Manzum Dinî-Edebî Türler: Metin Ve Şerh ed. Kenan Mermer – Olcay Kocatürk. İstanbul: DBY Yayınları, 2025. 618 sayfa.

Öz

Bu çalışma, Manzum Dinî-Edebî Türler: Metin ve Şerh adlı eserin tanıtım ve değerlendirmesini konu edinmektedir. Eser, Türk-İslam edebiyatında dinî muhteva etrafında şekillenen manzum türleri sistematik bir tasnif çerçevesinde ele almakta ve her tür için seçilen örnek metinleri ilmî usulle neşredip şerh etmektedir. Kitap; Cenab-ı Hak ile ilgili türler, Hz. Peygamber’le ilgili türler ve diğer dinî-edebî türler olmak üzere üç ana bölümden oluşmakta; tevhîd, münâcât, esmâ-i hüsnâ, na‘t, mevlid, hilye, esmâ-i nebi, siyer-i nebi, kırk hadis, mi‘râciyye, şefaatnâme, Kurân tercümesi, vahdetnâme, nasihatnâme, fütüvvetnâme, menâkıbnâme, kısas-ı enbiyâ, ahvâl-i kıyamet, ramazaniyye, regaibiyye, şathiyye ve maktel gibi geniş bir tür yelpazesini kapsamaktadır. Her örnek için Osmanlı Türkçesi nüsha parçası, çevriyazı, şairin biyografik bilgisi, nazım biçimi ve kafiye tahlili, beyit beyit nesre çeviri, metin şerhi ve lügatçe bölümleri düzenli biçimde sunulmuştur. Metin neşri ile şerh geleneğini bir araya getiren eser, tür merkezli araştırmalar için kapsamlı ve öğretici bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türk-İslam Edebiyatı
• Dinî-Edebî Türler
• Metin Neşri
• Şerh
• Osmanlı Türkçesi
• Nazım Şekilleri

Manzum Dinî-Edebî Türler: Metin Ve Şerh ed. Kenan Mermer – Olcay Kocatürk. İstanbul: DBY Yayınları, 2025. 618 page.

Öz

This study offers a scholarly review and evaluation of Manzum Dinî-Edebî Türler: Metin ve Şerh (Religious-Literary Verse Genres: Text and Commentary), a comprehensive volume devoted to verse genres shaped by religious themes in Turkish-Islamic literature. The book adopts a systematic, genre-based classification and examines a wide spectrum of religious-poetic forms under three main sections: genres related to Allah (swt), genres related to the Prophet Muhammad (pbuh), and other religious-literary genres. Within this framework, it covers tawḥīd (affirmation of divine unity), munājāt (supplicatory poems), asmāʾ al-ḥusnā (the beautiful names of Allah), naʿt (panegyric poem in praise of the Prophet Muhammad), mawlid (poem on the birth of the Prophet Muhammad), ḥilya (poetic description of the Prophet’s physical and moral qualities), asmāʾ al-nabī (the names of the Prophet Muhammad), siyar al-nabī (poetic accounts of the Prophet’s life), forty ḥadīth (poetic collections of forty prophetic traditions or ḥadīth), miʿrājiyya (poem on the Prophet’s ascension), shafāʿat-nāma (poem on intercession), translation of the Qur’an (verse translations of the Qur’an), waḥdat-nāma (didactic poem of moral counsel), naṣīḥat-nāma (didactic poem of moral counsel), futuwwat-nāma (didactic poem on chivalric ethics and moral training), manāqib-nāma (hagiographic narrative poem), qiṣaṣ al-anbiyāʾ (stories of the prophets), aḥwāl al-qiyāmat (poetic depictions of eschatological events and the states of death), ramaḍāniyya (poem on the sacred month of Ramaḍān), raghāʾibiyya (poem composed for the Night of Raghaʾib), shathiyya (ecstatic mystical poetry), and maqtal (poetic account of the martyrdom of Ḥasan and Ḥusayn), thus presenting a broad historical and thematic panorama from the thirteenth to the nineteenth century. A distinctive feature of the work is its consistent methodological structure. For each selected text, the volume provides an excerpt from the original Ottoman Turkish manuscript, a transcription, a concise biographical account of the poet and his works, an analysis of verse form and rhyme according to classical prosody, a prose paraphrase of each couplet, and a glossary. This integrated approach combines principles of critical text editing with the traditional practice of commentary, enhancing both academic rigor and pedagogical clarity. The review highlights the book’s contribution to genre-based studies and its potential as a reference work for scholars and graduate students in the fields of Classical Turkish literature and Sufi studies. While noting minor aspects open to further elaboration, it ultimately emphasizes the book’s methodological coherence and its significant contribution to the study of religious verse traditions.

Anahtar Kelimeler

• Turkish-Islamic Literature
• Religious Verse Genres
• Critical Edition
• Commentary
• Ottoman Turkish
• Poetic Forms

Kaynakça

1. Kenan Mermer, “Tevhîd”, Manzum Dinî-Edebî Türler: Metin ve Şerh, ed. Kenan Mermer – Olcay Kocatürk (İstanbul: DBY Yayınları, 2025), 22-25.