THE ROLE OF GREEN SPACES ON SOCIAL INTERACTION AND HEALTH IN THE ÇÖLGÜZELİ (DİYARBAKIR) MASS HOUSING AREA

Öz

With today’s increasing urbanization, mass housing areas have become critically important for the quality of life of individuals. In this context, green spaces in mass housing areas are noteworthy for their positive effects on residents' social interaction and health. This study aims to investigate the green space usage habits of residents living in the Çölgüzeli TOKİ 2nd Stage housing complex in Barış Neighborhood, Kayapınar District, Diyarbakır Province, and the effects of green spaces on their perceptions of social interaction and health. Using a quantitative research method, data were collected from participants through surveys. The study aims to show that green spaces play an important role in strengthening social bonds among residents of mass housing and improving their physical and mental well-being. The findings offer important implications for designing more livable, social, and healthy green spaces in future mass housing projects.

Anahtar Kelimeler

• Urbanization
• quality of life
• public spaces.

ÇÖLGÜZELİ (DİYARBAKIR) TOPLU KONUT ALANINDA YEŞİL ALANLARININ SOSYAL ETKİLEŞİM VE SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ROLÜ

Öz

Günümüzde kentleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte, toplu konut alanları bireylerin yaşam kalitesi için kritik öneme sahip hale gelmiştir. Bu bağlamda, toplu konut alanlarındaki yeşil alanlar sakinlerin sosyal etkileşimi ve sağlığı üzerindeki olumlu etkileri nedeniyle dikkat çekmektedir. Bu çalışma, Diyarbakır ili Kayapınar ilçesinde bulunan Barış Mahallesi'ndeki Çölgüzeli TOKİ 2. Etap konutlarında yaşayan sakinlerin yeşil alan kullanım alışkanlıklarını, yeşil alanların sosyal etkileşim ve sağlık algıları üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Nicel bir araştırma yöntemi kullanılarak, katılımcılardan anket yoluyla veri toplanmıştır. Çalışma, yeşil alanların toplu konut sakinlerinin sosyal bağlarını güçlendirmede, fiziksel ve mental refahlarını artırmada önemli bir rol oynadığını ortaya koymayı beklemektedir. Elde edilen bulgular, gelecekteki toplu konut projelerinde daha yaşanabilir, sosyal ve sağlıklı yeşil alanların tasarlanmasına yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kentleşme
• yaşam kalitesi
• kamusal mekan.

Etik Beyan

“Bu araştırma, Dicle Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu Başkanlığı tarafından 03.12.2025 tarihli, 1046536 sayılı belge numarasıyla onay almıştır.”

Kaynakça

1. Barton J, Bragg R, Wood C, et al. Green Exercise: Linking Nature, Health And Well Being. London: Routledge; 2016.
2. Beatley, T. (2011). Biophilic Cities: Integrating Nature İnto Urban Design And Planning. Island Press.
3. Chiesura, A. (2004). The role of urban parks for the sustainable city. Landscape and Urban Planning, 68(1), 129-138.
4. Çelik, F. T., Benliay, A. (2025). Smart cıty applıcatıons and the role of landscape desıgn ın mass housıng: the future of urban lıfe. Journal of Landscape Research and Practıces (JOLARP), 7(1), 13-20.
5. Durusoy, E., Mutuş, R. (2021). Yeşil egzersizin kronik ağrıya, fiziksel ve mental sağlığa etkileri. IGUSABDER. 351–362.
6. Eşkinat, R. (2012). Türk inşaat sektöründe (TOKİ’nin) yeri ve etkisi. DPUJSS. 32(2),159-172.
7. Gatersleben, B., Andrews, M. (2020). Urban green spaces and well-being: The moderating effect of social relationships. Journal of Environmental Psychology, 67, 101372.
8. Hartig, T., Mitchell, R., De Vries, S., Frumkin, H. (2014). Nature and health. Annual Review of Public Health, 35, 207-228.

9. Kaplan, R., Kaplan, S. (1989). The Experience of Nature: A Psychological Perspective. Cambridge University Press.
10. Kardan, O., Gozdyra, P., Misic, F., Moola, J., Palmer, L. J., Paus, T., Berman, M. G. (2015). Neighborhood greenspace and health in a large urban center. Scientific Reports, 5(1), 1-8.
11. Koçan, N. (2021). Bayburt kenti kentsel açık yeşil alan yeterliği üzerine bir araştırma. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 33(1), 21-29.
12. Koselka EP, Weidner LC, Minasov A, et al. (2019). Walking Green: Developing an Evidence Base for Nature Prescriptions. International Journal Of Environmental Research And Public Health. 16(22):4338-55.
13. Kuo, F. E. (2001). Coping with poverty: Impacts of environment and attention in inner-city children. Environment and Behavior, 33(1), 5-34.
14. Lime Survey.(2026).https://www.limesurvey.org/tr. Access Date: 22nd February 2026.
15. Loureiro A, Veloso S. (2017). Green exercise, health and well-being. Handbook of Environmental Psychology and Quality of Life Research. Springer. 149-169.
16. Maas, J., Verheij, R. A., Groenewegen, P. P., De Vries, S., Spreeuwenberg, P. (2006). Green space, urbanity, and health: How strong is the relation? Journal of Epidemiology & Community Health, 60(7), 587-592.
17. Mitchell R. (2013). Is physical activity in natural environments better for mental health than physical activity in other environments? Social Science & Medicine, 91:130-134.
18. Open Street Map. (2026). https://www.openstreetmap.org/search. Access Date: 21st February 2026.
19. Önder, S., Polat, A.T. (2012). Kentsel açık-yeşil alanların kent yaşamındaki yeri ve önemi. Kentsel Peyzaj Alanlarının Oluşumu ve Bakım Esasları Semineri 19 Mayıs 2012, Konya.
20. Özcan, K. (2000). Kırıkkale Kenti mevcut alan kullanım kararları ve açık-yeşil alan verilerinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
21. Özyavuz, M., Dönmez, Y. (2016). Konut ve site alanlarında uygulanan peyzaj tasarımlarının yeterliliği üzerine bir araştırma: Tekirdağ kenti. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 12(2), 108-122.
22. Şahin, C., Aşkın, M. (2020). Site ve toplu konut bahçelerindeki açık ve yeşil alanların irdelenmesi: Isparta kent merkezi örneği. Kent Akademisi, 13(3), 460-474.
23. Şengün, M., Üstündağ, Ö. (2011). Elazığ şehir merkezinde yeşil alan kullanımlarının dağılımına coğrafi bir bakı. Doğu Coğrafya Dergisi, 14(22), 45-68.
24. Tan, N., Koç, C., Kejanlı, T. (2023). Cizre (Şırnak) Konak Mahallesi toplu konutlarının sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilmesi. Türk Coğrafya Dergisi(84), 119-132.
25. Tarhan, A., Koç, C. (2025). Toplu konutların kent kimliği üzerindeki etkisi: Diyarbakır örneği. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (29), 64-83.
26. Tosun. E. (2007). Tekirdağ ili Çorlu ilçesi açık ve yeşil alanların saptanması üzerine bir araştırma. (Yüksek lisans tezi). Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Edirne.
27. Türel, A. (2016). Konut politikası. Kentsel Planlama Ansiklopedik Sözlük, Ninova Yayıncılık.
28. Ulrich, R. S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science, 224(4647), 420-421.
29. Uz, Ö. (2005). Eskişehir kent merkezi yeşil alanlarının uzaktan algılama ve Cbs yardımı ile değerlendirilmesi. (Yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
30. White, M. P., Roe, J., Blackburn, A., Lovell, R., Wheeler, B. W., Semyonov, I., Garside, R. (2020). Blue space exposure and health and wellbeing outcomes: A systematic review. Environmental Research, 191, 110065.
31. Yıldızcı A. C. (1982). Kentsel yeşil alan planlaması ve İstanbul örneği. (Basılmamış Doçentlik Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü. İstanbul.
32. Yücedağ, C., Kaya, L. G., Ulu, A. (2017). Burdur kenti toplu konut ve site alanlarının peyzaj tasarım yeterliliğinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 114-122.