and Management, 7(12), 1-3.
• Korkmaz, E. (2016). Mimarlık Eğitiminde Yangın Güvenlikli Tasarımın Yeri. Megaron, 2(11). 217-229. dx.doi.org/10.5505/megaron.2016.07279
• Korman, T. M., Simonian, L., Speidel, E., (2008). Using Building Information Modeling to Improve the Mechanical, Electrical, and Plumbing Coordination Process for Buildings. M. Ettouney (Ed.). 2008 Architectural Engineering National Conference Bildiriler Kitabı içinde. ABD:ASCE. https://doi.org/10.1061/41002(328)10
• Landler, J.A. (2013). The architect-MEP engineer disconnect, Interdisciplinary Environmental Review, 2(14), 121–131. https://doi.org/10.1504/IER.2013.055151.
• Luther, M. (2006). Teaching building services to architecture and building students. S. Shannon, V. Soebarto, T. Williamson (Eds.). 40th Annual Conference of the Architectural Science Association Bildiriler Kitabı içinde (279-285. ss.). AVUSTRALYA.
• MiAK. (2021). MiAK-MAK Akreditasyon Koşulları. https://bit.ly/MiAK2023
• NAAB. (2025). Conditions for Accreditation. https://bit.ly/NAAB2025
• Rabb, J. R. & Vesali, N. (2024). Design of a Mechanical, Electrical, and Plumbing (MEP) Course to Enhance a New Construction Engineering Program. ASEE 2022 Annual Conference & Exposition Bildiriler Kitabı içinde. https://doi.org/10.18260/1-2-- 41665
• Pestana, E., Paice, A., West, S. (2024). Optimizing MEP Design in Early AEC Projects Through Generative Design. Automation in Construction. https://doi.org/10.1016/j.autcon.2024.105566
• Portman, J. (2014). Building Services Design Management. ABD:WILEY Blackwell
• Sönmez, G., (2024). Güvenlik Liderliği. A. S. Ünsar & B. Yiğit (Eds.). İş Yaşamında Davranış Becerileri Kitabı içinde (ss. 211-231). Çanakkale: PA Paradigma Akademi.
• Utkutuğ, G. S. (1999). Binayı Oluşturan Sistemler Arasındaki Etkileşim ve Ekip Çalışmasının Önemi Mimar Tesisat Mühendisi İş Birliği. Makine Mühendisleri Odası (Ed.), IV. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi ve Sergisi Bildiriler Kitabı içinde (ss. 21-36). İZMİR: MMO.
• Yarmohammadi S., Ashuri B. (2015). Exploring The Approaches In The Implementation Of BIM-Based MEP Coordination In The USA. ITcon, 5, 347-363