Araştırma Makalesi

Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı

Cilt: 6 Sayı: 1 15 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı

Öz

Hakikat sonrası çağ (post-truth era) kavramı ilk kez 1992’de Steve Tesich tarafından The Nation dergisinde yayımlanan ‘Yalanlar Rejimi’ başlıklı yazıda kullanılmıştır. Tesich, Vietnam Savaşı, Watergate skandalı, Irangate olayı ve Körfez Savaşı bağlamında Amerikan yönetimlerinin hakikati araçsallaştıran ve kamuoyunu manipüle eden pratiklerine dikkat çekmiştir. Hakikat sonrası çağ, yalnızca siyasal aktörlerin gerçekliği çarpıtmasıyla değil, aynı zamanda bu çarpıtmanın geniş kitleler tarafından gönüllü biçimde içselleştirilmesiyle karakterize edilen bir döneme işaret etmektedir. Bu durum, nesnel olguların kamusal tartışmalardaki belirleyiciliğini zayıflatırken, duyguların ve kimlik temelli söylemlerin siyasal karar alma süreçlerinde daha görünür hale gelmesine yol açmaktadır. Bu çalışmanın temel gerekçesi, dijitalleşme ve sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte sahte haber üretiminin sistematik bir siyasal araç haline gelmesi ve bunun uluslararası çatışmaların doğasını dönüştürmesidir. Enformasyon teknolojilerindeki dönüşüm, devlet dışı aktörlerin de çatışma süreçlerinde algı yönetimi kapasitesini artırmış ve bilgi alanını rekabetin merkezi bir boyutuna taşımıştır. Çalışmanın ana amacı, hakikat sonrası çağda sahte haberlerin uluslararası çatışmaların tırmanması, uluslararasılaşması ve iç kamuoyunda meşruiyet kazanması üzerindeki etkisini analiz etmektir. Nitel araştırma tasarımına dayanan bu çalışma, literatür incelemesi ve söylem analizi yöntemlerini birlikte kullanmaktadır. Bu çerçevede, Rusya-Ukrayna Savaşı sürecinde dolaşıma sokulan dezenformasyon örnekleri söylem analizi yöntemiyle incelenerek sahte haberlerin çatışma dinamiklerini nasıl etkilediği değerlendirilmektedir. Bulgular, Rusya-Ukrayna Savaşı bağlamında sahte haberlerin sosyal medya aracılığıyla yaygınlaştırılması, tarafların karşılıklı dezenformasyon kampanyaları yürütmesi ve bu içeriklerin hem iç kamuoyu hem de uluslararası algı üzerinde etkili olması üzerinden, sahte haberlerin yalnızca algı yönetimi aracı olmadığını; savaşın stratejik, diplomatik ve toplumsal boyutlarını doğrudan şekillendiren bir güç unsuru haline geldiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, hakikat sonrası çağda enformasyon alanının çatışma sahasının ayrılmaz bir parçasına dönüştüğünü ve gerçekliğin yeniden inşasının savaşın doğasını dönüştüren başlıca faktörlerden biri olduğunu ileri sürmektedir. Bu yönüyle makale, uluslararası çatışmaların analizinde enformasyonel boyutun kuramsal ve ampirik olarak daha sistematik biçimde ele alınması gerektiğini savunarak literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hakikat Sonrası Çağ, Sahte Haberler, Uluslararası Çatışma, Rusya, Ukrayna

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

  1. Allcott, H. & Gentzkow, M. (2017). “Social Media and Fake News in the 2016 Election”. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211-236.
  2. Alpay, Y. (2023). Yalanın Siyaseti. İstanbul: Karakarga Yayınları.
  3. Aristoteles. (1996). Metafizik (A. Arslan, Çev.). İstanbul: Sosyal Yayınlar.
  4. Bauman, Z. (1992). Intimations of Postmodernity. London and New York: Routledge.
  5. BBC News. (2022). Ukraine war: Three Dead as Maternity Hospital Hit by Russian Air Strike. Alınan yer https://www.bbc.com/news/world-europe-60675599, Erişim Tarihi: 15.02.2025.
  6. Bell, D. (2009). “Is Truth an Illusion? Psychoanalysis and Postmodernism”. The International Journal of Psychoanalysis, 90(2), 331-345.
  7. Benkler, Y., Faris, R. & Roberts, H. (2018). Network Propoganda: Manipulation, Disinformation, and Radicalization in American Politics. New York: Oxford University Press.
  8. Blank, G. & Reisdorf, B. C. (2012). “The Participatory Web: A User Perspective on Web 2.0. Information”. Communication & Society, 15(4), 537-554.
  9. Boz Yılmaz, H. Z. (2022). Videoda Hareket Ettiği Görülen Sahte Cesetlerin Ukrayna’dan Olduğu İddiası. Alınan yer https://teyit.org/analiz/videoda-hareket-ettigi-gorulen-sahte-cesetlerin-ukraynadan-oldugu-iddiasi, Erişim Tarihi: 13.04.2025.
  10. Cameron, M. (2018). “Truth in the Middle Ages”. M. Glanzberg (Ed.), The Oxford Handbook of Truth, 50-74. Oxford: Oxford University Press.

Kaynak Göster

APA
Torun, B. A. (2026). Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 6(1), 118-150. https://doi.org/10.5281/zenodo.20645743
AMA
1.Torun BA. Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı. PEBJ. 2026;6(1):118-150. doi:10.5281/zenodo.20645743
Chicago
Torun, Bilal Alper. 2026. “Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı”. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi 6 (1): 118-50. https://doi.org/10.5281/zenodo.20645743.
EndNote
Torun BA (01 Haziran 2026) Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi 6 1 118–150.
IEEE
[1]B. A. Torun, “Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı”, PEBJ, c. 6, sy 1, ss. 118–150, Haz. 2026, doi: 10.5281/zenodo.20645743.
ISNAD
Torun, Bilal Alper. “Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı”. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi 6/1 (01 Haziran 2026): 118-150. https://doi.org/10.5281/zenodo.20645743.
JAMA
1.Torun BA. Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı. PEBJ. 2026;6:118–150.
MLA
Torun, Bilal Alper. “Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı”. Siyaset, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, c. 6, sy 1, Haziran 2026, ss. 118-50, doi:10.5281/zenodo.20645743.
Vancouver
1.Bilal Alper Torun. Hakikat Sonrası Çağda Sahte Haberlerin Uluslararası Çatışmalara Etkisi: Rusya-Ukrayna Savaşı. PEBJ. 01 Haziran 2026;6(1):118-50. doi:10.5281/zenodo.20645743