Müdahale Edenlerin Etkinliğini Arttırmak İçin Depremden Etkilenen Alanların Önceliklendirmesini Etkileyen Kriterlerin Bulanık AHS ile Değerlendirilmesi

Earthquakes are among natural disasters that cause significant loss of life and property due to their sudden occurrence and their ability to affect large areas. The first hours and days after an earthquake are of critical importance for the effectiveness of search-and-rescue and emergency response operations. During this period, directing limited resources to the area’s most in need directly influences the efficiency of response teams. In this context, the purpose of this study is to prioritize the criteria that should be taken into account in prioritizing earthquake-affected areas and ensuring the efficient allocation of resources, in order to enhance the effectiveness of first response teams following an earthquake. Within this scope, the Fuzzy Analytic Hierarchy Process method was employed to prioritize the criteria and sub-criteria obtained from the literature. In the study, conducted after Kahramanmaraş earthquake of February 6, 2023, were five main criteria and twenty-one sub-criteria were evaluated together by three experts who participated in first response teams and those who directed them, the, the most important main criterion was found to be “damage.” When both main and sub-criteria were assessed together, the most crucial criterion is building damage (7.1%). The building damage criterion is followed respectively by type of injury (7%), distance (6.5%), accessibility (6.4%), and damage to communication (6.4%).

Depremler, ani gerçekleşmeleri ve geniş alanları etkileyebilmeleri nedeniyle ciddi can ve mal kayıplarına yol açan doğal afetler arasında yer almaktadır. Deprem sonrası ilk saatler ve günler, arama-kurtarma ve acil müdahale faaliyetlerinin etkinliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu süreçte, sınırlı kaynakların en çok ihtiyaç duyulan bölgelere yönlendirilmesi, müdahale eden ekiplerin etkinliğini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, bir deprem olduktan sonra ilk müdahale ekiplerinin etkinliğini arttırmak için deprem bölgelerinin önceliklendirilmesinde ve kaynakların etkin dağıtımının sağlanmasında dikkate alınması gereken kriterleri önceliklendirmektir. Bu kapsamda çalışmada Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci yöntemi kullanılarak literatürden elde edilen kriterler ve alt kriterler önceliklendirilmiştir. 6 Şubat 2023 yılında meydana gelen Kahramanmaraş depreminde ilk müdahale ekiplerinde müdahale edenler ve müdahale edenleri yönlendirenler arasında görev yapan üç uzman tarafından beş ana kriterin ve 21 alt kriterin birlikte değerlendirildiği çalışmada, en önemli ana kriter hasar ana kriteridir. Ana kriterler ve alt kriterler birlikte değerlendirildiğinde ise en önemli kriter bina hasarı (%7,1) kriteridir. Bina hasarı alt kriterini sırasıyla yaranın türü (%7), mesafe (%6,5), ulaşılabilirlik (%6,4) ve iletişim hasarı (%6,4) takip etmektedir.